Ένα επίκαιρο, αλλά… απαγορευμένο θέμα

Επιτυχημένος ο ανοιχτός διάλογος της Νεολαίας Οικολόγων, για τις εναλλακτικές χρήσεις της κάνναβης στην ιατρική και τη βιομηχανία

ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ που θέλουμε ν’ αλλάξουμε αρχίζουν από τους λίγους και το ταξίδι ξεκινά από το πρώτο βήμα… Εσείς κάνετε το πρώτο βήμα και σας συγχαίρω εκ μέρους του Προέδρου της Δημοκρατίας γι’ αυτή την πρωτοβουλία σας…

Πολύ επιτυχημένος ήταν ο ανοιχτός διάλογος που οργάνωσε η Νεολαία Οικολόγων, με θέμα τις εναλλακτικές χρήσεις της κάνναβης στην ιατρική και τη βιομηχανία, το Σάββατο 21 Μαρτίου 2015 - ο πρώτος μετά τη δημόσια διαβούλευση του περασμένου μήνα, κατά τη διάρκεια του οποίου λειτουργοί του Τμήματος Γεωργίας παρουσίασαν το προσχέδιο νομοσχεδίου για την καλλιέργεια και εμπορία της κλωστικής κάνναβης στην Κύπρο.

Όπως είναι γνωστό, το προσχέδιο ετοιμάστηκε σε συνεργασία των Υπουργείων Γεωργίας και Υγείας, του Γενικού Χημείου, των Υγειονομικών Υπηρεσιών και της Υπηρεσίας Καταπολέμησης Ναρκωτικών και έχει επικριθεί ιδιαίτερα, για την πρόνοια που αφορά την υποχρέωση του υποψήφιου παραγωγού, να υποβάλει ταυτόχρονα με την αίτησή του για άδεια παραγωγής και βεβαίωση για Λευκό Ποινικό Μητρώο. Σύμφωνα με το Αντιναρκωτικό Συμβούλιο Κύπρου, «η κλωστική κάνναβη δεν προσφέρεται για ανθρώπινη κατανάλωση, είτε για ψυχαγωγικούς, είτε για ιατρικούς σκοπούς, αφού αποτελεί γεωργικό προϊόν, το οποίο και αξιοποιείται για την παραγωγή διάφορων προϊόντων, από υφαντά και χαρτί, μέχρι βερνίκια, βαφές και συμπληρώματα διατροφής».

Η Νεολαία Οικολόγων έδωσε το στίγμα της συζήτησης, με αναφορά στην πρόσκληση για την εκδήλωση, ότι πρόκειται για «ένα επίκαιρο, αλλά “απαγορευμένο” θέμα, στο οποίο οι λιγοστές και πολλές φορές οι περιορισμένες γνώσεις, λειτουργούν ως η διασφάλιση ενός καλά καταχωρημένου ταμπού. Εμείς είμαστε έτοιμοι να σπάσουμε αυτές τις προκαταλήψεις και να μοιραστούμε τις απόψεις μας μαζί με όλους και όλες που θέλουν να ακούσουν και να ακουστούν».

Πολλές φωνές, καλύτερη δημοκρατία

«Τα πράγματα που θέλουμε ν’ αλλάξουμε αρχίζουν από τους λίγους και το ταξίδι ξεκινά από το πρώτο βήμα… Εσείς κάνετε το πρώτο βήμα και σας συγχαίρω εκ μέρους του Προέδρου της Δημοκρατίας γι’ αυτή την πρωτοβουλία σας», είπε στον αξιομνημόνευτο χαιρετισμό του στην εκδήλωση ο Επίτροπος Εθελοντισμού Γιάννης Γιαννάκης. Και συνέχισε: «Είναι καιρός ως κοινωνία ν’ ανοίξουμε λίγο τα μυαλά μας, ν’ αλλάξουμε τη νοοτροπία μας και να βλέπουμε τα πράγματα λίγο πιο ανθρώπινα και σωστά.

Το αρμόδιο Υπουργείο γι’ αυτό το θέμα είναι το Υπουργείο Γεωργίας και ναι, υπάρχει μια διαβούλευση για ένα πλαίσιο νόμου για το θέμα της βιομηχανικής και ιατρικής κάνναβης. Ναι, χρειάζεται το θέμα λίγη περισσότερη ώθηση. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχορηγεί προγράμματα για χρήση της βιομηχανικής και ιατρικής κάνναβης, φυσικά με αυστηρά κριτήρια και με εργαλεία ελέγχου. Δεν βλέπω τον λόγο, από τη μια να είμαστε κράτος-μέλος της ΕΕ και από την άλλη να μην εφαρμόζουμε όλες τις πολιτικές της.

Ναι, υπάρχουν αντιδράσεις για το θέμα, σε μια μικρή και κλειστή κοινωνία σαν τη δική μας, αλλά όταν ξεκαθαρίσει το νομικό πλαίσιο και μπουν τα εργαλεία ελέγχου, νομίζω όλοι θα είμαστε υπέρ. Να σας πω το παράδειγμα μιας πολύ καλής μου φίλης, που ο πατέρας της πάσχει από μια ανίατη ασθένεια και πριν από λίγες μέρες με ρωτούσε για το θέμα της ιατρικής κάνναβης, σε σχέση με την ποιότητα ζωής του πατέρα της. Είναι κρίμα να υποφέρουν άνθρωποι και νομίζω πρέπει να δούμε το θέμα και από την ανθρωπιστική του πλευρά και να το παλέψουμε λίγο περισσότερο.

Εξάλλου, η χρήση της κάνναβης για βιομηχανικούς και ιατρικούς λόγους θα βοηθήσει στη δημιουργία θέσεων εργασίας, αλλά και στη δημιουργία συνεργειών και δυναμικών, που θα βοηθήσουν τους νέους μας ν’ ασχοληθούν με νέα επαγγέλματα. Όσο για το ζήτημα της νομιμοποίησης της κάνναβης για ψυχαγωγία, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή συγκεκριμένη θέση για δημιουργία νομικού πλαισίου και στο παρόν στάδιο πρέπει να επικεντρωθούμε στον τομέα της καλλιέργειας της βιομηχανικής κάνναβης και της ιατρικής χρήσης της.

Ως Κυβέρνηση, θα σταθούμε δίπλα σας σε αυτή τη σημαντική προσπάθεια, γιατί αν θέλουμε ν’ αλλάξουμε πράγματα, πρέπει να συγκρουστούμε με το κατεστημένο, πρέπει να προχωρούμε με νέες καινοτόμες ιδέες. Δεν πρέπει να φοβόμαστε να συζητούμε οτιδήποτε, γιατί μην ξεχνάτε ότι ζούμε σε μια δημοκρατία και ο καθένας έχει το δικαίωμα της άποψης και της συζήτησης με επιχειρήματα, με ήπιο τρόπο, για σωστή ενημέρωση του πολίτη. Οι πολλές φωνές και οι διαφορετικές φωνές, κάνουν τη δημοκρατία καλύτερη».

Ο Παράκελσος και η δόση του δηλητηρίου

Ο Ελλαδίτης καθηγητής Δρ Σπύρος Βυζαντινόπουλος, Γεωπόνος Ερευνητής, πρώην Γενικός Διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος Αγροτικής Έρευνας, ανέφερε στην παρουσίασή του για τη βιομηχανική κάνναβη, ότι πρόκειται «για μια νέα και πολλά υποσχόμενη καλλιέργεια, όχι μόνο για την Κύπρο, αλλά και για άλλες χώρες». Απαντώντας σε παρατήρηση φοιτητή γεωπονικής, για τη δυσκολία στην καλλιέργεια του φυτού αυτού, λόγω προκατάληψης, παραπληροφόρησης και άγνοιας («κάποιοι θα πουν ότι θα γίνουμε όλοι μαστούρηδες στην Κύπρο»), ο Δρ Βυζαντινόπουλος αναφέρθηκε στο χαμηλό ποσοστό 0,2% THC στην κλωστική κάνναβη και παρέπεμψε στον αλχημιστή του 16ου αιώνα και πατέρα της τοξικολογίας Παράκελσο, που είχε αποφανθεί ότι «η δόση κάνει το δηλητήριο».

Είπε ότι η καλλιέργεια της βιομηχανικής κάνναβης επιτρέπεται με νόμο από το 2013 στην Ελλάδα, αλλά μέχρι τώρα δεν έχει υλοποιηθεί. Ανέπτυξε τη γεωργική, οικολογική, οικονομική, φαρμακευτική-ιατρική και επιχειρηματική διάσταση της καλλιέργειας της κλωστικής κάνναβης και εξέφρασε την άποψη ότι πιθανόν στην Κύπρο, λόγω περιορισμένης έκτασης, να είναι πιο κατάλληλη η καλλιέργεια κλωστικής κάνναβης για παραγωγή σπόρων και όχι για παραγωγή κανναβο-στελεχών για ίνες.

Την περιέγραψε ως ένα φυτό που, από γεωργική άποψη, μπορεί να συνεισφέρει στην πράσινη αγροτική ανάπτυξη και μπορεί να καλλιεργηθεί σε διαφορετικές κλιματικές συνθήκες -«καλλιεργείται και στη Φινλανδία, αλλά η ποιότητα των προϊόντων του θα είναι πολύ καλύτερη αν καλλιεργηθεί στην Κύπρο», είπε χαρακτηριστικά. Πρόσθεσε ότι «είναι ένα πολύτιμο εργαλείο για την αμειψισπορά -την εναλλαγή καλλιεργειών στο ίδιο χωράφι- και αυξάνει τη βιοποικιλότητα, καθώς είναι λάθος η μονοκαλλιέργεια κάποιων προϊόντων».

Πληροφόρησε ότι από οικολογική διάσταση, το φυτό της κάνναβης δεν χρειάζεται ζιζανιοκτόνα κι εντομοκτόνα, ενώ σε σύγκριση με άλλες καλλιέργειες -π.χ. το βαμβάκι και το καλαμπόκι- χρειάζεται πολύ λιγότερο νερό. Αναφερόμενος στις ιατρικές και φαρμακευτικές ιδιότητες του φυτού της κάνναβης, είπε ότι σύμφωνα με μια νέα μελέτη στο Ισραήλ, σε μικρές ποσότητες προστατεύει από το έμφραγμα, ενώ αντιμετωπίζει τα συμπτώματα της κατά πλάκας σκλήρυνσης (σε πειραματικό στάδιο) και προσφέρει ανακούφιση στον πόνο.

Από οικονομική άποψη, έκανε αναφορά σε μελέτη του Τμήματος Μηχανολογίας του Τεχνολογικού Ινστιτούτου Μασαχουσέτης, για τις τιμές προϊόντων που παράγει το φυτό της βιομηχανικής κάνναβης, δηλαδή του καρπού, ζωοτροφής, λαδιού, ινών και ακατέργαστων κανναβο-στελεχών, που, όπως είπε, «υποδεικνύουν ότι είναι καιρός να γίνει μια μεγάλη στροφή στον πρωτογενή τομέα της οικονομίας». Πρόσθεσε ότι «η αξία της παραγωγής κλωστικής κάνναβης είναι μεγαλύτερη, σε σύγκριση με το καλαμπόκι, σιτάρι, σόγια και βαμβάκι, αφού αποδεικνύεται ότι έχει μεγαλύτερο επιχειρηματικό κέρδος για τον παραγωγό».

Η ποινικοποίηση και το παραθυράκι

Στη δική του παρουσίαση ο δικηγόρος και νομικός σύμβουλος Βασίλης Μπίσσας έκανε λόγο για τον νόμο και τους κανονισμούς που αφορούν την κάνναβη και είπε ότι η ποινικοποίηση της χρήσης κάνναβης στην Κύπρο ισχύει από το 1977, όταν ψηφίστηκε ο σχετικός νόμος από τη Βουλή. Είπε ότι αναφέρεται ως «ελεγχόμενο φάρμακο τάξης Β», ενώ τα αδικήματα που έχουν ποινικοποιηθεί με τον νόμο, είναι η κατοχή, χρήση, παραγωγή, εμπορία, προμήθεια, καλλιέργεια, εισαγωγή ή και εξαγωγή κάνναβης.

Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στην ευρωπαϊκή οδηγία που επιτρέπει την καλλιέργεια βιομηχανικής κάνναβης, με την περιεκτικότητα στην ψυχοδραστική ουσία τετραϋδροκανναβινόλη (THC), να μην υπερβαίνει το 0,2%. «Ως εκ τούτου», επεσήμανε, «η χρήση, παραγωγή και εμπορία κάνναβης επιτρέπεται από τον νόμο, κάτω από προϋποθέσεις και για συγκεκριμένους σκοπούς».

Σε σχέση με την ιατρική χρήση της κάνναβης, ανέφερε ότι το νομοθετικό πλαίσιο στην Κύπρο, ορίζει τον Υπουργό Υγείας ως το πρόσωπο που δίνει τη σχετική άδεια χρήσης, για ιατρικούς σκοπούς. Είπε ότι είναι στην κρίση του εκάστοτε Υπουργού, πότε και σε ποιον θα δίνεται αυτή η άδεια. «Υπάρχει ένα παραθυράκι για χρήση της κάνναβης για ιατρικούς σκοπούς, αλλά προσωπικά δεν γνωρίζω αν δόθηκε ποτέ τέτοια άδεια», παρατήρησε.

Πρωτογενής παραγωγή και ακραίες απόψεις

Ιωάννα Παναγιώτου, Επίτροπος Περιβάλλοντος: «Εκτός από την καλλιέργεια της κλωστικής κάνναβης, υπάρχουν πολλά άλλα είδη καλλιέργειας, που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας και εμπορικό και μεταποιητικό ενδιαφέρον. Το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών και το Χημείο του κράτους, μπορούν να κάνουν δουλειά στο ζήτημα αυτό, φτάνει να υπάρχει ένας συγκεκριμένος πολιτικός άξονας που να καθορίζει ότι το κυπριακό κράτος επιδιώκει ν’ αναπτύξει την πρωτογενή παραγωγή, με τοπικές ποικιλίες όπως βότανα, αιθέρια έλαια κ.λπ.

Στη δημόσια διαβούλευση για το προσχέδιο νομοσχεδίου, τον Φεβρουάριο 2015, για την παραγωγή και εμπορία της κλωστικής κάνναβης, ακούστηκαν ακραίες απόψεις και από τις δύο πλευρές - και από την πλευρά των πολιτών και από την πλευρά του κράτους, το οποίο περιέλαβε, στο νομοσχέδιο, πρόνοια που αφορά υποχρέωση του προσώπου που ζητά άδεια παραγωγού, να υποβάλει ταυτόχρονα και βεβαίωση για Λευκό Ποινικό Μητρώο.

Πιστεύω ότι στην Κύπρο, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τη συγκεκριμένη καλλιέργεια κλωστικής κάνναβης για τους σπόρους, το λάδι και τις ζωοτροφές και προς τα εκεί πρέπει να στοχεύσει το κράτος. Αυτό το κάνουν και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, μπορούμε να το κάνουμε κι εμείς. Εξαρτάται από το ενδιαφέρον σοβαρών παραγωγών, που θα συζητήσουν με το κράτος και θα διαπιστώσουν ότι υπάρχει ένα σοβαρό επιχειρηματικό ενδιαφέρον. Θα μπορούσαν να κάνουν ένα δίκτυο μεταξύ τους και να βρουν συνεργάτες, όπως έγινε με άλλα γεωργικά προϊόντα».

Η επικινδυνότητα και η επανάσταση

Απαντώντας σε ερώτηση παρευρισκομένου, στον διάλογο που ακολούθησε των τοποθετήσεων των ομιλητών, για την «επικινδυνότητα» της κάνναβης, ο βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων Περιβαλλοντιστών, Γιώργος Περδίκης, υπέδειξε ότι «έχουμε άποψη για το θέμα της επικινδυνότητας της κάνναβης και είναι σαφές ότι υπάρχει μεγάλη προκατάληψη». Πρόσθεσε τα εξής: «Εδώ κάνουμε μια ημερίδα που αφορά την παραγωγή και την καλλιέργεια ενός αγροτικού προϊόντος και έχουμε προσκαλέσει και τις έξι αγροτικές οργανώσεις του τόπου και όμως δεν ήρθε κανένας.

Έχουμε εγγράψει το θέμα στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Γεωργίας και πέρασαν δύο χρόνια, χωρίς να έχει συζητηθεί. Δεν θα συζητηθεί, γιατί αυτοί που ασχολούνται με τη γεωργική παραγωγή στην Κύπρο, δεν θέλουν να το αγγίξουν, γιατί κατά τη δική μου άποψη το διασυνδέουν με έναν παρεξηγημένο τομέα. Είναι χαρακτηριστικό ότι θεωρείται ανατρεπτικό και επαναστατικό, μόνο και μόνο γιατί βάλαμε το θέμα για συζήτηση - ένα θέμα αυτονόητο.

Πρέπει να παρατηρήσω ότι κάποιοι που παρουσιάζονταν ως οι μεγαλύτεροι πολέμιοι της κάνναβης, αποδείχτηκε στο τέλος ότι ήταν παράνομοι dealers και παράνομοι έμποροι, που αξιοποιούσαν την αντίδραση εναντίον της κάνναβης, για ν’ ανεβάσουν τις τιμές της παράνομης διακίνησης. Φανταστείτε πόσο θα πάει η παράνομη διακίνηση, όταν νομιμοποιηθεί η κάνναβη. Θα χάσει την τιμή της. Εμείς θέλουμε να προχωρήσει η καλλιέργεια της κάνναβης στη βιομηχανία, αλλά και στην ιατρική. Δεν περνά μέρα που να μην έχουμε τηλεφώνημα από κάποιον ταλαίπωρο, που βλέπει στο διαδίκτυο ή ακούει ότι μπορεί να βρει μια ανακούφιση, ίσως και θεραπεία, από την κάνναβη, και βρίσκει τις πόρτες κλειστές, λόγω στενοκεφαλιάς.

Όταν προχωρήσουν αυτά και δούμε στην πράξη ότι μπήκε η κάνναβη στη ζωή μας με ελεγχόμενο τρόπο, πιστεύουμε θα φτάσει η ώρα που θα συζητήσουμε στα σοβαρά πλέον και την αποποινικοποίηση της κάνναβης, εν γένει. Είναι ανοικτό το κεφάλαιο, δεν το κλείσαμε. Και αν καμιά φορά χαρακτηρίζουμε “επικίνδυνη” την κάνναβη, τη βάζουμε σε πολλά εισαγωγικά. Το λέμε για να συνεννοούμαστε με αυτούς που την αντιλαμβάνονται ως τέτοια και όχι γιατί υιοθετούμε την άποψη ότι η κάνναβη, ακόμα και αυτή που είναι παράνομη, είναι επικίνδυνη, ή τόσο επικίνδυνη όσο παρουσιάζεται».

Απαντώντας σε άλλη ερώτηση, ο Γιώργος Περδίκης είπε ότι «είναι πολύ δύσκολο για τις Αρχές να ασκήσουν έλεγχο στην καλλιέργεια της επικίνδυνης κάνναβης, αν δεν υπάρχουν αυστηροί όροι για την καλλιέργεια της μη επικίνδυνης. Υπάρχουν υπερβολές στο νέο σχέδιο νόμου, που έχουν να κάνουν με την πολύ πιο αυστηρή αστυνόμευση της καλλιέργειας και τον έλεγχο. Είναι όμως ένας ανοικτός δημόσιος διάλογος κι αυτό που μας ενδιαφέρει, είναι αυτός ο διάλογος να ολοκληρωθεί και να μην καθυστερεί, όπως γίνεται στην Ελλάδα. Θα πρέπει να μπουν ρήτρες, που να ικανοποιούν την ανάγκη της ασφάλειας, για να μη γεμίσουν οι αγροί και τα χωράφια με κάνναβη υψηλής περιεκτικότητας σε THC και, από την άλλη, να μην αποθαρρύνουν τους καλλιεργητές να επενδύσουν στην καλλιέργεια κλωστικής κάνναβης».