Όπως επισημάνθηκε και από την Επίτροπο Διοικήσεως
Ενδιαφέρον σεμινάριο με θέμα «Καταπολέμηση της έμφυλης βίας μέσω των ΜΜΕ», χθες στη Λευκωσία

Σχεδόν «γυναικεία υπόθεση», ήταν το σεμινάριο με θέμα «Καταπολέμηση της έμφυλης βίας μέσω των ΜΜΕ», που διεξήχθη χθες στη Λευκωσία στο πλαίσιο του κοινοτικού προγράμματος «PROGRESS» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση συμμετοχής κυρίως γυναίκες δημοσιογράφοι από τις καθημερινές εφημερίδες, το ΡΙΚ και το ΚΥΠΕ. Το σεμινάριο απευθυνόταν σε λειτουργούς έντυπων και ηλεκτρονικών Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, που μπορούν να συνδράμουν στην καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και κοριτσιών στην Κύπρο.

Η συμμετοχή δύο μόνο ανδρών δημοσιογράφων -του υποφαινόμενου, για τη «Σ» και του συναδέλφου του ραδιοσταθμού «Άστρα», Νεόφυτου Νεοφύτου- παρά την αποστολή προσκλήσεων σε πολύ περισσότερους, αποτυπώνει, κατά κάποιο τρόπο, την ανθεκτικότητα των έμφυλων στερεοτύπων που επικρατούν στην κυπριακή κοινωνία και ειδικότερα στα ΜΜΕ και που αποτέλεσαν, σε μεγάλο βαθμό, το αντικείμενο της χθεσινής ενημέρωσης και συζήτησης.

Το σεμινάριο διοργάνωσε το Γραφείο της Επιτρόπου Διοικήσεως στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του ως Αρχής Ισότητας, σε συνεργασία με το Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Κοινωνικού Φύλου. Εκπαιδεύτρια ήταν η ακαδημαϊκός και ερευνήτρια Κρίνη Καφίρη, εμπειρογνώμονας σε ζητήματα φύλου και ΜΜΕ, με εκτενή εμπειρία στην Ελλάδα, την Κύπρο και στο εξωτερικό. Συνεργάτες στη διεκπεραίωση του προγράμματος ήταν η Συμβουλευτική Επιτροπή για την Πρόληψη και Καταπολέμηση της Βίας στην Οικογένεια και η Κυπριακή Ακαδημία Δημόσιας Διοίκησης.

Τι είναι «φυσιολογικό» για το φύλο
Στο πλαίσιο του σεμιναρίου, εκτός από την ενημέρωση και τη συζήτηση, έγινε επεξεργασία δημοσιογραφικών κειμένων και συλλογικός προβληματισμός πάνω στα ζητήματα της έμφυλης βίας και της πατριαρχικής κουλτούρας, των έμφυλων στερεοτύπων στα ΜΜΕ και τις στρατηγικές και πολιτικές καταπολέμησης της έμφυλης βίας. Ειδικότερα για τα έμφυλα στερεότυπα στα ΜΜΕ και αλλού, η Κρίνη Καφίρη αναφέρθηκε στην παρουσίαση της γυναίκας ως «κατ’ εξοχήν συναισθηματικής, ευάλωτης, πονηρής, παθητικής και με… έμφυτες ικανότητες/ροπή/ικανοποίηση, με τις εργασίες και ζητήματα του νοικοκυριού - σε αντιδιαστολή με τη θεώρηση του άνδρα ως φορέα της εκλογίκευσης, της δύναμης, της ευθύτητας, των ικανοτήτων για συμμετοχή και παρουσία στη δημόσια σφαίρα».

Η εισηγήτρια τόνισε ότι «υπάρχουν πολύ περιορισμένες ιδέες για το τι είναι «φυσικό» και «φυσιολογικό» για το φύλο, ειδικά για τις γυναίκες, που σβήνουν τη διαφορετικότητα των γυναικών και δεν επιτρέπουν την αναγνώριση πολλών πτυχών της ζωής τους, της εμπειρίας τους, της προσωπικότητάς τους, των συνεισφορών και των προβληματισμών τους. Επεσήμανε ότι «όποια δεν συμμορφώνεται με έμφυλα στερεότυπα, θεωρείται ασυνήθιστη, αφύσικη, μη-φυσιολογική, απειλητική ή και επικίνδυνη».

Η εισηγήτρια υπενθύμισε ότι «η έμφυλη βία είναι οποιαδήποτε πράξη βίας που βασίζεται στο φύλο, και έχει αποτέλεσμα, ή είναι πιθανό να έχει αποτέλεσμα, επιβλαβείς συνέπειες ή πόνο σε γυναίκες -σωματικό, σεξουαλικό ή ψυχολογικό- και απειλές γι’ αυτές τις πράξεις, τον καταναγκασμό ή την αυθαίρετη στέρηση της ελευθερίας στη δημόσια ή στην ιδιωτική ζωή. Η βία αυτή απευθύνεται σε άτομο με βάση το φύλο και παραβιάζει το θεμελιώδες δικαίωμα για ζωή, ελευθερία, ασφάλεια, αξιοπρέπεια και ισότητα ανάμεσα στις γυναίκες και στους άντρες και σωματική και πνευματική ακεραιότητα.

Τα είδη έμφυλης βίας είναι σωματική, προφορική, σεξουαλική, ψυχολογική και κοινωνικο-οικονομική. Περιλαμβάνουν τη σεξουαλική παρενόχληση, τη συναισθηματική, σωματική ή σεξουαλική κακοποίηση, τον βιασμό, τον φόνο, τις απειλές, τον καταναγκασμό και τη στέρηση της ελευθερίας. Σε παγκόσμιο επίπεδο μια στις τρεις γυναίκες θα βιώσει σωματική ή σεξουαλική βία από τον σύντροφό της, το 30% των γυναικών έχουν βιώσει σεξουαλική βία, ενώ ένα στα δέκα κορίτσια, έχουν βιώσει σεξουαλική βία».

Δεν υπάρχουν μελέτες στην Κύπρο
Η κ. Καφίρη ανέφερε χαρακτηριστικά ότι στις ΗΠΑ, όπου συμβαίνουν τα περισσότερα περιστατικά έμφυλης βίας παγκοσμίως, «11,766 γυναίκες σκοτώθηκαν από τους συντρόφους τους στο διάστημα 2001-2012, ενώ στο ίδιο διάστημα σκοτώθηκαν στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ 6,488 στρατιώτες. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μια γυναίκα στις δέκα έχει βιώσει κάποια μορφή έμφυλης βίας από 15 χρονών, μια στις είκοσι έχει βιαστεί, 40%-50% έχουν βιώσει μη επιθυμητή σωματική επαφή». Επεσήμανε σε ό,τι αφορά την Κύπρο, ότι «δεν υπάρχουν μελέτες για την έκταση του φαινομένου σε εθνικό επίπεδο, καθώς δεν συλλέγονται στατιστικές για την έμφυλη βία από συντρόφους και για την οικογενειακή βία, ούτε για τις ιατρικές παρεμβάσεις που συσχετίζονται με αυτές».

Ανέφερε ότι υπήρξαν το 2010 στην Κύπρο 884 υποθέσεις οικογενειακής βίας, με θύματα 611 γυναίκες άνω των 18 χρονών. Σε ό,τι αφορά τις καταγγελίες για έμφυλη βία, στο 74% των περιπτώσεων επιβάλλονται χρηματικές ποινές και στο 21% φυλάκιση ή φυλάκιση με αναστολή.

Δεν είναι ιδιωτική υπόθεση
Σε χαιρετισμό της στο σεμινάριο, που διάβασε ο Πρώτος Λειτουργός του Γραφείου της, Άριστος Τσιάρτας, η Επίτροπος Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Ελίζα Σαββίδου, τόνισε ότι θεωρεί «εξαιρετικά σημαντικό τον ρόλο των ΜΜΕ» για τον στόχο της καταπολέμησης της έμφυλης βίας. Υπογράμμισε και τα εξής: «Έχοντας υπόψη ότι η βία κατά των γυναικών συνεχίζει να αποτελεί έναν ύπουλο, “αθέατο” εχθρό που συχνά υποθάλπεται από τη σιωπή των ίδιων των γυναικών-θυμάτων, θα πρέπει να καταστεί σαφές ότι η άσκηση βίας δεν αποτελεί ιδιωτική υπόθεση, δεν είναι μία κατάσταση ιδιωτική - αντιθέτως είναι ζήτημα κοινωνικό, πολιτικό που χρήζει άμεσης, σοβαρής και ουσιαστικής παρέμβασης, καθότι αντανακλά το επίπεδο πολιτισμού και προόδου της κοινωνίας μας, των θεσμών και του κράτους.

»Για τον λόγο αυτό, η πρόληψη και η αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών απαιτεί δέσμευση, μεθοδικότητα, συνεργασία, συντονισμό, τόσο από την Πολιτεία και τις κρατικές υπηρεσίες όσο και από την κοινωνία των πολιτών αλλά και από κάθε άτομο ξεχωριστά. Για την αποτελεσματικότερη, ωστόσο, αντιμετώπιση του ζητήματος χρειάζεται μια βαθύτερη αλλαγή στάσεων, αντιλήψεων και συμπεριφορών, που μόνο μέσω της εκπαίδευσης και της διαπαιδαγώγησης σε θέματα έμφυλης ταυτότητας και άρσης των παραδοσιακών στερεοτύπων και ρόλων, μπορούν να ιδωθούν.

»Υπό το φως των πιο πάνω, θεωρώ ότι οι δράσεις που το Γραφείο μου έχει αναλάβει να διεκπεραιώσει μέσα στο πλαίσιο του παρόντος συγχρηματοδοτούμενου προγράμματος, τόσο μέσω της διοργάνωσης σειράς εκπαιδευτικών σεμιναρίων σε φορείς που, στο πλαίσιο των καθηκόντων τους μπορούν να έχουν προληπτική ή κατασταλτική συνδρομή στην καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών στην Κύπρο, όσο και μέσω της διοργάνωσης μίας παγκύπριας εκστρατείας στα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας, σκοπό έχουν την ευαισθητοποίηση της κυπριακής κοινωνίας στο πρόβλημα της βίας κατά των γυναικών και, ειδικότερα, στην εξάλειψη των έμφυλων στερεοτύπων και των κοινωνικών και πολιτιστικών στάσεων και αντιλήψεων που καθιστούν τη βίαιη συμπεριφορά ανεκτή, με απώτερο στόχο τη δημιουργία κουλτούρας με μηδενική ανοχή στη βία».

Υψηλά ποσοστά βίας στην Κύπρο
Επίτροπος Διοικήσεως: «Τα κυριότερα συμπεράσματα πρόσφατης πανευρωπαϊκής έρευνας από τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. καταδεικνύουν: Μια άρνηση των γυναικών να καταγγείλουν τα περιστατικά βίας, ενδεχομένως εξαιτίας του φόβου για τον "κοινωνικό αντίκτυπο". Αναδεικνύονται νέοι "τύποι" βίας κατά των γυναικών, όπως η βία μέσω διαδικτύου, η ηλεκτρονική παρενόχληση, η επίμονη παρακολούθηση και ο εκφοβισμός. Απροσδόκητη ποσοτικά και ποιοτικά εμφανίζεται η έκταση βίας κατά γυναικών, στο σπίτι, στη δουλειά, σε δημόσιους χώρους, στο διαδίκτυο. Μία στις δέκα γυναίκες της Ευρώπης έχει πέσει θύμα σωματικής ή και σεξουαλικής βίας, από την ηλικία των 15 και άνω, ενώ μία στις 20 έχει πέσει θύμα βιασμού από την ηλικία των 15 και άνω.

Πάνω από το 50% των γυναικών της Ευρώπης έχει πέσει θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης, σε μεγάλο ποσοστό στον χώρο εργασίας. Ειδικότερα, τα αποτελέσματα για την Κύπρο καταδεικνύουν ότι ποσοστό 22% έπεσαν θύματα σωματικής ή/και σεξουαλικής βίας από τον σύντροφό τους από την ηλικία των 15 ετών και άνω. Επίσης, ποσοστό 39% έχουν υποστεί ψυχολογική βία από τον σύντροφό τους από την ηλικία των 15 ετών και άνω. Παρόλο που τα ποσοστά αυτά είναι χαμηλότερα του ευρωπαϊκού μέσου όρου, θεωρώ ότι σε κάθε περίπτωση είναι ιδιαίτερα υψηλά και καταδεικνύουν ότι το πρόβλημα της βίας είναι υπαρκτό και ιδιαίτερα σοβαρό».