Οι υπερβολικά προστατευτικοί και υπερβολικά ευσυνείδητοι γονείς δημιουργούν για το παιδί τους ανελεύθερο και αποπνικτικό κλήμα. Σχετικός με την υπερβολική ευσυνειδησία είναι ο δογματισμός ο οποίος πολλές φορές οδηγεί στη δογματική καταδίκη των παιδιών.

Η πίστη ότι αυτά είναι αδιόρθωτα ή καθυστερημένα ή ότι γενικά η νέα γενιά είναι προβληματική συντελεί συχνά στην εμφάνιση του συμπλέγματος κατωτερότητας. Εξάλλου οι μεροληπτικοί γονείς, οι οποίοι μόνο τις θετικές πλευρές διαπιστώνουν στο παιδί τους, είναι υπεύθυνοι για το σύμπλεγμα ανωτερότητάς του. Αυτοί που δεν συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο σ’ όλα τα παιδιά τους συμβάλλουν στην παρουσία του συμπλέγματος του κυνισμού ή του συμπλέγματος της ζηλοτυπίας.

Οι ναρκισσοπαθείς ζητούν να γίνουν τα παιδιά τους ό,τι είναι ή ό,τι υπήρξαν ή ό,τι θα ήθελαν να είναι οι ίδιοι, ενώ οι αποκρουστικοί γονείς αδιαφορούν εντελώς γι’ αυτά. Πολλές επίσης νευρωτικές καταστάσεις των παιδιών οφείλονται σε έλλειψη αγάπης μεταξύ των γονέων και στη διάλυση της οικογένειας (διαζύγιο, θάνατος, δεύτερος γάμος).

Στην τελευταία περίπτωση κρίνεται απαραίτητη η παροχή βοήθειας του παιδιού για την υπεύθυνη αντιμετώπιση του προβλήματος και όχι η προσπάθεια ωραιοποίησης ή παραποίησης, γιατί έτσι δέχεται το τραυματικό γεγονός όπως ακριβώς είναι, χωρίς να προσπαθεί να το απωθήσει, με κίνδυνο να του δημιουργηθούν κόμπλεξ. Επίσης οι αντιπαιδαγωγικές ενέργειες της οικογένειας σχετίζονται με το σχολείο.

Ο μαθητής αισθάνεται: Α) Φόβο για τον δάσκαλο. Αυτό συναντιόταν παλιότερα κυρίως σε μεγάλο βαθμό, με συνέπεια η σχολική ζωή να καταντά μαρτυρική. Β) Φόβος για τη σχολική επίδοση. Η φοβία αυτή έχει ελαχιστοποιηθεί στο δημοτικό σχολείο.

Υπάρχει όμως στη Μέση Εκπαίδευση. Οι γονείς κρίνουν τα παιδιά για τη χαμηλή επίδοση. Αναπτύσσεται έτσι η τάση της βαθμοθηρίας που καταστρέφει το υγιές συναισθηματικό κλίμα στην τάξη και πιέζει ψυχικά τον μαθητή. Γ) Ο φόβος για τον διάλογο. Ο ελλιπής τρόπος έκφρασης οφείλεται πολλές φορές στο ότι οι γονείς δεν αφήνουν τα παιδιά να εκφράζονται ελεύθερα. Αν αυτό συνεχιστεί και στο σχολείο, μειώνεται αισθητά η δυνατότητα επικοινωνίας με το περιβάλλον τους. Απελπιστική γίνεται η κατάσταση στις προφορικές εξετάσεις ή στις συνεντεύξεις.