Μια πολύ ύπουλη κατάσταση για τον οργανισμό
Θα χρειαστεί μέχρι και δέκα χρόνια για να προκαλέσει συμπτώματα που θα μας οδηγήσουν σε γιατρό. Ποιες είναι οι ενδείξεις που θα μας προκαλέσουν συναγερμό;

Ο Διαβήτης -για τους περισσότερους ένα ανεβασμένο επίπεδο σακχάρου στο αίμα- είναι βασικά μια πάθηση του μεταβολισμού των τροφών, λόγω μερικής ή πλήρους έλλειψης μίας ζωτικής σημασίας ορμόνης που παράγεται στο πάγκρεας, της ινσουλίνης.

Ο λαός μας λέει το «ζάχαρο, ύπουλο». Επιστημονικά ονομάζεται Σακχαρώδης Διαβήτης και πράγματι είναι μια κατάσταση κατά κάποιο τρόπο ύπουλη, διότι γηράσκει πρόωρα τα αγγεία και το σώμα μας γενικά, ενώ δεν καταλαβαίνουμε ότι πάσχουμε. Ατυχώς, για πολλά χρόνια μπορεί να ζει κάποιος καλά με τον διαβήτη του, χωρίς σημαντικά συμπτώματα που θα τον οδηγήσουν στο να τον διαγνώσει έγκαιρα.

Δυστυχώς η κύρια αιτία για να μάθουμε ότι έχουμε Σακχαρώδη Διαβήτη είναι οι επιπλοκές του, συνήθως όταν κάνουμε εξετάσεις μετά από έμφραγμα ή εγκεφαλικό. Σε μελέτη στις ΗΠΑ σε ασθενείς νοσηλευόμενους σε καρδιολογικές εντατικές το 40% εξ αυτών ήταν διαβητικοί και το 30% με προ-διαβήτη, χωρίς να το γνωρίζουν!

Η γήρανση όμως των αγγείων (αθηροσκλήρωση) ξεκινά πολύ πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων ή και τη διάγνωση του ΣΔ, επομένως για να γίνει πρόληψη των δραματικών επιπλοκών του χρειάζεται έγκαιρη διάγνωση. Όλοι οι άνθρωποι έχουμε συνεχώς μια μικρή ποσότητα γλυκόζης να κυκλοφορεί στο αίμα μας, γιατί μας χρειάζεται για ενέργεια. Τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα ενός φυσιολογικού ατόμου μετά από νηστεία τουλάχιστον 8-10 ωρών (π.χ. το πρωί όταν ξυπνάμε), είναι χαμηλότερα από 100 mg/dl.

Η αύξηση της γλυκόζης στο αίμα είναι αναμενόμενη κατά τη λήψη τροφής. Ωστόσο σε ένα φυσιολογικό άτομο τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα δεν πρέπει να ξεπερνούν τα 140 mg/dl, δύο ώρες μετά το γεύμα. Για τη διάγνωση του διαβήτη τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα μετά από τουλάχιστον οκτάωρη νηστεία, πρέπει να υπερβαίνουν τα 126 mg/dl, ενώ δύο ώρες μετά από εξέταση καμπύλης σακχάρου, το σάκχαρο πρέπει να είναι πάνω από 200 mg/dl.

Πότε πρέπει να επισκεφθούμε ειδικό
Ο Διαβήτης θα χρειαστεί μέχρι και δέκα χρόνια για να προκαλέσει συμπτώματα που θα μας οδηγήσουν σε γιατρό. Τα κλασικά συμπτώματα προχωρημένου Διαβήτη που θα μας ανησυχήσουν είναι πολυδιψία που συνοδεύεται από πολλά ούρα και αυξημένη όρεξη που ενώ συνοδεύεται συνήθως από πολυφαγία, το βάρος μειώνεται και σε πιο προχωρημένο στάδιο υπάρχει αυξημένο αίσθημα κόπωσης, ξηροστομία, υπνηλία και αδυναμία συγκέντρωσης. Πιο συνηθισμένοι ιατρικοί λόγοι ώστε να ελέγξουμε για διαβήτη, είναι οι λοιμώξεις. Μυκητιάσεις ιδίως των γεννητικών περιοχών, υποτροπιάζουσες μυρμηγκιές, δερματικές δοθιηνώσεις, ουλίτιδες και περιοδοντίτιδες, δυσθεράπευτες ονυχομυκητιάσεις.

Οι ανεξήγητες κράμπες συνοδευόμενες από εύκολη, μυϊκή κόπωση και πολυδιψία, μερικές φορές υποκρύπτουν αδιάγνωστο διαβήτη.
Κάποιες νόσοι όπως η μεγαλοβλαστική αναιμία από έλλειψη βιταμίνης Β12, η δυσανεξία στη γλουτένη (κοιλιοκάκη), το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, αυτοάνοσα νοσήματα (ρευματοειδής αρθρίτιδα, ερυθηματώδης λύκος, κ.λπ.), θυρεοειδίτιδες, νόσοι του παγκρέατος, έχουν αυξημένα ποσοστά διαβήτη και συνιστάται τακτικός προληπτικός έλεγχος. Η επίπτωση του Διαβήτη τύπου 2 αυξάνει σημαντικά μετά την ηλικία των 45 ετών, όπως επίσης με την καθιστική ζωή και την εργασία, την παχυσαρκία, το έντονο στρες και το κάπνισμα.

Όσοι έχουν ένα συγγενή Α' βαθμού, ή συγγενείς με Διαβήτη, οι γυναίκες που εμφάνισαν διαβήτη κυήσεως ή γέννησαν υπέρβαρα παιδιά (?5kgr), επίσης εμφανίζουν υψηλό κίνδυνο και θα πρέπει να ελέγχονται τουλάχιστον ανά διετία. Η παχυσαρκία από μόνη της αποτελεί ένα πολύ ισχυρό προδιαθεσικό παράγοντα για Διαβήτη. Υπάρχει ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΒΜΙ), που υπολογίζεται εύκολα αν διαιρέσουμε το βάρος μας σε kgr, με το τετράγωνο του ύψους μας σε m.
Τιμές ΒΜΙ από 25,4 μέχρι 30 μάς χαρακτηρίζουν υπέρβαρους και μεγαλύτερες του 30 παχύσαρκους. Η επίπτωση αυξάνει αναλογικά με την αύξηση του ΒΜΙ και τετραπλασιάζεται στους παχύσαρκους (ΒΜΙ?30).

Προσοχή στον προδιαβήτη
Ο Προδιαβήτης είναι το ίδιο επικίνδυνος και ίσως πιο ύπουλος από τον Διαβήτη.
Προδιαβήτης χαρακτηρίζεται η κατάσταση κατά την οποία το σάκχαρο του αίματος είναι υψηλότερο από το φυσιολογικό, αλλά όχι τόσο υψηλό ώστε να διαγνωσθεί ως Διαβήτης.

Στον Προδιαβήτη διαταράσσεται είτε το σάκχαρο πρωί, είτε το σάκχαρο μετρημένο δύο ώρες μετά το γεύμα.
Πιο συγκεκριμένα, μιλάμε για Προδιαβήτη όταν το σάκχαρο μετρημένο το πρωί νηστικοί κυμαίνεται από 100-125mg/dl, ή το σάκχαρο δύο ώρες μετά από καμπύλη γλυκόζης κυμαίνεται από 140-199 mg/dl, ή τέλος όταν η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη κυμαίνεται από 5.7-6.4% (ισχύει μόνο για τις ΗΠΑ).

Γιατί πρέπει να ανησυχούμε για τον Προδιαβήτη
· Ο Προδιαβήτης προβλέπει τον υψηλό κίνδυνο να εμφανίσουμε Διαβήτη στο μέλλον.

· Ο Προδιαβήτης προβλέπει τον υψηλό κίνδυνο να αναπτύξουμε αρτηριοσκληρωτική αγγειακή νόσο. Και οι δύο καταστάσεις μπορούν να προληφθούν επιτυχώς, με αλλαγή τρόπου ζωής ή και φαρμακευτικές παρεμβάσεις στους παράγοντες κινδύνου που είναι κυρίως η υπέρταση και τα λιπίδια.

· Ο Προδιαβήτης αποτελεί παράγοντα κινδύνου εξέλιξης σε Διαβήτη τύπου 2. Ο ετήσιος σχετικός κίνδυνος μετάπτωσης σε Διαβήτη τύπου 2 περίπου πενταπλασιάζεται όταν υπάρχουν είτε αυξημένα πρωινά σάκχαρα νηστείας είτε αυξημένα μεταγευματικά σάκχαρα, και δωδεκαπλασιάζεται όταν συνυπάρχουν αυξημένα πρωινά και μεταγευματικά ταυτόχρονα.

· Χρειάζεται προσοχή διότι είναι παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου και επιπλοκών. Αυξάνει άμεσα τον κίνδυνο για θανατηφόρο καρδιαγγειακό σύμβαμα και ιδίως σε αυτούς που εμφανίζουν αυξημένα μεταγευματικά σάκχαρα, διπλασιάζεται η πιθανότητα καρδιαγγειακού κινδύνου.

Συνήθεις μύθοι
· Τρώω πολλά γλυκά! Υπάρχουν λόγοι να ανησυχώ μήπως πάθω ΣΔ τ2;
Η «υπερκατανάλωση» γλυκών σχετίζεται με άγχος και βουλιμία αλλά καθόλου με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2. Τα γλυκά περιέχουν μεγάλες ποσότητες «καθαρής» ενέργειας με τη μορφή γλυκόζης, ευαισθητοποιώντας το πάγκρεας σε υψηλή παραγωγή ινσουλίνης. Η «καθαρή» γλυκόζη (ζάχαρη) των γλυκών χρησιμοποιείται γρήγορα, ενώ η «κατάσταση υπερινσουλιναιμίας» που έχουν εισάγει τα γλυκά στον οργανισμό μας, στην πραγματικότητα μάς ανοίγει την όρεξη και μας παχαίνει. Η παχυσαρκία και η έλλειψη σωματικής άσκησης είναι που σχετίζεται στενά, δυστυχώς όχι μόνο με κίνδυνο εμφάνισης Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2, αλλά και με πολύ υψηλό κίνδυνο τόσο για καρδιαγγειακά επεισόδια όσο και για πρώιμη άνοια.

· Στεγνώνει το στόμα μου, μήπως έχω Διαβήτη;
Η κύρια αιτία που στεγνώνει το στόμα μας είναι το άγχος, η κακή ενυδάτωση, και η κακή υγιεινή του στόματος και του πεπτικού μας συστήματος. Στεγνό στόμα στον Διαβήτη συνοδεύεται με συμπτώματα Διαβήτη, δηλαδή πολυδιψία, πολυουρία, πείνα με πολυφαγία αλλά και απώλεια βάρους

· Στην οικογένειά μου δεν υπήρχε Διαβήτης, επομένως εγώ δεν κινδυνεύω να έχω.
Δεν είναι υποχρεωτικό να υπάρχει γνωστός Διαβήτης σε συγγενείς για να εμφανίσει κάποιος Διαβήτη. Η παχυσαρκία έχει την υψηλότερη συσχέτιση με τον Διαβήτη και ιδίως η κοιλιακού τύπου (περίμετρος μέσης ? των 102cm για τους άνδρες και 94cm για τις γυναίκες).

· Τα πολλά φρούτα βοηθούν ή βλάπτουν;
Στον Διαβήτη επιτρέπονται όλα τα φρούτα με μέτρο… Φυσικά και όποιος τρώει πολλά φρούτα δεν εμφανίζει απολύτως κανένα αυξημένο κίνδυνο να πάθει Διαβήτη, τουναντίον κάποια φρούτα, π.χ. σταφύλια, φαίνεται να ασκούν προστατευτικό ρόλο, αρκεί να προσέχουμε το βάρος μας.

ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΛΕΠΟΥΡΑΣ
Ιατρός - Ειδικός Παθολόγος