Κατέχουμε τα σκήπτρα στην Ευρώπη στον τομέα των ανισοτήτων στην υγεία

Ξοδεύονται σήμερα λίγο πιο πάνω από 500 εκ. από τον κρατικό προϋπολογισμό και άλλα τόσα από την τσέπη των ασθενών για την υγεία

ΜΕ ΒΑΣΗ την οικονομική μελέτη του ΟΑΥ του 2012 και τη μελέτη Mercier του 2013 απαιτούνται γύρω στα 850-900 εκ. για να λειτουργήσει το ΓεΣΥ

Η Κύπρος κατέχει τα σκήπτρα στην Ευρώπη στον τομέα των ανισοτήτων στην υγεία. Ο μέσος όρος των ιδιωτικών δαπανών στην Ευρώπη είναι 25% και στην Κύπρο είναι πάνω από 50%. Ξοδεύονται σήμερα λίγο πιο πάνω από 500 εκ. από τον κρατικό προϋπολογισμό και άλλα τόσα από την τσέπη των ασθενών για την υγεία.

Αναγκαστικά οι ασθενείς πληρώνουν ένα σημαντικό ποσοστό από την τσέπη τους. Πηγή αυτών των ανισοτήτων είναι η έλλειψη ΓεΣΥ. Το ΓεΣΥ έχει στόχο να κάνει την παροχή υγείας πιο κοινωνικά δίκαιη. Στόχος είναι ένα σημαντικό μέρος αυτών των 500 εκ. να σταματήσει να πληρώνεται από τους ασθενείς και να πληρώνεται από το κοινωνικό σύνολο.

Το 1992 η επιστημονική ομάδα υπό τον καθηγητή Hsiao κατέθεσε τις εισηγήσεις της για τη δημιουργία του ΓεΣΥ. Το 2001 ψηφίστηκε το νομοσχέδιο για το ΓεΣΥ βασισμένο σε αυτές τις εισηγήσεις, με πολλές όμως διαφοροποιήσεις. Το 2003 ο καθηγητής Hsiao κατέθεσε και άλλες εισηγήσεις για μεταρρυθμίσεις. Το 2005 συστάθηκε ο οργανισμός για την ασφάλιση υγείας (ΟΑΥ). Όλα αυτά τα χρόνια έχουν γίνει βήματα για την υλοποίηση του ΓεΣΥ, αλλά υπολείπονται ακόμα πολλά.

Με βάση την πρόνοια του μνημονίου που υπέγραψε η Κύπρος με την Τρόικα, η πρώτη φάση του ΓεΣΥ θα πρέπει να εφαρμοστεί την 1.7.2015. Στα μέσα του Δεκέμβρη 2014, αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο από το Υπουργείο Υγείας τα νομοσχέδια για το ΓεΣΥ και την αυτονόμηση των δημόσιων νοσηλευτηρίων. Το περιεχόμενο των νομοσχεδίων αποτελεί αντικείμενο διαπραγματεύσεων μεταξύ των φορέων της υγείας και του Υπουργείου. Αναμένεται κατάθεσή τους στο Υπουργικό Συμβούλιο και μετά θα γίνει κατάθεση και συζήτησή τους στη Βουλή.

Δύο από τα πιο σημαντικά ζητήματα για την εφαρμογή του ΓεΣΥ είναι:

Α) το ύψος των συνεισφορών των κοινωνικών εταίρων και

Β) ο μηχανισμός κατανομής των δαπανών και οι ασφαλιστικές δικλίδες για την ορθολογιστική κατανομή τους.

Για τα δύο αυτά σημαντικά σημεία τα νομοσχέδια στερούνται της απαραίτητης τεχνοκρατικής υποστήριξης. Πιο συγκεκριμένα:

Με βάση την οικονομική μελέτη του ΟΑΥ του 2012 και τη μελέτη Mercier του 2013 απαιτούνται γύρω στα 850-900 εκ. για να λειτουργήσει το ΓεΣΥ. Με δεδομένο ότι ο προϋπολογισμός του υπουργείου Υγείας μπορεί να συνεισφέρει πολύ λιγότερα από 500 εκ. στο ΓεΣΥ, τότε απαιτούνται 350-400 εκ. συνεισφορών για να μπορεί να λειτουργήσει το ΓεΣΥ.

Οι συνεισφορές με βάση τον νόμο του 2001 είναι πολύ λιγότερες, και αυτό γιατί οι δαπάνες για την υγεία αυξάνονται σε πολύ μεγαλύτερο ρυθμό από ό,τι ο ρυθμός αύξησης των μισθών. Επίσης, με την τεράστια αύξηση των ανέργων οι συνεισφορές έχουν μειωθεί σημαντικά.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν το υπουργείο Οικονομικών θα δώσει το πράσινο φως για τέτοιο μεγαλεπήβολο σχέδιο. Έχουν μελετηθεί οι επιπτώσεις που μπορούν να επιφέρουν στην αγορά εργασίας αυτές οι συνεισφορές σε αυτή τη χρονική στιγμή;

Μια άλλη οικονομική πτυχή είναι το κόστος για την αυτονόμηση. Παρόλο που το νομοσχέδιο παραπέμπει τη συζήτηση στη μικτή επιτροπή προσωπικού, αυτό δεν σημαίνει ότι χωρίς κοστολογημένες προτάσεις μπορεί να γίνει ουσιαστικός διάλογος.

Για το δεύτερο σημείο, τον μηχανισμό πληρωμών και τις ασφαλιστικές δικλείδες για να εμποδιστούν καταχρήσεις και εκτροχιασμός των δαπανών, δεν υπάρχουν συγκεκριμένες εισηγήσεις. Οι γενικές αρχές δεν είναι αρκετές για να εξασφαλίσουν ότι αυτές οι συνεισφορές των κοινωνικών εταίρων θα χρησιμοποιηθούν με ορθολογιστικό τρόπο για βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Παρά τις ανισότητες και το μικρό ποσοστό δαπανών για την υγεία, 7% του ΑΕΠ στην Κύπρο συγκρινόμενο με 9,5% στην Ευρώπη, οι σημερινοί δείκτες υγείας βρίσκονται πολύ πιο πάνω από τον μέσο όρο της Ευρώπης, όπως για παράδειγμα χρόνια χωρις προβλήματα υγείας. Οι αλλαγές που επιχειρούνται πρέπει να συνοδεύονται με επαρκή τεχνοκρατική υποστήριξη, για να παρέχουν την προσδοκία ότι θα συμβάλουν σε καλύτερη υγεία για τον πληθυσμό και δικαιότερη κατανομή των δαπανών.

Αδύνατο να τηρηθούν τα χρονοδιαγράμματα

ΥΠΑΡΧΕΙ καθυστέρηση πολλών χρόνων στην εφαρμογή του ΓεΣΥ. Φαίνεται ότι είναι αδύνατο να τηρηθούν τα χρονοδιαγράμματα. Ακούονται διάφορες εισηγήσεις/ψίθυροι για α) έναρξη πρωτοβάθμιας χωρίς ηλεκτρονική μηχανογράφηση, β) εφαρμογή μόνο της πρωτοβάθμιας που στοιχίζει πολύ λίγα (60 εκ.-70 εκ.).

Οι δύο αυτές εισηγήσεις θα προκαλέσουν κυρίως αναστάτωση και δεν θα συμβάλουν στην επίλυση των ουσιαστικών προβλημάτων της υγείας. Το πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο κόσμος δεν είναι η επίσκεψη σε ένα γιατρό με κόστος 30-50 ευρώ. Το πρόβλημα είναι οι δαπανηρές διαγνωστικές εξετάσεις, θεραπείες και νοσηλείες.

Ουσιαστική συμβολή στη βελτίωση του επιπέδου υγείας θα υπάρχει μόνον αν το σύστημα υγείας εφαρμοστεί ολοκληρωμένα και στα τρία επίπεδα, πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια. Όλοι οι κοινωνικοί εταίροι και φορείς της υγείας πρέπει να δουν το ολοκληρωμένο σχέδιο υγείας σαν σημαντικό βήμα και να συμβάλουν σε πνεύμα συναίνεσης και συνεργασίας στην εφαρμογή του, έστω και με κάποια καθυστέρηση.

ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥ
MD
Πρόεδρος Ιατρικού Συλλόγου Λευκωσίας-Κερύνειας, Ιπποκράτης