Δραματική αύξηση του αριθμού κακοποιημένων γυναικών
16ήμερες δράσεις ενάντια στην έμφυλη βία από τον Σύνδεσμο για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Βίας στην Οικογένεια

Την έναρξη των παγκόσμιων 16ήμερων δράσεων ενάντια στην έμφυλη βία που διεξάγονται κάθε χρόνο από τις 25 Νοεμβρίου (Παγκόσμια Ημέρα για τη Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών) μέχρι τις 10 Δεκεμβρίου (Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων), εξήγγειλε χθες σε δημοσιογραφική διάσκεψη, ο Σύνδεσμος για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Βίας στην Οικογένεια (ΣΠΑΒΟ).

Στην παρουσία του Υπουργού Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης Ιωνά Νικολάου και της Επιτρόπου Ισότητας, Ιωσηφίνας Αντωνίου, η Πρόεδρος του ΣΠΑΒΟ Κική Πογιατζή ανακοίνωσε την έναρξη των εργασιών ανέγερσης ιδιόκτητου χώρου φιλοξενίας κακοποιημένων γυναικών στη Λευκωσία και την παραχώρηση κτιρίου στην Πάφο, που άρχισε να λειτουργεί ως δεύτερος χώρος φιλοξενίας κακοποιημένων γυναικών και των παιδιών τους.

Η διάσκεψη, που έγινε στο αμφιθέατρο της CYTA (χορηγού της τηλεπικοινωνιακής υποδομής του Συνδέσμου), ξεκίνησε με την προβολή τηλεοπτικών σποτ για την ενδοοικογενειακή βία, προϊόν συνεργασίας του ΣΠΑΒΟ με την εταιρεία MS VIEWPOINT. Παρόντες ήταν δύο από τους (αφιλοκερδώς) συμμετέχοντες ηθοποιούς, η Γιάννα Λευκάτη και ο Σίμος Τσιάκκας, όπως και ο σκηνοθέτης\παραγωγός, Μάριος Στυλιανού.

Το κλειδί είναι τα παιδιά
Παρουσιάζοντας το πρόγραμμα των δραστηριοτήτων του ΣΠΑΒΟ η κ. Πογιατζή πληροφόρησε ότι στο πλαίσιο των προσπαθειών για πρόληψη, συνεργάτες και λειτουργοί του Συνδέσμου πραγματοποίησαν σε παγκύπρια βάση, βιωματικά εργαστήρια προς εκπαιδευτικούς, συμβούλους, γονείς και παιδιά, για σωστή διαχείριση ή/και πρόληψη περιστατικών κακοποίησης. «Το κλειδί είναι τα παιδιά, πρέπει να μεγαλώσουν με σωστό προσανατολισμό για να γίνουν οι ίδιοι σωστοί σύζυγοι και γονείς», είπε χαρακτηριστικά. Τόνισε ότι ο ΣΠΑΒΟ έχει προγράμματα που βοηθούν όλα τα μέλη της οικογένειας και ότι πρόσβαση στις υπηρεσίες αυτές, μπορεί να επιτευχθεί μέσω της γραμμής 1440, «η οποία ελπίζουμε σύντομα, πάντα με τη βοήθεια του κράτους, να γίνει 24ωρη».

Η Πρόεδρος του Συνδέσμου εξήγγειλε στη συνέχεια την έναρξη των εργασιών ανέγερσης χώρου φιλοξενίας στη Λευκωσία και πρόσθεσε: «Το κτίριο ανεγείρεται σε γη που μας παραχωρήθηκε από το κράτος με μίσθωση. Η ανέγερση υλοποιείται με χορηγία από τα Norway Grants, το κράτος και ιδίους πόρους. Με την ολοκλήρωση του έργου, ο ΣΠΑΒΟ θα συγκεντρώσει όλες τις υπηρεσίες στο ίδιο κτίριο. Πολλές φορές αναγκαστήκαμε να αρνηθούμε φιλοξενία, γιατί δεν υπήρχαν διαθέσιμα δωμάτια στο υφιστάμενο καταφύγιο. Από το 2016 θα είμαστε σε θέση να φιλοξενήσουμε πολύ περισσότερα άτομα. (Μέγιστη δυναμικότητα 24 θέσεις). Θα έχουμε επτά υπνοδωμάτια με δυνατότητα να φιλοξενήσουμε μια μητέρα, με ένα μέχρι τρία παιδιά σε κάθε δωμάτιο.

Επίσης, μας έχει παραχωρηθεί κτίριο στην Πάφο με μίσθωση, για να λειτουργήσει δεύτερος χώρος φιλοξενίας κακοποιημένων γυναικών και των παιδιών τους. Ξεκίνησε τη λειτουργία του την 1.9.2014 και λίγες μέρες αργότερα δέχθηκε και την πρώτη εισδοχή κακοποιημένης γυναίκας και των παιδιών της. Ας μου επιτραπεί να αναφερθώ και σε μιαν άλλη άμεση ανάγκη των χώρων φιλοξενίας - χρειαζόμαστε δυο αυτοκίνητα, ένα για τη Λευκωσία και ένα για την Πάφο, για τη μεταφορά των κακοποιημένων γυναικών και των παιδιών τους προς και από τις διάφορες υπηρεσίες. Σας παρακαλώ δημοσιοποιήστε το, ίσως κάποιος να μπορεί ννα μας βοηθήσει σ’ αυτό τον τομέα».

Ποινικοποίηση όλων των μορφών βίας
Σε λήψη μέτρων που προνοούνται στη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την πρόληψη και καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και την ενδοοικογενειακή βία, αναφέρθηκε ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης, Ιωνάς Νικολάου, υπενθυμίζοντας την πρόσφατη απόφαση της Κυβέρνησης να προχωρήσει στην υπογραφή της Σύμβασης. Είπε ότι «σε συνεργασία με τη Νομική Υπηρεσία, προωθείται για ψήφιση σειρά νομοθετικών μέτρων για ποινικοποίηση όλων των μορφών βίας, όπως είναι η παρενοχλητική παρακολούθηση, και αύξηση των προβλεπόμενων ποινών.

Επίσης προωθείται η επέκταση της δικαιοδοσίας των Κυπριακών Δικαστηρίων για εκδίκαση των αδικημάτων βίας που προβλέπονται στη Σύμβαση και διαπράχθηκαν από ή έναντι οποιουδήποτε προσώπου που έχει τη συνήθη διαμονή του στην Κυπριακή Δημοκρατία, ανεξάρτητα από το εάν διαπράχθηκαν εκτός της Δημοκρατίας και εάν αποτελούν αδίκημα στη χώρα που διαπράχθηκαν».

Πρόσθεσε ότι «ενισχύονται οικονομικά οι μη κυβερνητικές οργανώσεις για την υλοποίηση προγραμμάτων και εκστρατειών ευαισθητοποίησης του κοινού και ενθάρρυνσης των θυμάτων να προσφεύγουν στις υπηρεσίες για βοήθεια, καθώς και στη Δικαιοσύνη. Για παράδειγμα, θα επιχορηγήσουμε την αναβάθμιση της τηλεφωνικής γραμμής βοήθειας που λειτουργεί ο ΣΠΑΒΟ σε 24ωρη βάση, όπως προβλέπει η Σύμβαση».

Χώροι φιλοξενίας θυμάτων
Λειτουργός του ΣΠΑΒΟ παρουσίασε στατιστικά στοιχεία του χώρου φιλοξενίας του Συνδέσμου, για τις διετίες 2009-2010 και 2011-2012. Προκύπτει ότι σήμερα στην Κύπρο υπάρχουν 5 διαθέσιμα δωμάτια για προσωρινή φιλοξενία θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας. Κάθε δωμάτιο μπορεί να φιλοξενήσει μία μητέρα, με ένα ως τρία παιδιά. Οι θέσεις αυτές προσφέρονται από τους δύο χώρους φιλοξενίας που λειτουργεί ο ΣΠΑΒΟ στη Λευκωσία (από το 1998) και στην Πάφο (από το 2014). Τη διετία 2009-2010 ζητήθηκε φιλοξενία σε 113 περιπτώσεις και φιλοξενήθηκαν 51 οικογένειες (γυναίκες με τα ανήλικα παιδιά τους). Το ποσοστό φιλοξενίας είναι 45%.

Λόγω έλλειψης χώρου, ο Σύνδεσμος δεν μπόρεσε να ανταποκριθεί σε 59 περιστατικά. Το 52% των αιτημάτων δεν ικανοποιήθηκαν. Ποσοστό 3% δεν φιλοξενήθηκαν για άλλους λόγους. Από τις γυναίκες που φιλοξενήθηκαν, 11% επέστρεψαν στον σύζυγο\σύντροφό τους μετά την αποχώρησή τους από το καταφύγιο, 70% δεν επέστρεψαν στον σύζυγο\σύντροφο και 19% δεν έδωσαν στοιχεία. Τη διετία 2011- 2012, ζητήθηκε φιλοξενία σε 242 περιπτώσεις. Φιλοξενήθηκαν 40 οικογένειες (γυναίκες με τα ανήλικα παιδιά τους). Το ποσοστό φιλοξενίας είναι 17%. Λόγω έλλειψης χώρου, ο Σύνδεσμος δεν μπόρεσε να ανταποκριθεί σε 96 περιστατικά. Το 40% των αιτημάτων δεν ικανοποιήθηκαν. Ποσοστό 43% δεν φιλοξενήθηκαν για άλλους λόγους, όπως μη συμμόρφωση στους κανονισμούς εισδοχής, διευθέτηση για διαμονή σε συγγενικό ή φιλικό περιβάλλον, επιλογή παραμονής στο σπίτι και χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών. Μετά την αποχώρησή τους από το καταφύγιο, 13% επέστρεψαν στον σύζυγο/σύντροφο, 67% δεν επέστρεψαν και 20% δεν έδωσαν στοιχεία.

«Μπορούμε να σώσουμε μόνο τον εαυτό μας»
Γιάννα Λευκάτη: «Θα μπορούσα να μιλήσω και σαν ηθοποιός και σαν άνθρωπος. Όταν κάναμε τα φιλμάκια με τον Μάριο Στυλιανού, είχα κι εκείνη τη μέρα, όπως έχω πάντα, τον δυνατό κτύπο στην καρδιά, όταν έχω να διεκπεραιώσω ένα ρόλο που μπορεί να είναι βίαιος προς κάποιον άνθρωπο, ή εγώ να δέχομαι βία από κάποιον άνθρωπο. Η βία είναι μια έννοια που μας βγάζει έξω από την ανθρώπινη φύση μας. Δεν έχουμε φτιαχτεί για να ζούμε βία. Αν ζούμε τη βία, πρέπει να φεύγουμε απ’ αυτήν… γιατί πολλές φορές αισθανόμαστε ότι μπορούμε να βοηθήσουμε τους ανθρώπους που είναι βίαιοι ή με τη σιωπή μας να τους κάνουμε καλύτερους… και είναι αυτό που συναντώ στις γυναίκες που ζουν τη βία… που θέλουν οι ίδιες να γίνουν οι σωτήρες των ανθρώπων που ασκούν βία πάνω τους. Δεν μπορούμε να σώσουμε κανέναν, μπορούμε να σώσουμε μόνο τον εαυτό μας κι απ’ εκεί πρέπει ν’ αρχίσουμε, μακριά από τη βία».

Σίμος Τσιάκκας: «Επιδίωξα σήμερα να είμαι μαζί σας και να κάνω το φιλμάκι, παρόλο τον φόρτο εργασίας που είχαμε… Δυστυχώς κτίζουμε τη ζωή μας πίσω από κάποιους τοίχους - “κρύψε να περάσουμε”, “θ’ αλλάξουν τα πράγματα”, “τι θα πει ο κόσμος”. Να είστε σίγουροι ότι αν εσείς οι ίδιοι δεν πάρετε τη ζωή σας στα χέρια σας, δεν θ’ αλλάξουν τα πράγματα. Αν δεν σηκώσετε ένα τηλέφωνο, δεν θ’ αλλάξουν τα πράγματα. Το λάθος δεν είναι τι θα πει ο κόσμος, το λάθος είναι τι θα πουν τα παιδιά σου, τι δέχεσαι εσύ σαν άνθρωπος. Οπότε ας παραμερίσουμε το εγώ, ας βάλουμε την αγάπη, ας σηκώσουμε ένα τηλέφωνο κι ας γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι και να βοηθήσουμε τους συνανθρώπους μας».