Το στυλ προσκόλλησης και οι επιδράσεις του στην ανάπτυξη του παιδιού
Τα βρέφη συνάπτουν συναισθηματικούς δεσμούς με τους γονείς τους πολύ νωρίς στη ζωή, προτού ακόμη να είναι σε θέση να μετρήσουν οφέλη ή προτού ακόμη να μπορούν να μιλήσουν

Μια σημαντική παράμετρος στην αλληλεπίδραση γονέα - παιδιού είναι το στυλ προσκόλλησης. Με αυτόν τον όρο εννοούμε τον συναισθηματικό δεσμό μεταξύ μητέρας και παιδιού. Τα βρέφη συνάπτουν συναισθηματικούς δεσμούς με τους γονείς τους πολύ νωρίς στη ζωή, προτού ακόμη να είναι σε θέση να μετρήσουν οφέλη ή προτού ακόμη να μπορούν να μιλήσουν. Γενικά, τα βρέφη από τις πρώτες κιόλας ημέρες προσπαθούν να τραβήξουν την προσοχή της μητέρας τους δείχνοντας, βοώντας ή κοιτάζοντάς την επίμονα. Εάν η μητέρα δεν ανταποκριθεί, τότε το βρέφος δείχνει σημάδια δυσφορίας. Αυτό το εύρημα υποστηρίζει την άποψη ότι το βρέφος και η μητέρα αναπτύσσουν έναν συναισθηματικό δεσμό (στυλ προσκόλλησης) από πολύ νωρίς.

Έχει αναπτυχθεί ένα σύστημα ταξινόμησης, με το οποίο τα στυλ προσκόλλησης κατατάσσονται στις εξής τρεις κατηγορίες: ασφαλές, αγχώδες και αύταρκες. Σύμφωνα με αρκετούς ερευνητές, το γεγονός ότι αναπτύσσεται στυλ προσκόλλησης μεταξύ μητέρας - παιδιού είναι δεδομένο. Αυτό που δεν είναι καλά γνωστό, είναι το πώς αναπτύσσεται και ποιες οι επιδράσεις του στην μετέπειτα ανάπτυξη του παιδιού. Συστηματικές μελέτες υποστηρίζουν πως από το στυλ προσκόλλησης φαίνεται να απορρέουν μακροχρόνιες επιδράσεις σε πολλές πτυχές της ανάπτυξης του παιδιού αλλά και στην ενήλική του ζωή.
Το στυλ προσκόλλησης αποτελεί τη βάση ενός εσωτερικού μοντέλου, που καθοδηγεί τις διαπροσωπικές μας σχέσεις ως ενήλικες.

Σύμφωνα με αρκετούς ερευνητές, τα παιδιά με ασφαλές στυλ προσκόλλησης έχουν υψηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης, δεσίματος και φερεγγυότητας σε αντίθεση με τα ανασφαλή παιδιά. Οι μητέρες των παιδιών με ασφαλές στυλ επιδεικνύουν υψηλότερα επίπεδα ευαισθησίας, αποδοχής, συνεργασίας και παροχή συναισθηματικής θέρμης. Ως εκ τούτου, το παιδί έχει την αναγκαία ασφάλεια να εξερευνήσει το περιβάλλον, γεγονός που το καθιστά αυτόνομο, συναισθηματικά ώριμο, γνωστικά ευέλικτο, ικανό για επίλυση προβλημάτων και επίμονο στο στόχο του. Ως απότοκο των προαναφερθέντων, τα ασφαλή παιδιά αποκτούν υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις και δεσμούς οικειότητας. Σε αντίθεση, οι μητέρες των ανασφαλών παιδιών εφαρμόζουν συμπεριφορές που συμπεριλαμβάνουν ασταθή στάση προς το παιδί, απόρριψη και ανεπαρκή φροντίδα. Ως αποτέλεσμα, τα παιδιά παρουσιάζουν συναισθηματική απομόνωση, δυσκολία στη σύναψη και διατήρηση σταθερών διαπροσωπικών σχέσεων και χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Αρκετοί ερευνητές έχουν καταγράψει την επίδραση του στυλ προσκόλλησης ως προς τις κοινωνικές δεξιότητες. Τα παιδιά με ασφαλές στυλ τείνουν να είναι περισσότερο συνεργάσιμα, υπάκουα και έχουν καλύτερες σχέσεις με τους συνομηλίκους τους. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς τη σημαντικότητα των κοινωνικών σχέσεων στη ζωή μας. Η ευτυχία στη ζωή συνδέεται με το να έχει κανείς στενούς συναισθηματικούς δεσμούς ενώ η απουσία στενών δεσμών συνδέεται με τη δυστυχία, την κατάθλιψη και το άγχος. Έρευνες, επίσης, δείχνουν πως τα ασφαλή παιδιά είναι καλύτερα στη διαχείριση των συναισθημάτων τους και είναι περισσότερο επιδέξια στην κατανόηση των συναισθημάτων των άλλων. Επιπλέον, είναι λιγότερο πιθανόν να αναπτύξουν συναισθηματικές διαταραχές ή προβλήματα συμπεριφοράς.

Στην ενήλικη ζωή…
ΣΕ μια άκρως ενδιαφέρουσα μελέτη, διαπιστώθηκε πως οι προσανατολισμοί στις ρομαντικές σχέσεις των ενηλίκων μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε τρεις κύριες κατηγορίες, οι οποίες είναι πανομοιότυπες με τις κατηγορίες των στυλ προσκόλλησης. Όπως και στα παιδιά, οι ασφαλείς εραστές φαίνεται να πλεονεκτούν. Γι' αυτούς, οι ρομαντικές σχέσεις είναι άνετες και τους παρέχουν επιβράβευση. Εμπιστεύονται το/τη σύντροφό τους αλλά παράλληλα του/της παρέχουν ανεξαρτησία και σέβονται την αυτονομία του/της. Οι αγχώδεις εραστές είναι πιο ανασφαλείς, ανησυχούν ότι δεν τους αγαπά ο/η σύντροφός τους αρκετά, έτσι φοβούνται για ενδεχόμενη εγκατάλειψή τους, συνεπώς αναζητούν συνεχή επιβεβαίωση. Παράλληλα οι ίδιοι παρουσιάζονται ασταθείς στην εκδήλωση της αγάπης τους. Οι αυτάρκεις εραστές θεωρούν τις στενές σχέσεις μη άνετες και αντιστέκονται να δεθούν ή να αφεθούν στον/στη σύντροφό τους.

ΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ
Ψυχολόγος Καθηγητής KES COLLEGE [email protected]