Ετοιμασία Κώδικα και Οδηγού Διαχείρισης στα σχολεία
Υποχρέωση να καταπολεμήσουμε τις διακρίσεις που δημιουργούνται από ρατσιστικές συμπεριφορές και να καλλιεργήσουμε τις αξίες της ελευθερίας, της ισότητας και της ανοχής, τονίζει ο Κώστας Καδής

Την πεποίθηση πως καθώς η πολυπολιτισμική ταυτότητα είναι πλέον χαρακτηριστικό του μαθητικού πληθυσμού μας, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα, η αναγνώριση και η προστασία των δικαιωμάτων του κάθε παιδιού ξεχωριστά είναι σημαντικές προϋποθέσεις για τη διασφάλιση του πολύτιμου αγαθού της εκπαίδευσης, εξέφρασε χθες ο Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού Κώστας Καδής.

Σε χαιρετισμό του στην ημερίδα για τον κώδικα συμπεριφοράς κατά του ρατσισμού στο Γ' Δημοτικό Σχολείο Λακατάμειας, ο κ. Καδής υπογράμμισε ότι έχουμε υποχρέωση να καταπολεμήσουμε τις διακρίσεις που δημιουργούνται από ρατσιστικές συμπεριφορές και να καλλιεργήσουμε τις αξίες της ελευθερίας, της ισότητας και της ανοχής. Σημείωσε ότι η ημερίδα διοργανώνεται στο πλαίσιο του προγράμματος με θέμα «Κώδικας συμπεριφοράς κατά του Ρατσισμού και Οδηγός Διαχείρισης και Καταγραφής Ρατσιστικών Περιστατικών», μια πιλοτική εφαρμογή η οποία, όπως είπε, στηρίζεται έμπρακτα από την Αρχή κατά των Διακρίσεων και την Υπάτη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Κύπρο.

Ο σκοπός του Κώδικα και του Οδηγού
Ο Υπουργός Παιδείας εξήγησε ότι σκοπός του Κώδικα και Οδηγού είναι να καταγραφούν οι αιτίες που οδηγούν σε αρνητικές διακρίσεις εις βάρος συγκεκριμένων ατόμων και να εφαρμοστούν στοχευμένες δράσεις για αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών. Ανέφερε ότι το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού εφαρμόζει συστηματικά ξεκάθαρη πολιτική κατά των διακρίσεων και του ρατσισμού στα σχολεία, γι’ αυτό στηρίζει έμπρακτα προσπάθειες σαν τη σημερινή. «Η εκπαίδευση καλείται να ασκήσει ουσιαστικό ρόλο, ώστε να βρεθούν οι ορθοί τρόποι διαχείρισης κάθε μορφής ρατσισμού. Όλα όσα ειπώθηκαν στη σημερινή εκδήλωση κρίνονται χρήσιμα και θα αξιοποιηθούν», τόνισε και συνεχάρη, τέλος, τους μαθητές για τις δράσεις τους καθώς και για την πρωτοτυπία και την ποιότητα των εργασιών τους, μέσα από τις οποίες εκφράζουν, όπως είπε, τις βαθύτερες σκέψεις και τα συναισθήματά τους, αλλά και τους γονείς και τους δασκάλους τους για τη στήριξη και καθοδήγηση που τους προσφέρουν.

Ευκαιρία εμπλουτισμού του σχολικού προγράμματος
Από την πλευρά του, ο Διευθυντής του Σχολείου Κωνσταντίνος Μιχαήλ ανέφερε πως το σχολείο από την αρχή είχε αντιμετωπίσει την εισήγηση για εφαρμογή του Κώδικα ως ευκαιρία εμπλουτισμού του επίσημου προγράμματος του σχολείου, για την προώθηση πανανθρώπινων αξιών. «Η καλλιέργεια της ανθρωπιάς, της αγάπης, της φροντίδας, της αλληλοαποδοχής και του αλληλοσεβασμού έτσι και αλλιώς αποτελούν προτεραιότητα για εμάς και η δράση αυτή ενδυναμώνει το έργο μας», πρόσθεσε, σημειώνοντας πως «στο σχολείο μας δεν ισχύουν έντονες διαφορές με βάση την καταγωγή ή το θρήσκευμα και για τον λόγο αυτόν η αντιρατσιστική δράση αποκτά μεγαλύτερη αξία, επειδή μας επιτρέπει να αναγνωρίσουμε άλλες μορφές ρατσισμού - οι οποίες όμως είναι το ίδιο τραυματικές για τα παιδιά. Ρωτηθήκαμε από τα μικρά παιδιά ‘τι είναι ο ρατσισμός’ και εξηγήσαμε ότι απλώς είναι μια άλλη ονομασία για την κοροϊδία και την απομόνωση, με αποτέλεσμα να αισθάνονται κάποια παιδιά μοναξιά και απόρριψη. Προχωρήσαμε μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, ξεκαθαρίζοντας ότι στο σχολείο μας δεν επιθυμούμε και δεν ανεχόμαστε συμπεριφορές που πληγώνουν ή απομονώνουν άλλα παιδιά», υπογράμμισε.

Ταξίδι μάθησης…
Ο Διευθυντής του Σχολείου Κωνσταντίνος Μιχαήλ υπέδειξε, ταυτόχρονα, πως «η εφαρμογή του Κώδικα από την αρχή της σχολικής χρονιάς στο σχολείο μας αποδεικνύεται καθημερινά για εμάς ένα ταξίδι μάθησης και με την έννοια αυτήν η συμμετοχή μας αποτελεί προνόμιο. Το μεγαλύτερο κέρδος μέχρι τώρα είναι ότι ρατσιστικές συμπεριφορές αποκλεισμού, εκφοβισμού και κοροϊδίας ονοματίζονται από τα παιδιά, αποκαλύπτονται και συζητιούνται. Εκφράζω θερμές ευχαριστίες προς το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου, το Ανοικτό Πανεπιστήμιο, το Γραφείο Επιτρόπου Διοίκησης, την Υπάτη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, τους γονείς και προπαντός τους εκπαιδευτικούς του σχολείου, το μη εκπαιδευτικό προσωπικό και τα παιδιά, γιατί η προσπάθεια αυτή αγκαλιάστηκε από όλους.

Από την πλευρά μας, αναζητήσαμε πρόσθετη στήριξη από την Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας και τη Συντονιστική Επιτροπή Αγωγής Υγείας και Πολιτότητας και για τη θετική ανταπόκριση όλων οφείλω επίσης ευχαριστίες. Αυτή η πολλαπλή στήριξη και συνεργασία ας είναι παράδειγμα για κάθε μελλοντική προσπάθεια αλλαγής», συνέχισε ο κ. Μιχαήλ και συνεχάρη τους μαθητές του σχολείου αφού, όπως είπε, «χωρίς τη δική σας βοήθεια ο Κώδικας Κατά του Ρατσισμού θα έμοιαζε με μια λίστα με απλές συμβουλές και με απλά μέτρα τιμωρίας. Εμείς οι μεγαλύτεροι οφείλουμε να σας δώσουμε την ευκαιρία να νιώσετε ότι μπορεί ο καθένας και η καθεμιά με τον τρόπο του να κάνει τον κόσμο μας ομορφότερο», κατέληξε ο κ. Μιχαήλ.

Ο Κώδικας κι ο σκοπός του
Σημειώνεται πως ο «Κώδικας Συμπεριφοράς κατά του Ρατσισμού», που έχει ετοιμαστεί από το Υπουργείο Παιδείας, επεξηγεί και αναλύει κάθε μορφής ρατσιστική συμπεριφορά και σκοπεύει στην αναγνώριση των οποιωνδήποτε άμεσων ή έμμεσων, σκόπιμων ή άσκοπων λόγων, πράξεων και διαδικασιών που οδηγούν σε αρνητικές διακρίσεις συγκεκριμένων ατόμων με βάση τη διαφορετικότητά τους, την ανάληψη ενεργού δράσης για πρόληψη και αντιμετώπιση ρατσιστικών συμπεριφορών, και την ανάληψη ενεργού δράσης για ανάπτυξη αντιρατσιστικής κουλτούρας.

Στόχοι του Κώδικα είναι:
1. Η υποστήριξη της ισότητας, της δικαιοσύνης και του αμοιβαίου σεβασμού
2. Η εξάλειψη ρατσιστικών περιστατικών οποιασδήποτε μορφής
3. Η στήριξη των παιδιών που γίνονται δέκτες βίας, εκφοβισμού ή ρατσισμού οποιασδήποτε μορφής
4. Η προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού, όπως ορίζονται από τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού
5. Η δημιουργία αντιρατσιστικής κουλτούρας.

Η διαχείριση και οι κυρώσεις στους παραβάτες
Εν συνεχεία αναλύονται οι τρόποι διαχείρισης και καταγραφής των ρατσιστικών περιστατικών, και επισημαίνεται πως «η αναφορά των περιστατικών δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως αδυναμία του σχολείου. Τουναντίον, αποτελεί έμπρακτη απόδειξη της αποφασιστικότητας του σχολείου γι' αντιμετώπιση των περιστατικών και λήψη διορθωτικών μέτρων, ενώ παράλληλα εκπέμπει μήνυμα μηδενικής ανοχής στον ρατσισμό και στις διακρίσεις». Εξάλλου, τονίζεται πως «βασική προϋπόθεση για να θεωρηθούν ρατσιστικά κάποια περιστατικά είναι ότι συμβαίνουν στη βάση της διαφορετικότητας κάποιου ατόμου ή ομάδας ατόμων, όπως αυτή ορίζεται στο θεωρητικό υπόβαθρο του Κώδικα. Οι πράξεις που περιγράφονται στα περιστατικά μπορεί να έχουν ως στόχο συγκεκριμένα άτομα ή ομάδες ατόμων.

Για την αποτελεσματική διαχείριση ρατσιστικών περιστατικών είναι σημαντικό να καταγράφεται το κάθε περιστατικό αμέσως ή σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, ώστε να τηρείται το σύστημα κυρώσεων ανάλογα με τη συχνότητα συγκεκριμένων συμπεριφορών από συγκεκριμένα άτομα με αξιοπιστία». Ανάμεσα στις κυρώσεις που προτείνονται για επιβολή σε μαθητές που παρουσιάζουν ρατσιστική συμπεριφορά είναι, μεταξύ άλλων: (α) η παρατήρηση, (β) η γραπτή επίπληξη, (γ) επιστολή απολογίας του παιδιού (ή περισσότερων), (δ) υποχρεωτική εκτέλεση κοινωφελούς εργασίας που θα στοχεύει κυρίως στην αξιοποίηση των ικανοτήτων/δεξιοτήτων του μαθητή προς όφελος της σχολικής κοινότητας, (ε) συζητήσεις με τα εμπλεκόμενα παιδιά και τις οικογένειές τους μετά από πρόσκλησή τους στο σχολείο, σε ξεχωριστές και κοινές συναντήσεις στην παρουσία της/του Υπεύθυνης/ου Εκπαιδευτικού, της Διεύθυνσης του σχολείου και της/του Εκπαιδευτικής/ού Ψυχολόγου αν χρειάζεται και (στ) στέρηση συμμετοχής σε ενδοσχολικές εκδηλώσεις και αθλοπαιδιές εντός του σχολείου, καθώς και σε άλλες ενδοσχολικές δραστηριότητες, για μία μόνο περίοδο από μία μέχρι τριάντα συνεχόμενες ημέρες μέσα στο ίδιο σχολικό έτος (για τη Δημοτική Εκπαίδευση) ή Αποβολή από την τάξη και παραπομπή στη Διεύθυνση και αποβολή από 1-8 μέρες (για τη Μέση και Μέση Τεχνική Εκπαίδευση).