Το Βραβείο Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στον Κονγκολέζο γυναικολόγο που περιέθαλψε χιλιάδες γυναίκες θύματα βιασμού και σεξουαλικής βίας

Το Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο και το Μεσογειακό Κέντρο Μελετών Κοινωνικού Φύλου τίμησαν χθες με λιτή, αλλά συγκινητική εκδήλωση στο Σπίτι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στη Λευκωσία, το έργο και τα επιτεύγματα του θαρραλέου και εμπνευσμένου 59χρονου γυναικολόγου από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Denis Mukwege, που βραβεύτηκε φέτος με το Βραβείο Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, για τον αγώνα του εναντίον της σεξουαλικής βίας κατά των γυναικών.

Παρεμβάσεις έκαναν η Διοικητής της UNFICYP, Υποστράτηγος Κριστίν Λουντ, η Διευθύντρια του Μεσογειακού Ινστιτούτου Μελετών Κοινωνικού Φύλου Σουσάνα Παύλου και οι ευρωβουλευτές Ελένη Θεοχάρους και Κώστας Μαυρίδης.

Παραλαμβάνοντας την περασμένη Τετάρτη το Βραβείο από τον Πρόεδρο του ΕΚ, Μάρτιν Σουλτς, ο Denis Mukwege επεσήμανε ότι «το γυναικείο σώμα έχει γίνει πεδίο μάχης και αυτό το βραβείο δεν θα έχει καμία σημασία για τα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης, αν δεν βρεθείτε στο πλευρό μας, στις προσπάθειές μας για ειρήνη, δικαιοσύνη και δημοκρατία».

Μια αναφορά στον Αντρέι Ζαχάρωφ

Η ευρωβουλευτής ΔΗΣΥ και του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος Ελένη Θεοχάρους ξεκίνησε την ομιλία της με μιαν αναφορά στον Αντρέι Ζαχάρωφ, «όπως και πέρσι», όπως υπογράμμισε, «αφού κανείς δεν μπορεί να μιλήσει για το Βραβείο Ζαχάρωφ, χωρίς να θυμηθεί τον άνθρωπο που στοίχειωσε τουλάχιστον τα παιδικά, μαθητικά μου χρόνια…».

Αναφερόμενη στον αγώνα του Denis Mukwege και στις γυναίκες θύματα κακοποίησης από τους λεγόμενους «μαχητές», που ανακήρυξαν τις γυναίκες, «κοινό εχθρό τους», η κ. Θεοχάρους επέκρινε έμμεσα την πρόσφατη δήλωση του Τούρκου Πρωθυπουργού Ταγίπ Ερντογάν ότι «οι γυναίκες είναι μόνο για να γεννούν παιδιά».

Είπε, μεταξύ άλλων, η Κυπρία ευρωβουλευτής: «Ο Denis Mukwege είναι γυναικολόγος γιατρός από το Κονγκό, που έχει αφιερώσει τη ζωή του στην αποκατάσταση της σωματικής και ψυχικής υγείας δεκάδων χιλιάδων γυναικών και κοριτσιών από το Κονγκό, θυμάτων ομαδικού βιασμού και ωμής σεξουαλικής βίας στη διάρκεια του πολέμου στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Το 1998, στη διάρκεια του δεύτερου πολέμου στην πατρίδα του, έκτισε για δεύτερη φορά νοσοκομείο στην περιοχή Panzi, εργαζόμενος πολλές ώρες και εκπαιδεύοντας το προσωπικό του να περιθάλπει γυναίκες θύματα κακοποίησης.

Έχει περιθάλψει περισσότερες από 40 χιλιάδες γυναίκες από το 1999, όταν δέχθηκε το πρώτο θύμα βιασμού που έφερε πληγές από σφαίρες στα γεννητικά όργανα και στους μηρούς. Μέσα σε διάστημα λίγων μόνο εβδομάδων, δεκάδες γυναίκες παρουσιάστηκαν στο νοσοκομείο, λέγοντας ότι είναι θύματα βιασμού και βασανιστηρίων».

Δραπετεύοντας απ’ τον θάνατο

Όπως είπε η Ελένη Θεοχάρους, «ο Denis Mukwege είναι διεθνώς αναγνωρισμένος ειδικός στον τομέα της αποκατάστασης παθολογικών και ψυχικών-κοινωνικών βλαβών που προκαλούνται από σεξουαλική βία. Το νοσοκομείο του Panzi προσφέρει ψυχολογική και σωματική περίθαλψη, μετά την οποία οι γυναίκες λαμβάνουν την απαραίτητη βοήθεια για ν’ αναπτύξουν νέες ικανότητες επιβίωσης και τα κορίτσια επιστρέφουν στο σχολείο.

Επιπλέον προσφέρεται νομική βοήθεια, προκειμένου τα θύματα να οδηγούν τους υπαιτίους σε δίκη. Ο Κονγκολέζος γυναικολόγος διεξάγει ακούραστα εκστρατεία υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών και μάχεται για το τέλος της βίας που μαίνεται στο Κονγκό για την κυριαρχία επί των φυσικών του πηγών ενέργειας. Το 2011 βρέθηκε και ο ίδιος θύμα, όταν οπλισμένοι άντρες εισέβαλαν στο σπίτι του και έθεσαν τις κόρες του υπό την απειλή των όπλων.

Ο σωματοφύλακάς του σκοτώθηκε, αλλά ο ίδιος κατάφερε να δραπετεύσει, διαφεύγοντας με την οικογένειά του στη Σουηδία και το Βέλγιο. Επέστρεψε στην πατρίδα του το 2013, όταν μια ομάδα γυναικών, οι οποίες ζούσαν με λιγότερο από ένα δολάριο την ημέρα, του αγόρασαν από κοινού το εισιτήριο της επιστροφής του. Ζει πλέον στο νοσοκομείο του Panzi, το οποίο και διευθύνει».

Χειραγωγήσεις και παραγοντισμός…

«Νομίζω ότι δίκαια κέρδισε φέτος το Βραβείο Ζαχάρωφ ο γιατρός Mukwege», είπε η Ελένη Θεοχάρους και πρόσθεσε: «Λυπάμαι που δεν τον ψήφισα και το λέω αυτό, γιατί αυτό που κάνει ο Mukwege, μπορεί να έχει αποτέλεσμα. Εκείνο που προσπάθησα να επιβραβεύσω εγώ, σίγουρα δεν θα είχε κανένα αποτέλεσμα, με τα σημερινά δεδομένα του κόσμου που ζούμε. Δυστυχώς, ο ρόλος του Βραβείου τείνει να υποτιμάται και φταίμε κι εμείς, αφήνοντας να εκδηλώνονται μέσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όλες εκείνες οι χειραγωγήσεις και ο παραγοντισμός, για το πού θα δοθεί τελικά το Βραβείο Ζαχάρωφ.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να προβληματιστεί σχετικά με το Βραβείο αυτό… στόχος όλων μας είναι σαφέστατα η προστασία και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των μειονοτήτων και των ατόμων. Έχουμε ωστόσο πολύ δρόμο να διανύσουμε, για να διασφαλίσουμε πραγματικά την προστασία και τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, εντός και εκτός των συνόρων της Ε.Ε.».

Θα επαναληφθούν τα φριχτά στατιστικά

Στην ομιλία της, η Διοικητής της UNFICYP, Υποστράτηγος Κριστίν Λουντ, επικαλέσθηκε τη δική της εμπειρία και των Ηνωμένων Εθνών γενικότερα σε αποστολές σε εμπόλεμες ζώνες και είπε ότι «σε περιοχές όπως η Συρία, το Ιράκ, το Μάλι ή και το Νότιο Σουδάν, δυστυχώς θα επαναληφθούν τα φριχτά στατιστικά της Σιέρα Λεόνε (60.000 βιασμοί), της Λιβερίας (πάνω από 40.000 βιασμοί) και της πρώην Γιουγκοσλαβίας (60.000 βιασμοί)».

Πρόσθεσε ότι σε αυτό το θέμα, η δράση των Ηνωμένων Εθνών βασίζεται στα σχετικά ψηφίσματα, αναφέρθηκε στον ρόλο του Γραφείου του Ειδικού Αντιπροσώπου του Γ.Γ. του ΟΗΕ για τη σεξουαλική βία σε εμπόλεμες ζώνες και πληροφόρησε ότι το Γραφείο αυτό επικεντρώνεται τώρα σε οκτώ γεωγραφικές περιοχές προτεραιότητας, μεταξύ των οποίων το Κονγκό, η Κολομβία, η Βοσνία - Ερζεγοβίνη, το Σουδάν και η Λιβερία.

Η Διευθύντρια του Μεσογειακού Ινστιτούτου Μελετών Κοινωνικού Φύλου, Σουσάνα Παύλου, επεσήμανε ότι οι βιασμοί γυναικών σε περιόδους συρράξεων, στοχεύουν σε προσπάθεια εθνοκάθαρσης ή στην τρομοκράτηση κοινοτήτων και λαών και ότι τα φαινόμενα σεξουαλικής βίας και καταπίεσης είναι αποτέλεσμα γενετικών ανισοτήτων στις κοινωνίες, πριν καν αυτές εισέλθουν σε εμπόλεμη κατάσταση. Πρόσθεσε ότι η σεξουαλική βία και καταπίεση κατά των γυναικών είναι έντονη και σε περιόδους ειρήνης, καθώς 11% των γυναικών παγκοσμίως, ηλικίας 15 ετών και άνω, έχει υποστεί κάποιου είδους σεξουαλική βία, ενώ στην Κύπρο αυτό το ποσοστό είναι διπλάσιο, στο 22%!

Να μην κάνουμε τα ίδια

Ο Κώστας Μαυρίδης, ευρωβουλευτής του ΔΗΚΟ και της Προοδευτικής Συμμαχίας Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο ΕΚ που πρότειναν για βράβευση τον Denis Mukwege, είπε ότι τον ξεχώρισε αμέσως ανάμεσα στους υποψηφίους και εξήγησε γιατί: «Το 1974 έζησα ο ίδιος σε κάποια χωριά της Κερύνειας, τις φρικαλεότητες του πολέμου και τότε υποσχέθηκα στον εαυτό μου ότι η εκδίκηση απέναντι σε αυτά, δεν θα ήταν να κάνουμε τα ίδια, αλλά να πολεμήσουμε όσο μπορούμε, για να μην ξαναγίνουν».

Στη συνέχεια υπενθύμισε τα λόγια του Denis Mukwege, ότι «σε κάθε βιασμένη γυναίκα βλέπω τη γυναίκα μου, σε κάθε βιασμένη μητέρα βλέπω τη μητέρα μου, σε κάθε βιασμένο κορίτσι βλέπω τα παιδιά μου». Μιλώντας στη συνέχεια στα Αγγλικά, τόνισε ότι «υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην ουδετερότητα (neutrality) και στην αμεροληψία (impartiality). Το να είσαι ουδέτερος είναι εύκολο. Το να είσαι όμως αμερόληπτος, είναι κάτι διαφορετικό - σημαίνει ότι ορθώνεις το ανάστημά σου και δεν μένεις σιωπηλός. Γι’ αυτό ελπίζω ότι περισσότεροι άνθρωποι σε σημαντικές θέσεις, όπως o Denis Mukwege, θα ορθώνουν το ανάστημά τους, δεν θα σιωπούν και θα είναι αμερόληπτοι».