Πολύ σημαντικές οι κοινωνικοψυχολογικές επιπτώσεις στους μικρούς

Οι παχύσαρκοι έφηβοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να γίνουν παχύσαρκοι ενήλικες συγκριτικά με τα παχύσαρκα παιδιά

ΤΟ ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΙΟ του και η σωματική του δραστηριότητα είναι οι δύο πιο σημαντικοί παράγοντες που καθορίζουν το βάρος

Η συστηματική καταγραφή της συχνότητας της παχυσαρκίας είναι ζωτικής σημασίας για τον καθορισμό των εθνικών αναγκών και προτεραιοτήτων και την αξιολόγηση της προόδου από την εφαρμογή των εθνικών προληπτικών προγραμμάτων. Η συχνότητα της παχυσαρκίας στην Κύπρο άρχισε να καταγράφεται συστηματικά από το 2000. Η καταγραφή της συχνότητας παχυσαρκίας για παιδιά έδειξε ότι είναι σχετικά χαμηλή στα παιδιά προσχολικής ηλικίας, κορυφώνεται στα παιδιά σχολικής ηλικίας και στη συνέχεια μειώνεται απότομα στα κορίτσια και λιγότερο στα αγόρια εφηβικής ηλικίας.

Η συχνότητα των υπέρβαρων παιδιών είναι επίσης χαμηλότερη στα παιδιά προσχολικής ηλικίας και ουσιαστικά υψηλότερη σε παιδιά σχολικής ηλικίας αλλά και στους εφήβους. Είναι ενδιαφέρον ότι η συχνότητα υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών είναι μεγαλύτερη στα κορίτσια παρά στα αγόρια προσχολικής και σχολικής ηλικίας, ενώ στην εφηβεία οι όροι αντιστρέφονται. Ας δούμε πιο αναλυτικά πώς ορίζεται η παιδική παχυσαρκία και με ποιους τρόπους μπορεί να αντιμετωπιστεί.

Ορισμός…
Παιδική παχυσαρκία ορίζεται ως η υπερβολική και ανώμαλη συσσώρευση λίπους στο σώμα ή σε ορισμένες περιοχές του σώματος του παιδιού σε τέτοιο βαθμό, που να επηρεάζεται δυσμενώς η υγεία.

Δείκτης Μάζας Σώματος
Για να δούμε εάν το παιδί μας είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο θα πρέπει να ελέγξουμε τις εκατοστιαίες θέσεις ή σταθερές αποκλίσεις του Δείκτη Μάζας Σώματος. Εάν ο Δείκτης Μάζας Σώματος του παιδιού σας βρίσκεται μεταξύ 85ης και 95ης Εκατοστιαίας Θέσης (ΕΘ) τότε θεωρείται υπέρβαρο, ενώ όταν ο ΔΜΣ βρίσκεται >95η ΕΘ τότε το παιδί θεωρείται παχύσαρκο.

Αίτια της αύξησης του φαινομένου
Στα περισσότερα παιδιά φαίνεται ότι τα αίτια για την εμφάνιση της παχυσαρκίας είναι ο σύγχρονος τρόπος ζωής, οι αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες (κακής ποιότητας διατροφή, fast -food, αυξημένη πρόσληψη λιπαρών), η αυξημένη πρόσληψη τροφής, η ελλιπής άσκηση (αυξημένος χρόνος παρακολούθησης τηλεόρασης, μετακίνηση μόνο με αυτοκίνητο) και τέλος η κληρονομικότητα.

Επιπτώσεις στην υγεία
Λόγω της αυξημένης συσσώρευσης λίπους στο σώμα, το παιδί έχει μεγάλες πιθανότητες να αναπτύξει Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, υπέρταση, καρδιοαγγειακά νοσήματα, λιπώδη διήθηση του ήπατος, σύνδρομο άπνοιας στον ύπνο. Πολύ σημαντικές όμως είναι και οι κοινωνικοψυχολογικές επιπτώσεις που μπορεί να παρουσιαστούν στο παιδί, όπως: χαμηλή αυτοεκτίμηση, κοινωνική απομόνωση, τάση για εξαρτήσεις και αυτοκαταστροφή, κοινωνικό ρατσισμό καθώς επίσης και μειωμένη απόδοση στο σχολείο. Ένα παιδί με παχύσαρκους γονείς κινδυνεύει σαφώς περισσότερο να γίνει παχύσαρκος ενήλικος. Οι παχύσαρκοι έφηβοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να γίνουν παχύσαρκοι ενήλικες συγκριτικά με τα παχύσαρκα παιδιά. Εκτιμάται ότι το 70% των προεφηβικών παχύσαρκων και το 80% των παχύσαρκων θα γίνουν ενήλικοι παχύσαρκοι.

Τι καθορίζει το βάρος του παιδιού
Το διατροφολόγιό του και η σωματική του δραστηριότητα είναι οι δύο πιο σημαντικοί παράγοντες που καθορίζουν το βάρος. Υπάρχουν περιπτώσεις που το παιδάκι προσλαμβάνει μεγαλύτερη ποσότητα σε θερμίδες (μεγαλύτερες μερίδες φαγητού, τρόφιμα αυξημένα σε λιπαρά και ζάχαρη) από ό,τι καταναλώνει με τη φυσική του δραστηριότητα. Έρευνες έδειξαν ότι τα υπέρβαρα παιδιά καταναλώνουν μεγαλύτερες ποσότητες σε λιπαρά και πρωτεΐνες από τα παιδιά με φυσιολογικό βάρος.

Θεραπεία και ο ρόλος των γονέων

· Η θεραπεία θα πρέπει να στοχεύει στην αλλαγή των λανθασμένων διαιτητικών συνηθειών αλλά και να είναι συμβατή με την ανάπτυξη του παιδιού, δηλαδή να του παρέχει τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά. Πολύ σημαντικό είναι να αλλάξουν όχι μόνο οι διατροφικές συνήθειες του παιδιού αλλά και ολόκληρης της οικογένειας.

· Θα πρέπει να αυξηθεί και η φυσική δραστηριότητα όλων των μελών της οικογένειας.

· Η φυσική δραστηριότητα του παιδιού μπορεί να αυξηθεί εάν το παιδί ασχοληθεί με κάποιο σπορ που το ευχαριστεί.

· Πολύ σημαντικό είναι να μειωθούν οι ώρες τις οποίες το παιδί περνά μπροστά από την τηλεόραση και τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές.

· Οι διατροφικές συνήθειες της οικογένειας θα πρέπει να βασίζονται στις αρχές της διατροφικής πυραμίδας.

· Η οικογένεια θα πρέπει να ακολουθεί μια ισορροπημένη διατροφή, πλούσια σε όσπρια, λαχανικά, φρούτα και δημητριακά ολικής αλέσεως.

· Τα γαλακτοκομικά προϊόντα καθώς και το κρέας (είναι προτιμότερη η κατανάλωση πουλερικών και ψαριών) πρέπει να καταναλώνονται καθημερινά αλλά σε μικρές ποσότητες. Τα γαλακτοκομικά προϊόντα θα πρέπει να είναι χαμηλά σε λιπαρά. Τρόφιμα που περιέχουν υψηλές ποσότητες ζάχαρης και λιπαρών θα πρέπει να αποφεύγονται.

· Πολύ σημαντικό είναι να υπάρχουν υγιεινές επιλογές στο σπίτι και έτσι τα παιδιά θα τρώνε πιο υγιεινά, αφού δεν θα παρασύρονται.

· Το παιδί κατά τη διάρκεια του γεύματος θα πρέπει να βρίσκεται σε ευχάριστο περιβάλλον, ήρεμο, χωρίς να γίνονται συνεχώς παρατηρήσεις για την ποσότητα του φαγητού. Προσπαθήστε να του αποσπάσετε την προσοχή με συζήτηση για θέματα που το ευχαριστούν.

· Επειδή τα παιδιά τρώνε πιο ευχάριστα τα φαγητά που διάλεξαν και βοήθησαν στην προετοιμασία, καλό θα ήταν να συμμετέχουν τόσο στα ψώνια όσο και στην προετοιμασία του φαγητού.

· Όταν τα παιδιά τρώνε μπροστά στην τηλεόραση πολύ πιθανό είναι να μην νιώσουν το αίσθημα του κορεσμού, με αποτέλεσμα να καταναλώσουν μεγαλύτερες ποσότητες φαγητού.

· Πολύ σημαντική είναι και η διατροφή του παιδιού εκτός σπιτιού. Προετοιμάστε οι ίδιοι το φαγητό του παιδιού σας ή δώστε του μόνο το επαρκές χρηματικό ποσό για το σάντουιτς που θα αγοράσει.

· Είναι πολύ πιο εύκολο για τα υπέρβαρα παιδιά να ακολουθήσουν μια σωστή διατροφή και να αυξήσουν τη φυσική τους δραστηριότητα όταν βλέπουν ότι και οι γονείς τους τρώνε υγιεινά και ασκούνται σχεδόν καθημερινά.

· Η εικόνα που έχουν τα παιδιά για τον εαυτό τους επηρεάζεται από τα αισθήματα των γονέων προς αυτά. Αν οι γονείς αποδεκτούν το παιδί τους, όποιο και αν είναι το βάρος του, είναι πολύ πιθανό και το ίδιο να νιώσει καλά, αφού τα υπέρβαρα παιδιά χρειάζονται υποστήριξη, αποδοχή και ενθάρρυνση από τους γονείς.