Τίποτα δεν θα θυμίζει το παλιό επιτυχημένο πείραμα

Η ΑΗΚ, το δεύτερο στοίχημα των αποκρατικοποιήσεων

* Απενεργοποίηση και πώληση περιουσιακών στοιχείων παραγωγής στο εξωτερικό
* Πώληση παραγωγικού δυναμικού της ΑΗΚ σε τρίτους στην Κύπρο
* Ενοικίαση του οικονομικότερου παραγωγικού δυναμικού της σε τρίτους, σε τιμές που θα καθορίζονται από δημοπρασία

· Οι συντεχνίες μιλούν για ιδιωτικά μονοπώλια - Μεγιστοποίηση του κέρδους

· Μετατροπή σε μετοχική εταιρεία ή εταιρείες ιδιωτικού δικαίου, οριστικοποίηση των παγίων, προεργασία για πώληση των μετοχών και έναρξη επαφών με επενδυτές

Η πιο μεγάλη ώρα είναι τώρα, η ώρα που η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου παίρνει τον δρόμο για την αποκρατικοποίηση, κατ’ απαίτησιν των δανειστών, στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης οργανισμών κοινής ωφελείας.

Η Κυβέρνηση, οχυρωμένη πίσω από τη μνημονιακή σύμβαση, έχει ήδη δώσει το πράσινο φως και το στίγμα της για ιδιωτικοποίηση της Αρχής, ενώ οι συντεχνίες των εργαζομένων συσπειρώνονται, προειδοποιώντας ότι τυχόν ιδιωτικοποίηση της ΑΗΚ:

Πρώτο, θα οδηγήσει σε αύξηση την τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος.

Δεύτερο, θα μετατρέψει το σημερινό καθεστώς της σε ιδιωτικό μονοπώλιο, που θα μεγιστοποιήσει το κέρδος και την υψηλή απόδοση των κεφαλαίων που επενδύθηκαν.

Τρίτο, θα μειώσει τις επενδύσεις στο ηλεκτρικό σύστημα της ΑΗΚ.

Ασφάλεια

Ένα άλλο καίριο ζήτημα που εγείρουν οι συντεχνίες είναι πως με τη μετοχοποίηση της ΑΗΚ τίθεται θέμα ασφάλειας της επάρκειας και της ποιότητας του εφοδιασμού σε ηλεκτρική ενέργεια, αλλά και θέμα εθνικής ασφάλειας.

Ενισχύοντας τη θέση τους αυτή, αναφέρουν ότι οι μετοχές πιθανότατα να διατεθούν σε ξένους επενδυτές που εξυπηρετούν άλλα ξένα συμφέροντα.

Η αντίστροφη μέτρηση

Ήδη, το Υπουργείο Ενέργειας έχει δώσει το στίγμα του στο θέμα ιδιωτικοποίησης της ΑΗΚ, θεωρώντας ότι ο οργανισμός πρέπει να υποχρεωθεί να απελευθερώσει μέρος του παραγωγικού του δυναμικού:

· μέσω της απενεργοποίησης και πώλησης περιουσιακών στοιχείων παραγωγής στο εξωτερικό
· μέσω της πώλησης παραγωγικού δυναμικού της ΑΗΚ σε τρίτους στην Κύπρο
· μέσω της ενοικίασης του οικονομικότερου παραγωγικού δυναμικού της σε τρίτους, σε τιμές που θα καθορίζονται μέσα από δημοπρασία (virtual plants)

Οι πρώτες σκέψεις

Οι σχεδιασμοί για τον οργανισμό συνοψίζονται ως εξής:

Η ΑΗΚ κατατεμαχίζεται σε νέες νομικές οντότητες, που θα λειτουργήσουν από την αρχή. Η επιχείρηση σπάζει στα δύο με τη δημιουργία μίας «μεγάλης» και μίας «μικρής ΑΗΚ». Στην τελευταία θα μεταβιβαστούν μονάδες παραγωγής ρεύματος, προσωπικό και πελατολόγιο. Η «μικρή ΑΗΚ» πρέπει να είναι βιώσιμη και ανταγωνιστική, ενώ μέρος των υποχρεώσεων του οργανισμού μεταφέρεται σε αυτήν με τα στοιχεία ενεργητικού, χωρίς να δημιουργείται ζημιά.

Σε μετέπειτα στάδιο η «μικρή» θα πωληθεί, λειτουργώντας ανταγωνιστικά προς τη «μεγάλη» ΑΗΚ, η οποία θα αποκρατικοποιηθεί μέσω της προσέλκυσης στρατηγικού επενδυτή.

Η «μικρή» θα απορροφήσει το παραγωγικό δυναμικό και θα διαθέτει τόσο υφιστάμενο όσο και νέο παραγωγικό δυναμικό από τις παραγωγικές μονάδες. Επίσης, θα στελεχωθεί με το ανθρώπινο δυναμικό που απασχολείται σε συγκεκριμένες παραγωγικές μονάδες και από το ανάλογο ανθρώπινο δυναμικό των λοιπών διευθύνσεών της (π.χ. λογιστήριο, μηχανογράφηση και άλλες υποστηρικτικές υπηρεσίες).

Σημαντικές δράσεις

Ανάμεσα στις ενέργειες - δράσεις που θα πρέπει να υλοποιηθούν είναι:

· H μετατροπή της ΑΗΚ από οργανισμό δημοσίου δικαίου σε μετοχική εταιρεία/εταιρείες ιδιωτικού δικαίου, με μοναδικό μέτοχο το κράτος

· Η οριστικοποίηση των παγίων που θα περιλαμβάνονται στη νέα εταιρεία

· Η προεργασία για πώληση των μετοχών, κατά προτίμηση, μέσω της προσέλκυσης στρατηγικού επενδυτή

· Η έναρξη επαφών με επενδυτές, για να βρεθεί ο κατάλληλος ή οι κατάλληλοι επενδυτές για μία ή για όλες τις νέες οντότητες της ΑΗΚ

Το μεγάλο στοίχημα είναι ότι οι αλλαγές στη μετοχική σύνθεση του οργανισμού θα πρέπει να εξασφαλίσουν ότι το κράτος θα συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας με ποσοστό που θα εξασφαλίζει καταστατική μειοψηφία.

Τα στάδια μέχρι το τέλος

Φάση Ι: Είσοδος επενδυτή μέσω αύξησης μετοχικού κεφαλαίου (απόκτηση ποσοστού πιθανότατα μέχρι 49%) με παράλληλη ανάληψη της διοίκησης της εταιρείας.

Φάση IΙ: Συμβατική υποχρέωση απόκτησης από τον επενδυτή πρόσθετου ποσοστού πιθανότατα μέχρι και 51% του μετοχικού κεφαλαίου.

Σημειώνεται ότι η ολοκλήρωση της αποκρατικοποίησης θα πρέπει να λαμβάνει υπ' όψιν τους τελικούς όρους της συναλλαγής πώλησης της νέας εταιρείας.

Τα δύο πρώτα στάδια (ο ιδιοκτησιακός διαχωρισμός και η δημιουργία μιας νέας καθετοποιημένης εταιρείας ηλεκτρισμού) θα αποτελέσουν το προπαρασκευαστικό στάδιο που θα οδηγήσει στο τρίτο στάδιο, την αποκρατικοποίηση της μητρικής εταιρείας.

Ο ιδιοκτησιακός διαχωρισμός θα επιτευχθεί με την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου, με την είσοδο επενδυτή που θ’ αναλάβει την απόκτηση του πλειοψηφικού ποσοστού και που αναμένεται να απαιτήσει και τη διαχείρισή του οργανισμού.

Στο επόμενο στάδιο θα ληφθούν αποφάσεις για το ποσοστό του μετοχικού κεφαλαίου που θα προσφερθεί στους εργαζόμενους σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο (ταμείο προνοίας/συντάξεων), σύμφωνα με τους κανόνες της αγοράς.

Μέχρι τη μετατροπή του οργανισμού σε εταιρεία ιδιωτικού δικαίου, θα εξεταστεί κατά πόσον το Δημόσιο θα συνεχίσει να συμμετέχει στην εταιρεία, με ποσοστό που θα εξασφαλίζει καταστατική μειοψηφία και κατά πόσον τα έσοδα που υπολογίζονται ότι θα προκύψουν από την ιδιωτικοποίηση και θα καταλήξουν στο κράτος, θα είναι εναρμονισμένα με τους στόχους του Μνημονίου.

Εκτιμήσεις για την αξία

Οι τέσσερεις κύριες δραστηριότητες τού Οργανισμού (παραγωγή, μεταφορά, διανομή και προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας) θα «σπάσουν», θα διαχωριστούν («unbundling») σε τέσσερα μέρη. Η αξία τής κάθε δραστηριότητας θα εκτιμηθεί ξεχωριστά, καθώς και η τελική αξία ολόκληρου του Οργανισμού.

Οι υπολογισμοί επικεντρώνονται στην αξία του Οργανισμού, λαμβάνοντας υπ' όψιν την αξία των λειτουργικών δραστηριοτήτων (παραγωγή, μεταφορά, διανομή, προμήθεια), το χρέος του Οργανισμού που θα αφαιρεθεί, τις υποχρεώσεις προς τα ταμεία συντάξεως/προνοίας του προσωπικού και πρόνοιες για υλοποίηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

Προς άνοιγμα η αγορά

Πέραν από τις μνημονιακές υποχρεώσεις υλοποιείται ταυτόχρονα και η απαίτηση της Ε.Ε. για ν’ ανοίξει και η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με τις πρόνοιες της συμφωνίας ένταξης της Κύπρου.

Ωστόσο, σε όλο αυτό το πλέγμα της αποκρατικοποίησης εμπλέκονται διάφορες συζητήσεις, με επίκεντρο τους σοβαρούς προβληματισμούς για το ενδεχόμενο το κράτος να διατηρήσει τον δημόσιο έλεγχο της Αρχής και τη διοίκησή της, με την επίκληση της κοινοτικής νομοθεσίας σύμφωνα με την οποία: «Δεν επιβάλλεται η πώληση κρατικών επιχειρήσεων, αλλά η δημιουργία μη ρυθμιζόμενων από το κράτος αγορών».

Η κοινοτική οδηγία επιτρέπει στο κράτος να λειτουργήσει μιαν ανταγωνιστική αγορά (στην οποία να δραστηριοποιούνται πέραν του ενός παίκτη), διαχωρίζοντας ωστόσο λογιστικά και ιδιοκτησιακά (unbundling) τις καθετοποιημένες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ενεργειακή αγορά (παραγωγή - μεταφορά - διανομή). Σε κανένα σημείο της κοινοτικής οδηγίας δεν αναφέρεται ότι η Αρχή περνά πλήρως στα χέρια των ιδιωτών.

Εκτός από τη μνημονιακή σύμβαση, η ΑΗΚ ούτως ή άλλως είναι υποχρεωμένη να υλοποιήσει τον στόχο της κοινοτικής οδηγίας για την ασφάλεια της παροχής ρεύματος, το άνοιγμα των αγορών στον ανταγωνισμό, την ελευθερία των μεγάλων καταναλωτών να επιλέξουν τους παροχείς ηλεκτρικής ενέργειας και την απαγόρευση σταυροειδών επιδοτήσεων μεταξύ των διαφορετικών δραστηριοτήτων ενός παροχέα.