Σεμινάριο στην καρδιά της Ευρώπης με την ευκαιρία της σημερινής Διεθνούς Ημέρας της Γυναίκας

Τα κορίτσια οδηγούνται από μικρή ηλικία σε επιλογές βασισμένες σε στερεότυπα, που συχνά δεν περιλαμβάνουν επιστήμες, μηχανική ή μαθηματικά - τα οποία θεωρούνται «αντρικά οχυρά»

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ μπορεί να είναι πολύ μορφωμένες, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλο χάσμα μεταξύ του επιπέδου των σπουδών τους και της επαγγελματικής τους ανάπτυξης

Μεταξύ των 50 δημοσιογράφων από τις χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που στις 4 Μαρτίου 2015 βρεθήκαμε στο κτίριο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις Βρυξέλλες και συμμετείχαμε στο σεμινάριο για δημοσιογράφους, με τίτλο «Ενδυναμώνοντας τις γυναίκες και τα κορίτσια μέσω της εκπαίδευσης», οι άντρες ήμασταν λιγότεροι από 10, με τη συντριπτική πλειοψηφία να είναι γυναίκες. Αν όχι τίποτε άλλο, αυτό το απαρατήρητο και σκιώδες αριθμητικό δεδομένο, αντανακλά τον θρίαμβο των στερεοτύπων, ακόμα και στον «πρωτοπόρο» και «προχωρημένο» χώρο των μέσων μαζικής επικοινωνίας - των στερεοτύπων που θέλουν τους άντρες συναδέλφους να μην ασχολούνται με θεωρούμενα «γυναικεία» ζητήματα, όπως ο αγώνας για την ισότητα των δύο φύλων και να ασχολούνται, στη μεγάλη πλειοψηφία τους, με θεωρούμενα «αντρικά» ζητήματα όπως η πολιτική (ιδιαίτερα η κομματική) και η οικονομία.

Ακριβώς αυτά τα στερεότυπα ανέδειξαν με τις παρεμβάσεις τους οι ευρωβουλευτές και οι εμπειρογνώμονες σε θέματα φύλου και εκπαίδευσης που προσκλήθηκαν και μίλησαν στην εκδήλωση, από την οργανώτρια Επιτροπή για τα Δικαιώματα των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με την ευκαιρία της σημερινής Διεθνούς Ημέρας της Γυναίκας (8 Μαρτίου).

Δεν φοιτούν στις ίδιες τάξεις…

Στο σχετικό σημείωμα που ετοίμασε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αποκαλύπτεται ότι οι γυναίκες στα 28 κράτη-μέλη επιλέγουν επαγγέλματα που έχουν σχέση με την εκπαίδευση, την υγεία και πρόνοια και σε πιο χαμηλά ποσοστά, επιλέγουν επαγγέλματα θετικής κατεύθυνσης. Υπογραμμίζεται ιδιαίτερα ότι στα πανεπιστήμια, οι άντρες και οι γυναίκες δεν φοιτούν στις ίδιες τάξεις, αφού σχεδόν το 80% των γυναικών επιλέγουν Παιδαγωγικές σπουδές και 76% σπουδές στον τομέα της Υγείας και της Πρόνοιας, ενώ οι αριθμοί είναι πολύ διαφορετικοί σε ό,τι αφορά τα Μαθηματικά (40,8%) και τη Μηχανική (26,6%). Τονίζεται ακόμα ότι σε όλα τα κράτη μέλη (με εξαίρεση την Ελλάδα), σπουδάζουν και αποφοιτούν από πανεπιστήμια περισσότερες γυναίκες από άντρες, αλλά περισσότερες γυναίκες (31%) δουλεύουν σε εργασίες μερικής απασχόλησης (part time jobs), συγκρινόμενες με άντρες (8.4%).

Επισημαίνεται ότι η πρόσβαση στην εκπαίδευση είναι κρίσιμης σημασίας για την επίτευξη της ισότητας των δύο φύλων. Ενώ πολλές αναπτυσσόμενες χώρες έκαναν αξιοσημείωτα βήματα προς την κατεύθυνση αυτή, η εικόνα παραμένει θολή και τα προβλήματα στον αναπτυσσόμενο κόσμο είναι πολύ διαφορετικά από αυτά της ΕΕ. Αναφέρεται ότι «είναι λιγότερο πιθανό για τα κορίτσια να φοιτήσουν στο δημοτικό σχολείο, ή να προχωρήσουν στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ενώ αντιμετωπίζουν προκλήσεις όπως η φτώχια, η σεξουαλική βία, οι πρόωροι γάμοι, οι ακρωτηριασμοί των γυναικείων γεννητικών οργάνων (κλειτοριδεκτομή) και οι διακρίσεις σε κοινωνικές νόρμες και παραδόσεις. Είναι δεδομένη η ανάγκη για ισορροπημένη αντιπροσώπευση σε κυβερνήσεις, για αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων».

Προστίθεται, στο σημείωμα του ευρωκοινοβουλίου, ότι στις χώρες της ΕΕ οι γυναίκες μπορεί να είναι πολύ μορφωμένες, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλο χάσμα μεταξύ του επιπέδου των σπουδών τους και της επαγγελματικής τους ανάπτυξης. «Αυτή η ασυμφωνία διευρύνεται περισσότερο από επαγγελματικά συμβόλαια που δυσκολεύουν τις γυναίκες να συμφιλιώσουν τις οικογενειακές και τις επαγγελματικές υποχρεώσεις, που παραμένουν, σε μεγάλο βαθμό, δική τους ευθύνη. Επίσης υπάρχει χάσμα στους μισθούς, στα συνταξιοδοτικά επιδόματα και στην επίδραση της οικονομικής κρίσης - όσο πιο χαμηλό είναι το επίπεδο της εκπαίδευσης, τόσο πιο μεγάλη η διαφορά μεταξύ αντρών και γυναικών».

Συμπερασματικά αναδεικνύεται ότι «στην απουσία γυναικείων προτύπων, τα κορίτσια οδηγούνται από μικρή ηλικία σε επιλογές βασισμένες σε στερεότυπα που συχνά δεν περιλαμβάνουν επιστήμες, μηχανική ή μαθηματικά - τα οποία θεωρούνται “αντρικά οχυρά”. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προσπαθεί να περάσει νομοθεσίες για την ισότητα αντρών και γυναικών σε τομείς όπως η επιχειρηματικότητα και η βία κατά των γυναικών. Την τελευταία δεκαετία, ζητά επανειλημμένα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προχωρήσει σε δράσεις για την ισότητα των φύλων και συνεχίζει να το κάνει. Πρόσφατα έχει διαμορφωθεί μια νέα στρατηγική για την ισότητα μεταξύ αντρών και γυναικών για το διάστημα 2015-2020, με στόχο την υλοποίηση συγκεκριμένων προτάσεων σε τομείς όπως η βία, η άσκηση εξουσίας, η επιχειρηματικότητα, η εκπαίδευση, η κρίση, η υγεία και η ανάπτυξη».

Να πιστέψουν στις δικές τους ικανότητες

Η ευρωβουλευτής από την Πορτογαλία Liliana Rodrigues (του Κόμματος των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών), μέλος της Επιτροπής για τα Δικαιώματα των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μιλώντας για την ισότητα των φύλων στην εκπαίδευση, επεσήμανε ότι οι γυναίκες λαμβάνουν ανώτατη παιδεία, αλλά παραμένει το χάσμα μεταξύ του επιπέδου της εκπαίδευσης κοριτσιών και γυναικών και της επαγγελματικής τους ανάπτυξης.

«Κατά μέσο όρο», είπε, «μόνο 5% των 15χρονων κοριτσιών επιδιώκουν καριέρα στη Μηχανική και στην Πληροφορική, σε σύγκριση με 18% των αγοριών. Από τη δική τους πλευρά, τα αγόρια και οι άντρες δεν αντιπροσωπεύονται επαρκώς στις τέχνες, στις ανθρωπιστικές σπουδές και σε όλους τους κλάδους που σχετίζονται με θέματα φροντίδας. Οι εκπαιδευτικές επιλογές βασίζονται σε στερεότυπα φύλου και οι γυναίκες είναι λιγότερο πιθανό να μπουν σε επιστημονικούς ή τεχνολογικούς κλάδους - με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένας διαχωρισμός με βάση το φύλο, στις ευρωπαϊκές αγορές εργασίας».

Σύμφωνα με την κυρία Rodrigues, «για ν’ ανατραπεί αυτή η κατάσταση, οι γυναίκες και τα κορίτσια πρέπει να ενδυναμωθούν με την αναγκαία γνώση, τις δεξιότητες και την αυτοπεποίθηση που θα τους βοηθήσει να προσεγγίσουν όλες τις δυνατότητές τους, να βελτιώσουν την πολιτική και κοινωνική συμμετοχή τους και να πιστέψουν στις δικές τους ικανότητες. Η εκπαίδευση είναι στοιχείο κλειδί ενάντια στις ανισότητες, δεδομένης της σύνδεσής της με υψηλότερες απολαβές και με την εξεύρεση εργασίας, όπως και με την καλύτερη υγεία και μακροβιότερη ζωή».

Ένας γενικός στρατηγικός στόχος

Η ευρωβουλευτής Maria Noichl από τη Γερμανία (του Κόμματος των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών) εξέφρασε την άποψη ότι η οικονομική, κοινωνική και εργασιακή ανάπτυξη στην ΕΕ δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς την πραγματική ισότητα των φύλων - που πρέπει συνεπώς να γίνει αποδεκτή ως ένας γενικός στρατηγικός στόχος. «Με δεδομένη την οικονομική κρίση και τον κίνδυνο πισωγυρίσματος», είπε, «πρέπει να υιοθετηθεί μια νέα στρατηγική από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για να επαναβεβαιώσει αυτή την προσέγγιση.

Η βία κατά των γυναικών στις διάφορες μορφές της -οικιακή βία, βιασμοί, παρενόχληση στην εργασία, σεξουαλική εκμετάλλευση, σωματεμπόριο, εξαναγκασμός στην πορνογραφία, αναγκαστική στείρωση- παρουσιάζεται κάθε μέρα στην κοινωνία μας. Μια στις τρεις γυναίκες στην ΕΕ, μετά τα 15 χρόνια της, γίνεται θύμα φυσικής και/ή σεξουαλικής βίας τουλάχιστον μια φορά στη ζωή της».

Η εισηγήτρια ανέφερε χαρακτηριστικά ότι στο θέμα της εργοδότησης, σύμφωνα με στοιχεία της Επιτροπής, 74% των αντρών και μόνο 62% των γυναικών έχουν δουλειά αυτό το διάστημα, ενώ οι γυναίκες αποκλείονται και από θέσεις στα κέντρα λήψης αποφάσεων, καθώς μόνο 5% βρίσκονται σε ανώτερες διευθυντικές θέσεις, στην πολιτική και κοινωνική δράση, τον πολιτισμό, τη θρησκεία, τα ΜΜΕ και την επιστήμη. Όσο για τη γυναικεία φτώχια στην Ευρώπη, αν και τώρα συζητείται περισσότερο, εντούτοις εξακολουθεί να γίνεται ανεκτή. Αν τα μέτρα πολιτικής και οι προϋπολογισμοί της ΕΕ και των κρατών μελών ήταν διαμορφωμένα με βάση συγκεκριμένη φιλοσοφία, που να λαμβάνει υπόψη την ανάγκη ισότητας των φύλων, οι πολιτικές της Ένωσης θα ήταν δικαιότερες και αποτελεσματικότερες».

Μια ιδανική ευκαιρία το 2015

Το στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ Δημήτρης Παπαδημούλης, Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Επικεφαλής της Ομάδας Εργασίας για την Ισότητα των Φύλων, χαιρέτισε το σεμινάριο των δημοσιογράφων και αναφέρθηκε στις δράσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προς την κατεύθυνση της ισότητας των φύλων. Επεσήμανε ότι κατά τις ευρωεκλογές του 2013, οι ευρωπαϊκοί λαοί έστειλαν στο νέο ευρωκοινοβούλιο ένα ποσοστό 36,8% γυναίκες ευρωβουλευτές που, όπως είπε, αποτελεί πρόοδο σε σύγκριση με το προηγούμενο. Πρόσθεσε ότι η σύνθεση των πολιτικών κοινοβουλευτικών κομμάτων αντανακλά αυτή την τάση, «αφού το Σώμα εξέλεξε 5 γυναίκες αντιπροέδρους, σε σύγκριση με 3 προηγουμένως».

Είπε και τα εξής ο κ. Παπαδημούλης: «Το ευρωκοινοβούλιο, ως πολιτικό ίδρυμα και εργοδότης, προωθεί την ισότητα των φύλων και τον σεβασμό της διαφορετικότητας. Το 2015 θα αποτελέσει ιδανική ευκαιρία για να γίνει αυτό, αν και μένουν πολλά να γίνουν ακόμα. Αν και οι γυναίκες έχουν τώρα καλύτερη και ευκολότερη πρόσβαση σε υψηλότερες θέσεις, η διαδρομή τους δεν είναι ρόδινη. Η σεξιστική νοοτροπία και οι διακρίσεις σε βάρος των γυναικών, δεν έχουν τερματιστεί. Η ισορροπία μεταξύ των φύλων στην καθημερινή πρακτική δεν έχει εγκαθιδρυθεί στα μυαλά των ανθρώπων. Η διαδικασία για αλλαγή νοοτροπίας είναι μακρά και πρέπει να ξεκινά από πολύ νωρίς, στο σπίτι, στο σχολείο και στον χώρο εργασίας».

Ο Έλληνας αντιπρόεδρος του ευρωκοινοβουλίου τόνισε ότι «οι στόχοι για τις διευθυντικές θέσεις μέσα στο ευρωκοινοβούλιο έχουν επιτευχθεί. Πέραν του 30% των επικεφαλής των τμημάτων είναι τώρα γυναίκες και δουλεύουμε μαζί για να αυξήσουμε αυτό το ποσοστό. Το γεγονός ότι συστάθηκε ομάδα εργασίας για ν’ ασχολείται με τα ζητήματα αυτά, είναι καθαρό σημάδι της δέσμευσης του ευρωκοινοβουλίου προς αυτή την κατεύθυνση. Πολλή πρόοδος έχει επιτευχθεί σε ηγετικές θέσεις του υπαλληλικού προσωπικού, με κανονισμούς που προνοούν θετική δράση υπέρ του φύλου με τη λιγότερη αντιπροσώπευση. Παρά το ότι η ισότητα των φύλων στις διευθυντικές θέσεις στο Ευρωκοινοβούλιο δεν έχει επιτευχθεί στον βαθμό που θέλουμε, το Σώμα, ως εργοδότης, έχει δεσμευτεί να προαγάγει τις ευκαιρίες καριέρας σε όλους, άντρες και γυναίκες». Ο κ. Παπαδημούλης, απευθυνόμενος προς τους παρόντες δημοσιογράφους, εξέφρασε την ελπίδα ότι «η εργασία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο ζήτημα της ισότητας των φύλων, θα γίνει θετικό παράδειγμα για τις χώρες σας».

Όταν οι γυναίκες εξαφανίζονται

Την Πέμπτη, 5 Μαρτίου 2015, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τη Διεθνή Ημέρα της Γυναίκας, πραγματοποιήθηκε στον ίδιο χώρο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Διακοινοβουλευτική Συνάντηση, στην οποία την Κύπρο εκπροσώπησε η βουλευτής της ΕΔΕΚ Ρούλα Μαυρονικόλα, μέλος της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών. Τα κύρια θέματα που απασχόλησαν τη Συνάντηση, ήταν η σημασία της εξάλειψης των ανισοτήτων των φύλων στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, οι προκλήσεις για ίση πρόσβαση στη συνεχή και ποιοτική εκπαίδευση και η πορεία προς την ενδυνάμωση των γυναικών και των κοριτσιών μέσω της εκπαίδευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Την έναρξη των εργασιών κήρυξε ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Martin Schulz.

Είπε στην παρέμβασή της η Ρούλα Μαυρονικόλα: «Τα στερεότυπα και οι νοοτροπίες υπάρχουν σε όλες τις χώρες της Ευρώπης, τόσο στις αναπτυγμένες, όσο και στις υπανάπτυκτες. Στην Κύπρο υπάρχει πρόβλημα με τα στερεότυπα και τις νοοτροπίες, όπως συμβαίνει και σε πολλές χώρες. Εκείνο που θεωρούμε σημαντικό, είναι να υπάρξει εκπαίδευση των δασκάλων και των καθηγητών, ώστε να μεταδώσουν σωστά το μήνυμα της ισότητας στα παιδιά, να τους μεταδώσουν το μήνυμα ότι δεν υπάρχουν γυναικεία και ανδρικά επαγγέλματα, αλλά ότι υπάρχουν άνθρωποι που αποδίδουν καλύτερα σε θετικές επιστήμες και άλλοι που αποδίδουν καλύτερα σε πρακτικές επιστήμες. Ότι αυτό που επιλέγεις να σπουδάσεις, δεν έχει να κάνει με το φύλο, ότι δεν έχει καμία σχέση με το φύλο, αλλά με το μυαλό.

Γι' αυτό τον λόγο, στην Κύπρο, δημιουργήσαμε πρόσφατα μία επιτροπή προώθησης της ισότητας στα σχολεία. Αυτό έγινε, αντιλαμβανόμενοι ακριβώς αυτή την ανάγκη. Στην Κύπρο, όταν δείτε αποτελέσματα προ-εισαγωγικών εξετάσεων, οι γυναίκες παίρνουν πάντα τις πρώτες δέκα θέσεις και μετά εξαφανίζονται. Μόλις αποφοιτήσουν από το πανεπιστήμιο, ξαφνικά εξαφανίζονται, δεν συμμετέχουν πουθενά, γιατί αναμένεται από αυτές ότι θα μείνουν σπίτι ή ακόμα κι αν εργαστούν, μόνο μέχρι σε ένα επίπεδο. Εκείνο που θεωρούμε σημαντικό είναι να πραγματοποιηθούν σεμινάρια στους εκπαιδευτικούς, στα παιδιά και στους γονείς. Αυτός είναι ο στόχος που θέσαμε μέχρι το 2018. Σκοπός είναι να αλλάξει η νοοτροπία και τα πρότυπα».