Τι συστήνει ο Γενικός Ελεγκτής στην Έκθεσή του για το ζήτημα

Η καθυστέρηση που παρατηρείται οφείλεται, μεταξύ άλλων, στη χρονοβόρα διαδικασία μέχρι τον καθορισμό του τελικού ποσού της αποζημίωσης και στα περιορισμένα κονδύλια του Προϋπολογισμού σε σχέση με τις καταβλητέες αποζημιώσεις

ΜΕΧΡΙ τον Απρίλη οφείλονταν 481 εκ. ευρώ, περίπου, για απαλλοτριώσεις

Την καθυστέρηση που παρατηρείται στην καταβολή αποζημιώσεων για απαλλοτριώσεις στηλιτεύει μέσω της Ετήσιας Έκθεσής του για το 2013, ο Γενικός Ελεγκτής, Οδυσσέας Μιχαηλίδης, ο οποίος συνιστά στους αρμοδίους όπως τεθεί χρονοδιάγραμμα καταβολής τους, ούτως ώστε να σταματήσουν τα εντάλματα κατάσχεσης κινητής περιουσίας εναντίον της Δημοκρατίας.

Σύμφωνα με την Έκθεση, η καθυστέρηση που παρατηρείται οφείλεται, μεταξύ άλλων, στη χρονοβόρα διαδικασία μέχρι τον καθορισμό του τελικού ποσού της αποζημίωσης και στα περιορισμένα κονδύλια του Προϋπολογισμού σε σχέση με τις καταβλητέες αποζημιώσεις.

Ως αποτέλεσμα, τονίζεται, στο τέλος κάθε χρόνου εκκρεμούν σημαντικά ποσά αποζημιώσεων, περιλαμβανομένων και οφειλών προς το Ταμείο Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, ενώ το Κράτος επιβαρύνεται με πολύ υψηλά ποσά τόκων. Αναφέρεται, επίσης, ότι, σε αρκετές περιπτώσεις, οι επηρεαζόμενοι ιδιοκτήτες εξασφαλίζουν εντάλματα κατάσχεσης εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας, λόγω απλήρωτων αποζημιώσεων κατόπιν αποφάσεων Δικαστηρίων σε σχετικές Παραπομπές.

Τα εκκρεμούντα εντάλματα

Τον Ιούνιο του 2014, σύμφωνα με στοιχεία του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας, εκκρεμούσαν παγκύπρια συνολικά 206 εντάλματα κατάσχεσης εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας για καταβολή ποσού αποζημίωσης 11,4 εκατομμυρίων ευρώ, περιλαμβανομένων τόκων και άλλων εξόδων. Σύμφωνα, επίσης, με επιστολή του Αναπληρωτή Διευθυντή του Τμήματος, ημερ. 5.4.2014, στις 31.12.2013 το οφειλόμενο ποσό για αποζημιώσεις λόγω απαλλοτριώσεων προς επηρεαζόμενους ιδιοκτήτες, συμπεριλαμβανομένων τόκων μέχρι την ημερομηνία αυτή, ανερχόταν σε 480,8 εκ. περίπου.

Το ποσό, σύμφωνα με την ανάλυση του Τμήματος, αποτελείται από ποσά προσφερθέντα στους ιδιοκτήτες γης αλλά μη αποδεχθέντα (€204,03 εκ.) και ποσά αποδεχθέντα, περιλαμβανομένων ποσών που αφορούν σε αποφάσεις Δικαστηρίου, αλλά μη καταβληθέντα στους δικαιούχους (€276,87 εκ.) μέχρι τις 31.12.2013.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα

Ενδεικτικά παραδείγματα απαλλοτριώσεων αναφέρονται πιο κάτω:

· Για την κατασκευή και λειτουργία του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, δημοσιεύτηκε στις 3.11.2006 Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης για 23 ακίνητα, στις 4.5.2007 Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης για ένα ακίνητο και στις 22.5.2009 Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης για 32 ακίνητα. Μέχρι τον Ιούλιο 2013 καταβλήθηκαν οι σχετικές αποζημιώσεις στους ιδιοκτήτες 15 τεμαχίων, συνολικού ύψους 15,7 εκ. ευρώ πλέον τόκοι ύψους 1,8 εκ. ευρώ (ποσοστό 11,5% επί του ποσού της αποζημίωσης), ποσό ύψους 120 χιλιάδων σε ενοικιαστή συγκεκριμένου τεμαχίου, ενώ, σύμφωνα με στοιχεία του Τμήματος, εκκρεμεί η καταβολή αποζημιώσεων συνολικού ύψους 30,8 εκ. ευρώ περίπου, περιλαμβανομένων τόκων, μέχρι την ίδια ημερομηνία ύψους €9,5 εκ. περίπου.

· Ορισμένα άλλα έργα, για τα οποία εκκρεμούν στις 31.12.2013 μεγάλα ποσά αποζημιώσεων για απαλλοτριώσεις σε ιδιοκτήτες, είναι:

- η απαλλοτρίωση για το ενεργειακό κέντρο στο Βασιλικό, για το οποίο εκκρεμεί ποσό ύψους 17,3 εκ. ευρώ περιλαμβανομένων τόκων περίπου 5,8 εκ. ευρώ,

- η απαλλοτρίωση για τον νέο δρόμο Λάρνακας Κοφίνου - οφειλόμενο ποσό 6,1 εκ. ευρώ περίπου περιλαμβανομένων τόκων 4,1εκ.,

- η απαλλοτρίωση για την ανέγερση Γυμνασίου στην Έγκωμη - οφειλόμενο ποσό 3,7 εκ. περίπου συμπεριλαμβανομένων τόκων 0,8 εκ.,

- η απαλλοτρίωση για τον κάθετο δρόμο πρωταρχικής σημασίας νέου νοσοκομείου - νέου λιμανιού Λεμεσού - οφειλόμενο ποσό 9,7 εκ. περίπου περιλαμβανομένων τόκων 3,3 εκ.,

- η απαλλοτρίωση για αρχαιότητες στα Κούκλια - οφειλόμενο ποσό 7 εκ. συμπεριλαμβανομένων τόκων 2 εκ., και

- η απαλλοτρίωση για δημιουργία Τεχνολογικού/Επιστημονικού πάρκου - οφειλόμενο ποσό 8,9 εκ. συμπεριλαμβανομένων τόκων 3,5 εκ. ευρώ.

Ανακλήσεις με προβλήματα

Η Ελεγκτική Υπηρεσία, εξάλλου, εντοπίζει και πρόβλημα στις ανακλήσεις έργων απαλλοτρίωσης. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στην Ετήσια Έκθεση, «από τον έλεγχο της Υπηρεσίας μας σε πολλές περιπτώσεις έργων απαλλοτρίωσης διαπιστώθηκαν, μεταξύ άλλων, αδυναμίες και προβλήματα στον προγραμματισμό και την εκτέλεση των έργων, σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες, μη υλοποίηση των έργων εντός της προθεσμίας που θέτει το Σύνταγμα και η σχετική νομοθεσία και αδυναμία του Κράτους να καταβάλει τις σχετικές αποζημιώσεις μέσω των ετήσιων Προϋπολογισμών.

Τα πιο πάνω, καθώς επίσης η συσσώρευση σημαντικών οφειλών του δημοσίου για αποζημιώσεις απαλλοτριώσεων και η υφιστάμενη οικονομική κρίση, φαίνεται να οδήγησαν το Κράτος στην επαναξιολόγηση των έργων απαλλοτρίωσης και στην ανάκληση απαλλοτριώσεων ακίνητης περιουσίας για έργα τα οποία δεν είναι εφικτό να υλοποιηθούν άμεσα ή/και δεν κρίνεται απόλυτα αναγκαία η υλοποίησή τους στο εγγύς μέλλον.

Σύμφωνα με στοιχεία του Τμήματος, την περίοδο Αυγούστου 2012-Μαρτίου 2013 ανακλήθηκαν 20 έργα απαλλοτρίωσης, για τα οποία το ποσόν της αποζημίωσης που δεν θα χρειαστεί να καταβληθεί είναι πέραν των 133 εκ. ευρώ, ενώ μέχρι τον Αύγουστο 2014 ανακλήθηκαν επιπρόσθετα τρία έργα απαλλοτρίωσης και το ποσόν των αποζημιώσεων που δεν θα χρειαστεί να καταβληθεί για τα συγκεκριμένα έργα είναι πέραν των 18 εκ. ευρώ, μη συμπεριλαμβανομένων των τόκων.

Συναφώς αναφέρεται ότι, λόγω των ανακλήσεων έργων απαλλοτρίωσης, δημιουργούνται και πολύπλοκα προβλήματα που αφορούν, μεταξύ άλλων, στις εκκρεμείς παραπομπές ή/και σχετικές αποφάσεις του δικαστηρίου για το ποσό της αποζημίωσης για τεμάχια, για τα οποία δημοσιεύτηκε ήδη ανάκληση, στα εντάλματα κατάσχεσης κινητής περιουσίας που σχετίζονται με τεμάχια γης για τα οποία επίσης δημοσιεύτηκε ανάκληση κ.λπ.

Σημειώνεται ότι για όλες τις περιπτώσεις ανακλήσεων το Κράτος θα επιβαρυνθεί, μεταξύ άλλων, με τα δικηγορικά και εκτιμητικά έξοδα», προστίθεται. Για επίλυση και αυτού του προβλήματος η Ελεγκτική Υπηρεσία αναμένει από το Κράτος να προβαίνει σε απαλλοτρίωση ακίνητης ιδιοκτησίας για έργα τα οποία υπάρχει η δυνατότητα να πραγματοποιηθούν όπως ορίζει το Σύνταγμα και ο Νόμος, και όπως υπάρχει, μεταξύ άλλων, στενή συνεργασία των απαλλοτριουσών Αρχών με το Υπουργείο Οικονομικών, για αποφυγή των προβλημάτων που δημιουργούνται.