Πώς εξηγείται η καταθλιπτική διάθεση και πώς μπορείτε να την προλάβετε

Πολλοί έχουν ιδιαίτερους λόγους να είναι δυστυχισμένοι τις ημέρες των γιορτών. Αφήστε τα όλα στην άκρη και αποδεχθείτε την κατάσταση. Θα νιώσετε καλύτερα

ΟΙ ΕΡΕΥΝΕΣ επιβεβαιώνουν ότι, εκείνοι που γιορτάζουν πραγματικά τα Χριστούγεννα, είναι εκείνοι που περνούν αυτές τις ημέρες χρόνο με τους συγγενείς και φίλους, με μικρά συμβολικά δώρα, παρά με τα υπερπολυτελή ρεβεγιόν και την υπερκατανάλωση

Οι διακοσμήσεις είναι λαμπερές. Τα φωτάκια στους δρόμους δυνατά, έντονα. Οι άνθρωποι τρέχουν στα μαγαζιά για τα τελευταία ψώνια, μετά διασκεδάζουν, χορεύουν και πίνουν. Οι άνθρωποι έπρεπε να ήταν ευτυχισμένοι, χαμογελαστοί, αγαπημένοι. Είναι Χριστούγεννα, έρχεται η Πρωτοχρονιά. Ωστόσο, σύμφωνα με τους ψυχολόγους και άλλους ειδικούς της ψυχικής υγείας, «σε πολλούς οι γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς προκαλούν μελαγχολία και σε άλλους ακόμη και κατάθλιψη».

Φέτος ειδικά, τα πράγματα είναι ακόμη πιο έντονα, πιο δύσκολα. Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα και οι άνεργοι στοιβάζονται στους καταλόγους και ο οικογενειακός προϋπολογισμός μειώνεται. Όσοι έπασχαν από μελαγχολία τις ημέρες των γιορτών, τώρα μπορεί να αντιμετωπίσουν κατάθλιψη. Τα περιστατικά αυξάνονται… Οι υπόλοιποι, άλλοτε μελαγχολούν και άλλοτε είναι θυμωμένοι.

Διάθεση μελαγχολίας

Πώς ξεκινά μια διάθεση μελαγχολίας; Πώς μπορεί να εξηγηθεί και πώς μπορείτε να την προλάβετε; Τα Χριστούγεννα είναι γιορτή χαράς. Είναι η γιορτή των παιδιών, της οικογενειακής θαλπωρής, της ζεστασιάς, της συντροφικότητας, της αγάπης.

Κι όμως υπάρχουν πολλοί, μα πάρα πολλοί, που βιώνουν αυτές τις ημέρες έντονα συναισθήματα θλίψης, πόνου και μελαγχολίας. Ακόμη και οι επιστημονικές έρευνες συνηγορούν και τεκμηριώνουν ότι «η περίοδος των Χριστουγέννων πιθανόν να δημιουργεί αρνητικό άγχος. Καταγράφονται περιστατικά αύξησης στις ενδοοικογενειακές συγκρούσεις, υπάρχει έντονο στρες, άγχος και γενικά μια αναστάτωση».

Πολλοί άνθρωποι, που ζουν μόνοι, βιώνουν ακόμη πιο έντονα τη μοναξιά και την απομόνωσή τους τις μέρες αυτές. Οι έρευνες επιβεβαιώνουν ότι, εκείνοι που γιορτάζουν πραγματικά τα Χριστούγεννα, είναι εκείνοι που περνούν αυτές τις ημέρες χρόνο με τους συγγενείς και φίλους, με μικρά συμβολικά δώρα ή με απλές πράξεις αγάπης, παρά με τα υπερπολυτελή ρεβεγιόν και την υπερκατανάλωση.

Αντίθετα, η υπερκατανάλωση προκαλεί πολλές φορές τεράστιο άγχος και οικονομικά προβλήματα, που αντικατοπτρίζονται στην κίνηση των πιστωτικών καρτών που πρέπει να πληρωθούν μετά τις γιορτές. Πάντοτε, σύμφωνα με τους ειδικούς, «τις ημέρες των γιορτών αναδεικνύονται οικογενειακά, οικονομικά, εργασιακά προβλήματα ή προσωπικά και προβλήματα σχέσεων».

Κοινωνική επαφή

Σύμφωνα με τον Παύλο Σακκά, αναπληρωτή καθηγητή Ψυχιατρικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, «τα Χριστούγεννα αντιμετωπίζονται από την κουλτούρα μας ως μια γιορτή που αυξάνει κατακόρυφα την κοινωνική επαφή. O άνθρωπος υποτίθεται ότι πρέπει να βρίσκεται με αυτούς που αγαπά, να διασκεδάζει, να ανταλλάσσει δώρα και να περνά χρόνο με την οικογένειά του. Χιλιάδες άτομα που είναι περισσότερο μοναχικά βιώνουν αισθήματα μειονεξίας και αποκλεισμού, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν από μια απλή μελαγχολία ώς κατάθλιψη, αν υφίσταται το ανάλογο ψυχολογικό υπόβαθρο».

Μάλιστα, εν μέσω οικονομικής κρίσης, το άγχος για το μέλλον, η απογοήτευση και η θλίψη πιθανόν να αυξήσουν ακόμη περισσότερο τη μελαγχολία των γιορτών. Ωστόσο, ας το δούμε και από μια άλλη, θετική άποψη. Για πολλούς από εμάς, η χριστουγεννιάτικη περίοδος μπορεί να είναι η αφορμή για να βρούμε χρόνο για ενδοσκόπηση, αυτοκριτική και για αξιολόγηση του εαυτού μας. Αναμένοντας τη νέα χρονιά, μπορούμε να εκτιμήσουμε και να αξιολογήσουμε τα λάθη μας, τις ευκαιρίες που είχαμε αλλά πήγαν χαμένες, να θέσουμε εφικτούς, υλοποιήσιμους στόχους. Να μαζέψουμε τις δυνάμεις μας και να στρέψουμε την προσοχή μας στα θετικά.

Τι μπορείτε να κάνετε

· Πρώτα απ’ όλα χαλαρώστε. Αποβάλτε από το λεξιλόγιό σας και το μυαλό σας τα πρέπει, «είναι Χριστούγεννα και πρέπει να πάω, πρέπει να κάμω…».

· Μετά αποδεχτείτε ότι δεν υπάρχει ούτε τέλειο ρεβεγιόν, ούτε εξαίρετο χριστουγεννιάτικο ή πρωτοχρονιάτικο τραπέζι. Όλα αυτά τα δημιουργεί η καταναλωτική κοινωνία.

· Ύστερα σταματήστε να φορτώνετε τον οργανισμό σας με μεγάλους γαστρονομικούς πειρασμούς.

· Προσέξτε να μην πέσετε στην παγίδα να σπαταλήσετε αλόγιστα τα χρήματά σας για δώρα ή πράγματα που δεν τα χρειάζεστε και για διασκεδάσεις που δεν της… τραβά η τσέπη σας.

· Καλύτερα να επενδύσετε στις ανθρώπινες σχέσεις, παρά στα υλικά αγαθά.

· Εκείνο που έχει σημασία είναι να κάνετε εκείνο που πραγματικά σας ευχαριστεί και να αντισταθείτε σε αυτά που επιβάλλει η κοινωνία και η υπερκατανάλωση.

· Οι ημέρες των γιορτών είναι μια μεγάλη ευκαιρία για να χαλαρώσετε, να ξεκουραστείτε και να δείτε τους ανθρώπους που πραγματικά αγαπάτε.

· Ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπίσουμε τις ημέρες των γιορτών είναι να δεχθούμε ότι οι ημέρες αυτές είναι όπως όλες οι άλλες. Τα προβλήματα δεν μπορούν να εξαφανιστούν επειδή θέλουμε να περάσουμε τις παραμυθένιες γιορτές και δεν μπορούμε. Οι ειδικοί μάς παροτρύνουν: «Μη θυμώνετε, μην απογοητεύεστε, μην αγχώνεστε κάθε φορά που κάτι δεν πάει όπως το σχεδιάσατε. Οι δυσκολίες είναι μέρος του παιχνιδιού, της καθημερινότητας όλων και οι γιορτές δεν μπορεί να είναι η εξαίρεση του κανόνα».

· Αποδεχθείτε ότι η μελαγχολία είναι μια προσωπική υπόθεση. Κάποια αισθάνεται λυπημένη όταν δεν έχει χρήματα να αγοράσει τα παπούτσια των 800 ευρώ και άλλος όταν δεν μπορεί να πληρώσει τη δόση του στεγαστικού δανείου του.

Για χαρούμενες γιορτές…

· Δημιουργήστε προσδοκίες που μπορούν να υλοποιηθούν για τις ημέρες των γιορτών.

· Θέστε εφικτούς στόχους για τον εαυτό σας και τους άλλους.

· Μην πιέζεστε να κάμετε πράγματα που δεν τα θέλετε πραγματικά.

· Θέστε τις προτεραιότητές σας και καταγράψτε τις.

· Ζήστε την κατάσταση όπως είναι τώρα.

· Μη συγκρίνετε τα φετινά με τα προηγούμενα Χριστούγεννα.

· Κάνετε μια πράξη καλοσύνης. Επισκεφτείτε έναν άρρωστο ή ηλικιωμένο συγγενή, προσφέρετε αγάπη σε κάποιον που το έχει πραγματική ανάγκη.

· Περάστε τις μέρες σας με ανθρώπους που σας αγαπούν και σας στηρίζουν.

· Αφιερώστε χρόνο στον εαυτό σας, το έχει ανάγκη. Χαρίστε του ένα δώρο με αγάπη. Το δικαιούται.

· Ελέγξτε τον προϋπολογισμό σας έγκαιρα, καθώς τα έξοδα μπορεί να σας προκαλέσουν στρες.

· Οργανώστε τον χρόνο σας ανάλογα με τις ανάγκες σας, ώστε να αποφύγετε πίεση χρόνου και άγχος.

· Αποβάλτε από το σύστημά σας τον υπερκαταναλωτισμό. Ρωτήστε τον εαυτό σας. Το έχω πραγματικά ανάγκη;

· Αποδεχθείτε την οικονομική, συναισθηματική, επαγγελματική κατάστασή σας.

· Μιλήστε για ένα πρόβλημα που σας απασχολεί με έναν φίλο ή ακόμη και έναν ειδικό.

Αυτά συστήνουν οι ειδικοί

Οι ειδικοί της παγκοσμίου φήμης Mayo Clinic συστήνουν για τις ημέρες των γιορτών:

· Να αναγνωρίσετε τα συναισθήματά σας. Αν χάσατε πρόσφατα ένα αγαπημένο σας πρόσωπο ή χωρίσατε, συνειδητοποιήστε ότι είναι φυσιολογικό να αισθάνεστε θλίψη. Αφήστε ελεύθερο τον εαυτό σας να εκφράζει τα συναισθήματά του, κλάψτε. Καταπιέζοντας όσα αισθάνεστε, τα κάνετε να διαρκούν περισσότερο.

· Να είστε ρεαλιστές, καθώς οι οικογένειες μεγαλώνουν και αλλάζουν, και οι παραδόσεις αλλάζουν μαζί τους. Φροντίστε να έχετε ρεαλιστικές και όχι μεγάλες προσδοκίες από τις γιορτές.

· Να προσπαθήσετε να βάλετε στην άκρη τις διαφορές σας και να δεχθείτε τα μέλη της οικογένειάς σας όπως είναι. Αποφύγετε τις συζητήσεις που γνωρίζετε ότι θα οδηγήσουν σε συγκρούσεις.

· Να καταρτίσετε έναν προϋπολογισμό προτού πάτε για ψώνια. Αποφασίστε εκ των προτέρων πόσα χρήματα μπορείτε να διαθέσετε για δώρα και άλλα αντικείμενα - και όταν φθάσετε στον προορισμό σας φροντίστε να μην υπερβείτε τον προϋπολογισμό. Αν δεν έχετε αρκετά χρήματα για να αγοράσετε σε όλους δώρα, εξετάστε το ενδεχόμενο να τα φτιάξετε μόνοι σας.

Αν έχετε μεγάλες προσδοκίες…

· Να θυμάστε ότι τα πράγματα δεν πάνε στραβά μόνο τον Δεκέμβριο.
· Να απολαμβάνετε τις γιορτές βήμα προς βήμα.
· Να μην αφήνετε τις οικογενειακές διαφορές να χαλούν τις γιορτινές ημέρες.
· Να αποφεύγετε τα υπερβολικά έξοδα.
· Να κάνετε εκείνο που πραγματικά θέλει η καρδιά σας.

Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες

· Η απόσταση ή η συναισθηματική απομάκρυνση από την οικογένεια λόγω διαφορών.

· Οι συγκρίσεις με ευχάριστες αναμνήσεις παλαιότερων γιορτών και η λαχτάρα να περάσουμε και πάλι το ίδιο.

· Οι μη ρεαλιστικές ή υλοποιήσιμες προσδοκίες για το πώς θα βιώσετε τις γιορτές. Στο μυαλό δημιουργούμε ανέφικτα σενάρια, σχετικά με το πώς θα θέλαμε να ζήσουμε αυτές τις ημέρες. Τις περισσότερες φορές δεν τα καταφέρνουμε και τότε γινόμαστε δυστυχισμένοι.

* Το έντονο συναίσθημα απογοήτευσης, ακόμη και για μικρά και ασήμαντα πράγματα και καταστάσεις.

Οικονομικοί παράγοντες

· Η οικονομική επιβάρυνση, η δυσκολία ν' αντεπεξέλθουμε στις οικονομικές απαιτήσεις των καιρών.

· Ο καταναλωτισμός, που δημιουργεί ανάγκες για αγαθά που υπόσχονται αξέχαστες στιγμές.

· Η έντονη πίεση και η ταχύτητα που αναπτύσσουμε πριν από τα Χριστούγεννα για να προετοιμαστούμε για το ρεβεγιόν και τα δώρα που θα αγοράσουμε αλλά και το τέλειο σπίτι και τα τέλεια γλυκά που πρέπει να παρουσιάσουμε.