Ζαν Πλαντού: Η τέχνη είναι πιο δυνατή από τη μισαλλοδοξία

Η ελευθερία της έκφρασης είναι πολύ εύθραυστη, γι’ αυτό πρέπει να τη στηρίξουμε με όλες μας τις δυνάμεις, τονίζει ο σπουδαίος σκιτσογράφος της Le Monde

«Ο ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ έχει όλα τα δικαιώματα» απέναντι σε κάθε μορφή εξουσίας

Έναν από τους σπουδαιότερους σκιτσογράφους της εποχής μας, τον Ζαν Πλαντού, σκιτσογράφο και δημοσιογράφο της Le Monde, είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν όσοι βρέθηκαν την Παρασκευή το βράδυ στην κατάμεστη αίθουσα της Δημοσιογραφικής Εστίας στη Λευκωσία.

Ο διάσημος Γάλλος γελοιογράφος βρέθηκε στην Κύπρο φιλοξενούμενος του Γαλλικού Ινστιτούτου, με την ευκαιρία της έκθεσης γελοιογραφιών «Cartooning for Peace», η οποία υπερασπίζεται την ελευθερία της έκφρασης των σκιτσογράφων παγκοσμίως και αριθμεί 100 και πλέον σκιτσογράφους. Ο Πλαντού παρουσίασε το έργο του και μίλησε με το κοινό για την τέχνη της γελοιογραφίας, μια τέχνη σε διαρκή διακινδύνευση, όπως επαναβεβαίωσε και η πρόσφατη δολοφονική επίθεση εξτρεμιστών ισλαμιστών στη σατιρική εφημερίδα «Charlie Hebdo» στο Παρίσι.

Αναπαλλοτρίωτο δικαίωμα της έκφρασης

Αναφερόμενος στα πρόσφατα τραγικά γεγονότα και τα κτυπήματα που δέχεται η ελευθερία της έκφρασης, πλέον και υπό την μορφήν τρομοκρατικών επιθέσεων, τόνισε ότι «η ελευθερία της έκφρασης είναι πολύ εύθραυστη, γι’ αυτό πρέπει να τη στηρίξουμε με όλες μας τις δυνάμεις», ενώ υπερασπίστηκε το αναπαλλοτρίωτο δικαίωμα των καλλιτεχνών να εκφράζονται ελεύθερα, ενάντια σε κάθε μορφή εξουσίας που επιχειρεί να «κανονικοποιήσει» το πεδίο της έκφρασης και του λόγου.

«Ο καλλιτέχνης έχει όλα τα δικαιώματα», τόνισε, προσθέτοντας πως το θεμελιώδες στη δουλειά του σκιτσογράφου δεν είναι το να ευτελίσει κάποιον ή μια κουλτούρα, αλλά να «δείξει και να περιγράψει ένα πρόβλημα».

Ένα σκίτσο, πρόσθεσε, είναι ένα εργαλείο ερμηνείας της πραγματικότητας που προσφέρεται το ίδιο προς ερμήνευση. Το πρόβλημα, διευκρίνισε περαιτέρω, είναι ότι πολλοί άνθρωποι δεν έχουν τα ερμηνευτικά εργαλεία για να κατανοήσουν μια εικόνα, γι’ αυτό, σημείωσε, με την Πρωτοβουλία «Cartooning for Peace», «επιχειρούμε να δημιουργήσουμε γέφυρες κατανόησης ανάμεσα στους ανθρώπους, βοηθώντας τους να καταλάβουν ένα σκίτσο».

«Ο καλλιτέχνης κάνει ό,τι θέλει»

Απαντώντας σε ερωτήσεις του κοινού αναφορικά με τα όρια της τέχνης και ως προς τους περιορισμούς που θέτει ο ίδιος στον εαυτό του, τόνισε πως «ο γελοιογράφος κάνει ό,τι θέλει, και εναπόκειται στον καθένα να ερμηνεύσει αυτό που βλέπει», προσθέτοντας ότι «δεν μπορούμε να σταματήσουμε να μιλάμε. Πρέπει, παρά τις απειλές και τη βία, να συνεχίσουμε, μόνον έτσι θα μπορέσουμε να πούμε πράγματα».

Αναφερόμενος στα διάφορα ταμπού των απαγορεύσεων που έχει μονίμως μπροστά του ο σκιτσογράφος, επισήμανε ότι «όπως ακριβώς συμβαίνει στην καθημερινή ζωή, υπάρχουν πράγματα που λέμε και πράγματα που δεν λέμε. Υπάρχει, άρα», διευκρίνισε, «ένας τρόπος να πούμε αλλά και να μην πούμε πράγματα». Τότε, όμως, ανέφερε, θα πρέπει να διαλέξουμε αν θα πρέπει να μιλήσουμε ή να σωπάσουμε, κι εδώ είναι η ευθύνη του καθενός μας.

Πρόσθεσε ότι ο σκιτσογράφος πρέπει να επιστρατεύει κι ένα είδος πανουργίας για να ξεπερνά τις διάφορες απαγορεύσεις, λέγοντας πως ο ίδιος εντάσσει ένα είδος κατευναστικού λόγου στα σχέδιά του, που λειτουργεί σαν περισπασμός σε σχέση με το κεντρικό μήνυμα.

Η γελοιογραφία είναι πάθος για τη ζωή

Όπως ήταν φυσικό, ο λόγος του επανερχόταν διαρκώς στους χαμένους φίλους του στη «Charlie Hebdo», τονίζοντας πως «θα παραμένουν ζωντανοί όσο εμείς θα συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε». «Παντού υπάρχουν σκιτσογράφοι που αγωνίζονται και δεν το βάζουν κάτω. Αυτό που οδηγεί στη γελοιογραφία είναι ένα πάθος για τη ζωή, που υπερβαίνει τον φόβο του θανάτου», επισήμανε, ενώ χαρακτήρισε το εξώφυλλο του τελευταίου τεύχους της «Charlie Hebdo» «κατευναστικό, που τείνει χείρα συμφιλίωσης». «Η τέχνη είναι πιο δυνατή από τη μισαλλοδοξία. Θα νικήσουμε στον αγώνα κατά των φονταμενταλιστών», κατέληξε.