Κείμενο στήριξης του σχολείου των Φυλακών από ακαδημαϊκούς και εκπαιδευτικούς
Ζητούν την προάσπιση και στήριξη του σχολείου, επισημαίνοντας τον σημαντικό παιδαγωγικό και κοινωνικό του ρόλο στη διαδικασία επανένταξης των κρατουμένων

Παρέμβαση στο ζήτημα της λειτουργίας του Σχολείου των Κεντρικών Φυλακών διενεργούν 25 ακαδημαϊκοί και εκπαιδευτικοί, ζητώντας την προστασία του θεσμού και την άμεση επαναφορά των δύο εκπαιδευτικών του στον χώρο εργασίας τους, που απομακρύνθηκαν πρόσφατα, έπειτα από διαφωνίες με τη Διεύθυνση του σωφρονιστικού ιδρύματος.

Το πρόβλημα ανέκυψε έπειτα από δημόσια καταγγελία αλλά και διαβήματα προς το Υπουργείο Παιδείας για τη στάση δύο δασκάλων στο σχολείο των Φυλακών από τους Συνδέσμους Αγωνιστών ΕΟΚΑ 1955-1959, ότι οι δύο δάσκαλοι κατέβασαν από την αίθουσα διδασκαλίας τις φωτογραφίες των εννέα απαγχονισθέντων ηρώων της ΕΟΚΑ, καθώς και άλλων τεσσάρων ηρώων, των Αυξεντίου, Μάτση, Λένα και Μάρκου Δράκου, χωρίς κανένα λόγο και χωρίς να ενημερώσουν κανένα για την πράξη τους.

Το γεγονός είχε γίνει αντιληπτό από τον επιθεωρητή των Φυλακών, ο οποίος στη συνέχεια ζήτησε εξηγήσεις από τον έναν εκ των δύο δασκάλων στις Φυλακές. Το αποτέλεσμα ήταν, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Συνδέσμου Αγωνιστών, να υπάρξει ένταση, καθώς ο εν λόγω δάσκαλος απάντησε με προκλητικό τρόπο στον επιθεωρητή για την ενέργειά του. Ο επιθεωρητής φρόντισε να βάλει ξανά τις φωτογραφίες των ηρώων στη θέση τους, οι οποίες, όμως, κατέβηκαν για δεύτερη φορά, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί γι' ακόμα μια φορά ένταση. Σημειώνεται ότι το κατέβασμα των φωτογραφιών από την αίθουσα διδασκαλίας των Φυλακών έγινε το 2010, δηλαδή πριν από πέντε χρόνια, για λόγους λειτουργικούς, καθώς στους τοίχους της αίθουσας διδασκαλίας είχαν τοποθετηθεί βιβλιοθήκες. Και προκειμένου να μην κρύβουν τις εικόνες των ηρώων, αποφασίστηκε αυτές να κατεβούν.

Το θέμα έλαβε διαστάσεις με την παρέμβαση τόσο του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, στη δικαιοδοσία του οποίου υπάγεται το Σχολείο των Φυλακών, όσο και του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως. Αποτέλεσμα, ήταν η απομάκρυνση των δύο δασκάλων, με συνέπεια τη δημιουργία προβλημάτων στην εύρυθμη λειτουργία του Σχολείου.

Καλά ενημερωμένες πηγές, επισήμαναν στη «Σ» ότι, πίσω από το συγκεκριμένο περιστατικό, η σημασία του οποίου δεν πρέπει να παραθεωρείται, φαίνεται να εξυφαίνεται ένας υπόγειος πόλεμος ανάμεσα στα δύο «συναρμόδια» υπουργεία, όσον αφορά τη δικαιοδοσία του Σχολείου, η οποία ανήκε, από της ιδρύσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας και ώς τώρα, στο Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού. Μάλιστα, οι εκπαιδευτικοί-συντελεστές του Σχολείου κάνουν λόγο για παραγκωνισμό των ιδίων και του ρόλου τους, από τον περασμένο Οκτώβριο, όταν και ανέλαβε η νέα διεύθυνση του σωφρονιστικού ιδρύματος, αφήνοντας υπόνοιες ότι κάποιοι θεσμοί επιχειρούν να διαφοροποιήσουν το καθεστώς λειτουργίας του Σχολείου εντός των Φυλακών.

Το κείμενο στήριξης των ακαδημαϊκών
«Διεθνείς έρευνες αποδεικνύουν ότι η συμμετοχή κρατουμένων σε εκπαιδευτικά προγράμματα λειτουργεί θετικά (Parker 1990), ενώ κρατούμενοι που παρακολουθούν εκπαιδευτικά προγράμματα έχουν λιγότερες πιθανότητες να επιστρέψουν στη φυλακή μετά την αποφυλάκισή τους (Clark 1991; Davis et al. 2013). Το Σχολείο των Κεντρικών Φυλακών Κύπρου αποτελεί έναν νευραλγικής σημασίας θεσμό, έναν χώρο που δίνει την ευκαιρία στους κρατουμένους να αναπτύξουν την ταυτότητα του συμμέτοχου στην εκπαιδευτική διαδικασία και να νοηματοδοτήσουν διαφορετικά τον κόσμο τους.

»Τα τελευταία χρόνια όλες/όλοι οι υπογράφουσες/οντες είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε από διαφορετικές οπτικές γωνίες το έργο που επιτελείται στο Σχολείο των Κεντρικών Φυλακών Κύπρου. Γνωρίσαμε τις/τους κρατούμενες/ους-μαθήτριες/ές και τη δουλειά που παρήγαγαν εντός του σχολείου και βιώσαμε την άριστη και άρρηκτη σχέση που ανέπτυξαν με τους δασκάλους τους. H ανάπτυξη του σχολείου τα τελευταία πέντε χρόνια ήταν αξιόλογη χάρη στη στενή συνεργασία των δύο εκπαιδευτικών που το στελεχώνουν με τους αρμόδιους φορείς. Αναφέρουμε ενδεικτικά:

Ανάπτυξη του σχολείου
- Ανάπτυξη του σχολείου όσον αφορά χώρους και προγράμματα: Οι χώροι διδασκαλίας από 2 έφτασαν τους 7 με διακτίνωση του σχολείου στην ανοιχτή πτέρυγα, στη γυναικεία και σε διαφορετικές πτέρυγες στους άντρες. Εμπλουτισμός τεχνικών μαθημάτων με μαθήματα δεξιοτήτων (π.χ. γλώσσες, ηλεκτρονικοί υπολογιστές) και ακαδημαϊκά θέματα (π.χ. κοινωνική ψυχολογία).

- Συνεργασίες με ακαδημαϊκά και εκπαιδευτικά ιδρύματα: Συνεργασία με την Εσπερινή Τεχνική Σχολή Λευκωσίας, με τα Επιμορφωτικά Τμήματα Λευκωσίας, το Πανεπιστήμιο Νεάπολης (πρόγραμμα εκπαίδευσης νεαρών κρατουμένων, υπογραφή μνημονίου συνεργασίας με Πανεπιστήμιο Νεάπολης και Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου), με το Πανεπιστήμιο Κύπρου (Συμβούλιο Εμπειρογνωμοσύνης από τη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών και Επιστημών της Αγωγής το 2013, πρόγραμμα εγγραμματισμού από εθελόντριες/ές του Τμήματος Επιστημών Αγωγής το 2014).

- Ευρωπαϊκά Προγράμματα: Διασφάλιση ερευνητικών προγραμμάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση (π.χ. PRISON EDUCATION BASIC SKILLS BLENDED LEARNING).
- Επικοινωνία και διάλογος με την κοινωνία: ετήσιες θεατρικές παραστάσεις στο Σχολείο, εκθέσεις ζωγραφικής, έκδοση της ποιητικής συλλογής Ζω, δημιουργία μικρού μήκους ταινίας εντός του σχολείου για τη διαδικασία εγγραμματισμού στη γυναικεία πτέρυγα, σειρά διαλέξεων από πανεπιστημιακούς.

Παιδαγωγικό υπόδειγμα
»Δυστυχώς, τις τελευταίες ημέρες έγινε γνωστό ότι οι δύο εκπαιδευτικοί του σχολείου απομακρύνθηκαν από τον χώρο εργασίας τους. Παράλληλα, εμφανίστηκαν δημοσιεύματα στον Τύπο που παρουσιάζουν με παντελώς ανακριβή τρόπο τις δραστηριότητες του σχολείου και των εκπαιδευτικών. Είναι εμφανές ότι έχει ξεκινήσει μια προσπάθεια διασυρμού του ιδίου του σχολείου και των εκπαιδευτικών του, ενώ αναδεικνύεται και το ερώτημα για το ποιος έχει λόγο για την εκπαιδευτική και μαθησιακή διαδικασία εντός του σχολικού χώρου.

»Δηλώνουμε, βάσει των διαπιστώσεων και εμπειριών μας, ότι το σχολείο του τμήματος φυλακών αποτελούσε τα τελευταία χρόνια ένα σχολείο υπόδειγμα όσον αφορά παιδαγωγικές και κοινωνικές πρακτικές. Λειτουργούσε επίσης ως χώρος έκφρασης και καλλιέργειας σκέψεων και συναισθημάτων για τους κρατουμένους.

Έκκληση στους συναρμόδιους υπουργούς
»Λαμβάνοντας υπόψη ότι η εκπαίδευση αποτελεί θεμελιώδες και συνταγματικά κατοχυρωμένο ανθρώπινο δικαίωμα για όλους τους πολίτες, καλούμε:
- Τον Υπουργό Παιδείας και Πολιτισμού, κ. Κώστα Καδή, να προστατέψει τον θεσμό του σχολείου εντός της φυλακής. Αν υφίσταται σοβαρός λόγος απομάκρυνσης των δύο εκπαιδευτικών από το σχολείο, αυτό θα πρέπει να τεκμηριωθεί με διαφάνεια μετά από ενδεδειγμένη έρευνα. Αλλιώς, θα πρέπει να αφεθεί το σχολείο να συνεχίσει να επιτελεί απρόσκοπτα το έργο του.
- ΟΛΕΣ τις εκπαιδευτικές οργανώσεις να εγκύψουν στο θέμα, έχοντας πάντα στο νου ότι αυτό που προέχει είναι αφενός η προστασία του θεσμού της εκπαίδευσης ως δικαιώματος και ως αγαθού για όλους και αφετέρου η προστασία των εκπαιδευτικών ως λειτουργών με παιδαγωγική αυτονομία.
- Τον Υπουργό Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, κ. Ιωνά Νικολάου, να λάβει θέση με γνώμονα τη διαφύλαξη των θεμελιωδών και συνταγματικά κατοχυρωμένων ανθρώπινων δικαιωμάτων των έγκλειστων πολιτών. Αντί επιλόγου, παραθέτουμε μιαν από τις πολλές φωνές των κρατουμένων για τον ρόλο που παίζει το σχολείο στη ζωή τους: "Να ππέφτεις τη νύχτα τζιαι να σκέφτεσαι όσα συζήτησες στο μάθημα, να αννοίει ο νους σου, θέλεις τίποτε άλλο;"».

Ποιοι υπογράφουν το κείμενο στήριξης
1. Λυσιμάχη Βασιλείου, Eκπαιδευτικός
2. Τζιοβάνης Γεωργάκης, Ειδικό Εκπαιδευτικό Προσωπικό, Πανεπιστήμιο Κύπρου
3. Ζέλεια Γρηγορίου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Κύπρου
4. Ελένη Δαμιανίδου, Υποψήφια Διδάκτωρ, Πανεπιστήμιο Κύπρου
5. Έλενα Ιωαννίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Κύπρου, Υπεύθυνη προγράμματος Εγγραμματισμού στο Σχολείο του Τμήματος Φυλακών
6. Μαριλένα Καρυολαίμου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Γλωσσολογίας, Πανεπιστήμιο Κύπρου, Πρόεδρος Γλωσσολογικής Εταιρείας Κύπρου
7. Μαριάννα Κατσογιάννου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Κύπρου
8. Ελισάβετ Κιούρτη, Υποψήφια Διδάκτωρ, Πανεπιστήμιο Κύπρου, Εκπαιδεύτρια προγράμματος Εγγραμματισμού στο Σχολείο του Τμήματος Φυλακών
9. Αντρέας Κλεάνθους, Εκπαιδευτικός, Μεταπτυχιακή Διατριβή για τον Γραμματισμό ως Κοινωνική Πρακτική στα Βιώματα Φυλακισμένων του Σχολείου του Τμήματος Φυλακών
10. Αντρούλα Κωνσταντίνου, Εκπαιδεύτρια Αγγλικών στο Σχολείο του Τμήματος Φυλακών
11. Σταύρος Μάκρης, Υποψήφιος Διδάκτωρ, Institute of Education University of London, Εκπαιδευτής Κιθάρας στο Σχολείο του Τμήματος Φυλακών
12. Κλειώ Ξήχειλου, Καθηγήτρια Ελληνικής Φιλολογίας
13. Δέσπω Πασιά, Εκπαιδευτικός - Μουσειοπαιδαγωγός
14. Steven Price, Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, Εκπαιδευτής Κοινωνικής Ψυχολογίας στο Σχολείο του Τμήματος Φυλακών
15. Αλέξανδρος Ταμπάκης, Φυσικός και Εκπαιδευτής Ενηλίκων, Εκπαιδευτής Σκακιού στο Σχολείο του Τμήματος Φυλακών
16. Νόπη Τηλεμάχου, Ειδικό Εκπαιδευτικό Προσωπικό, Πανεπιστήμιο Κύπρου
17. Νίκος Τριμικλινιώτης, Επικεφαλής της ομάδας εμπειρογνωμόνων για τα θεμελιώδη δικαιώματα στη Κύπρο (FRANET), Αναπληρωτής Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας
18. Σταυρούλα Τσιπλάκου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου
19. Σταυρούλα Φιλίππου, Λέκτορας, Πανεπιστήμιο Κύπρου
20. Ελένη Φτιάκα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Κύπρου
21. Αντρέας Χαραλάμπους, Εκπαιδευτής Αγγλικών στο Σχολείο του Τμήματος Φυλακών
22. Αντώνης Χατζηκυριάκου, Ερευνητής Μαρί Κιουρί, Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών/Ι.Τ.Ε., Ρέθυμνο
23. Μαρία Χατζηπαύλου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Κύπρου (συνταξιούχος)
24. Χριστίνα Χριστοφίδου, Ειδικό Εκπαιδευτικό Προσωπικό, Πανεπιστήμιο Κύπρου, Εκπαιδεύτρια προγράμματος Εγγραμματισμού στο Σχολείο του Τμήματος Φυλακών
25. Χάρης Ψάλτης, Επίκουρος Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Κύπρου