Απαιτούνται συντονισμένες δράσεις για αντιμετώπιση του εκφοβισμού

Η βία μεταξύ παιδιών, εφήβων, αλλά και ενήλικων νεαρών, δεν είναι καινούργιο φαινόμενο, αλλά πάντοτε λαμβάνεται υπόψη, δυστυχώς, μόνο κατόπιν εορτής

Η ΟΜΑΔΑ Άμεσης Παρέμβασης από τον Σεπτέμβριο έως σήμερα κλήθηκε να επιληφθεί 90 περιστατικών σε δημοτικά σχολεία και 82 σε σχολεία της μέσης εκπαίδευσης

Η ιστορία του 20χρονου Βαγγέλη Γιακουμάκη και ειδικότερα το τραγικό τέλος του συγκλόνισε τον Ελληνισμό και ήρθε να φανερώσει και να αναδείξει ξανά ένα φαινόμενο που εδώ και δεκαετίες υπάρχει, αλλά που κανείς μέχρι σήμερα δεν φρόντισε να καταπολεμήσει. Αυτό του εκφοβισμού (bullying), είτε λέγεται ενδοσχολικός είτε εφηβικός είτε σεξουαλικός. Ο εκφοβισμός είναι μία πολύ σοβαρή παράμετρος στο κεφάλαιο της παρενόχλησης-βίας.

Πρόκειται για τον επαναλαμβανόμενο εκφοβισμό ατόμων με πραγματική ή απειλούμενη μαρτυρική ποινή φυσικής, προφορικής, γραπτής, ή συναισθηματικής κακομεταχείρισής τους ή της διάδοσης φημών, με απώτερο σκοπό τον κοινωνικό τους αποκλεισμό, ή την αρπαγή της περιουσίας τους. Συμπεριλαμβάνει και τις περιπτώσεις ύβρεων κατά της εθνικότητας, φυλής ή ιδιαιτερότητας κάποιου. Η βία μεταξύ παιδιών, εφήβων, αλλά και ενήλικων νεαρών, όπως έχει λεχθεί, δεν είναι καινούργιο φαινόμενο, αλλά πάντοτε λαμβάνεται υπόψη, δυστυχώς, μόνο κατόπιν εορτής.

Όπως και στην περίπτωση του Βαγγέλη. Μια περίπτωση τραγική, που ξύπνησε και ενθάρρυνε αρκετούς να μιλήσουν μέχρι να σιωπήσουν ξανά, ώσπου να συμβεί ένα νέο περιστατικό, παρόμοιο με αυτό του 20χρονου φοιτητή, για να «ξαναξυπνήσουν». Όμως, πρέπει άπαντες να αναλάβουν την ευθύνη τους και να προβούν σε δράσεις, ούτως ώστε κανένα άλλο παιδί να μην περάσει τα ίδια ή ακόμη χειρότερα. Δεν θέλουμε άλλους Βαγγέληδες.

Απαιτούνται δράσεις χθες!

Ο εκφοβισμός οποιασδήποτε μορφής, και ειδικότερα ο σχολικός, έχει ποικίλες, σοβαρές και μακροχρόνιες επιπτώσεις, αφού το «θύμα» μπορεί να μετατραπεί σε «θύτη» κάποια στιγμή ή να οδηγηθεί σε ακραίες καταστάσεις, θέτοντας ακόμη και τέλος στη ζωή του. Για τον λόγο αυτό απαιτούνται δράσεις σε πολλά επίπεδα. Πρώτα και κύρια, απαιτείται η ευαισθητοποίηση των γονέων σε αυτό το ζήτημα, ώστε να μπορούν να καταλαβαίνουν τι περνά ή βιώνει το παιδί τους.

Την ίδια ώρα, απαιτείται η εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση της κοινωνίας από πολύ νωρίς, μέσω της σωστής διαπαιδαγώγησης των μαθητών, που θα αποτελέσουν τους πολίτες του αύριο. Ταυτόχρονα απαιτείται και η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών γύρω από τις διαστάσεις του φαινομένου, πώς αντιμετωπίζεται, πώς καταπολεμείται και ειδικότερα πώς προλαμβάνεται.

Επιπρόσθετα, απαιτείται θάρρος και άμεση δράση από όλες τις πλευρές, θύματα, συμμαθητές, γονείς, εκπαιδευτικούς, ακόμη και από το κράτος, με στόχο κάθε περιστατικό να αντιμετωπίζεται άμεσα και να σταματά εν τη γενέσει του, πριν λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, όπως συμβαίνει στις πλείστες των περιπτώσεων.

Σπάσε τη σιωπή σου

Με αφορμή το περιστατικό εκφοβισμού του Βαγγέλη Γιακουμάκη, ο Οργανισμός «Hope For Children» UNCRC Policy Center, με ανακοίνωσή του μας υπενθυμίζει ότι έχει αναλάβει την εκστρατεία «Beat Bullying», με σκοπό να ευαισθητοποιήσει το κοινό και την εκπαιδευτική κοινότητα, όπως επίσης και να αναπτύξει τα εργαλεία εντοπισμού, πρόληψης και χειρισμού των φαινομένων εκφοβισμού.

«Ενθαρρύνουμε τα παιδιά που με οποιοδήποτε τρόπο βιώνουν τον εκφοβισμό ή γίνονται μάρτυρες τέτοιων φαινομένων να σπάσουν τη σιωπή τους και να καλέσουν στην Ευρωπαϊκή Γραμμή Στήριξης Παιδιών και Εφήβων 116111, ή να επισκεφθούν την ιστοσελίδα www.hfcbeatbullying.info ή να κατεβάσουν την εφαρμογή hfcbeatbullying mobile app. Μην γίνεσαι απλώς θεατής. Το bullying δεν είναι απλή υπόθεση: δεν είναι αστείο και δεν έχει πλάκα. Σπάσε τη σιωπή σου και βοήθησε σήμερα να μην θρηνήσουμε ποτέ ξανά. Ας βοηθήσουμε όλοι μαζί και ας μάθουμε να αγκαλιάζουμε τη διαφορετικότητα», τονίζει στην ανακοίνωσή του ο Οργανισμός.

Ποινικοποιήστε το bullying

Παράλληλα, και με αφορμή την κίνηση ποινικοποίησης του bullying από την Ελλάδα, ομάδα Κυπρίων αποφάσισε να ξεκινήσει καμπάνια, μέσα από την οποία ζητά υπογραφές, με απώτερο σκοπό την ποινικοποίησή του και στην Κύπρο. Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωσή τους, πολλοί μικροί αλλά και ενήλικες στη χώρα μας είναι θύματα του φαινομένου αυτού. «Θέλουμε ως κυπριακός λαός με τη σειρά μας να ψηφιστεί αυτός ο νόμος και στο νησί μας, ούτως ώστε να προλάβουμε τα χειρότερα και να καταλάβουν οι θύτες ότι αυτή η συμπεριφορά είναι πλέον απαράδεχτη και από νομικής πλευράς», συμπληρώνουν. Όσοι επιθυμούν να συνυπογράψουν αυτή την πρωτοβουλία μπορούν να το πράξουν επισκεπτόμενοι τη σελίδα Anti Bullying Alliance Cyprus - ABAC στο facebook.

Αυστηρή εγκύκλιος από το Υπουργείο Παιδείας

Πάντως, ένεκα της σημαντικής έξαρσης του εκφοβισμού στα σχολεία, το Υπουργείο Παιδείας έχει αναλάβει, εδώ και καιρό, σημαντικές δράσεις. Προς την κατεύθυνση αυτή εξέδωσε πρόσφατα αυστηρή εγκύκλιο-οδηγία προς εκπαιδευτικούς και διευθύνσεις σχολείων με θέμα την πρόληψη, αντιμετώπιση και διαχείριση περιστατικών σχολικού εκφοβισμού. Στην εν λόγω εγκύκλιο αναδεικνύονται όλες οι διαστάσεις του προβλήματος, ο τρόπος αντιμετώπισης περιστατικών, πώς προλαμβάνεται ο σχολικός εκφοβισμός, καθώς και ο τρόπος διαχείρισης και καταγραφής αυτών των περιστατικών για στατιστικούς και όχι μόνο λόγους.

Επίσης, στην εγκύκλιο καταγράφονται και σημαντικές συμβουλές προς γονείς, των οποίων τα παιδιά δέχονται εκφοβισμό ή παρουσιάζουν εκφοβιστική συμπεριφορά, καθώς και περιπτώσεις κατά τις οποίες το παιδί τους είναι θεατής περιστατικού εκφοβιστικής συμπεριφοράς. Εξάλλου, προς την κατεύθυνση αντιμετώπισης, στήριξης και πρόληψης του σχολικού εκφοβισμού έχουν συσταθεί διάφορα όργανα, όπως η Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας, η Υπηρεσία Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής, η Ομάδα Άμεσης Παρέμβασης και το Παρατηρητήριο για τη Βία στο Σχολείο.

Ομάδα πραγματικής Άμεσης Παρέμβασης

Η Ομάδα Άμεσης Παρέμβασης του Υπουργείου Παιδείας, που έχει συσταθεί από το 2001 για την αντιμετώπιση σοβαρών προβλημάτων και φαινομένων παραβατικότητας μαθητών, επιλαμβάνεται κάθε σχολική χρονιά ολοένα και περισσότερων περιπτώσεων. Σύμφωνα με στοιχεία που κατέχουμε, ενώ τη σχολική χρονιά από τον Ιανουάριο του 2010 έως τον Ιούνιο του ίδιου έτους η Ομάδα επιλήφθηκε 25 σοβαρών περιστατικών σε δημοτικά σχολεία και 39 στη μέση εκπαίδευση, κατά την περσινή σχολική περίοδο (2013-14) κλήθηκε να αντιμετωπίσει 100 περιστατικά σε δημοτικά και εβδομήντα στη μέση εκπαίδευση.

Δηλαδή, τα περιστατικά έχουν υπερτριπλασιαστεί μέσα σε τέσσερα χρόνια. Σε ό,τι αφορά την τρέχουσα σχολική χρονιά, η Ομάδα από τον Σεπτέμβριο του 2014 έως σήμερα κλήθηκε να επιληφθεί 90 περιστατικών σε δημοτικά σχολεία και 82 περιστατικών σε σχολεία της μέσης εκπαίδευσης, κάτι που καταμαρτυρεί πως μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς τα φετινά περιστατικά θα ξεπεράσουν τα περσινά. Το γεγονός αυτό, καταδεικνύει πως πλέον οι εκπαιδευτικοί και οι διευθύνσεις σχολείων αντιμετωπίζουν με τη μέγιστη σοβαρότητα τα θέματα παραβατικότητας, με στόχο την εξάλειψή τους από τον χώρο του σχολείου.