Διαδίκτυο-εργαλείο, όχι υποκατάστατο της ζωής

Η Cyta παραθέτει τους διαδικτυακούς κινδύνους που απειλούν ιδιαίτερα τα παιδιά, αλλά και τις ενέργειές της για προστασία των χρηστών και κυρίως των ανηλίκων

ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ δεν πρέπει να θεοποιείται και να παραμελούνται, εξαιτίας του, άλλες δραστηριότητες και κυρίως η ανθρώπινη επαφή…

Οι κίνδυνοι και οι κανόνες ασφαλείας στο διαδίκτυο, ιδιαίτερα για τα ανήλικα παιδιά, ήταν στο επίκεντρο της συζήτησης της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στις 4 Νοεμβρίου 2014, όπου διαπιστώθηκε η ανάγκη σύστασης εθνικής επιτροπής για την ασφάλεια στο διαδίκτυο και συντονισμού των κρατικών και ιδιωτικών φορέων, γι' αντιμετώπιση των φαινομένων εκφοβισμού, σεξουαλικής εκμετάλλευσης ή κακοποίησης παιδιών - κι αυτή η συζήτηση μάς… οδήγησε στη Cyta, τον μεγαλύτερο στην Κύπρο, παροχέα υπηρεσιών διαδικτύου και, προφανώς, τον καλύτερο γνώστη του ζητήματος.

«Το πρώτο πράγμα που θα πρέπει να συνειδητοποιήσει κάθε χρήστης του Διαδικτύου», μας είπε ο προϊστάμενος της υπηρεσίας Cytanet Αλέξανδρος Αλεξάνδρου, «είναι ότι ο παγκόσμιος ιστός δεν διαφέρει σε τίποτα από μια κοινωνία. Κρύβει, λοιπόν, αντίστοιχους κινδύνους και απαιτεί αντίστοιχα μέτρα προστασίας από αυτούς. Ο καθένας μας είναι αναγκαίο να συνειδητοποιήσει ότι το διαδίκτυο είναι ένα εργαλείο που διευκολύνει τη ζωή και όχι ένα υποκατάστατό της. Γι’ αυτό δεν πρέπει να θεοποιείται και να παραμελούνται, εξαιτίας του, άλλες δραστηριότητες και κυρίως η ανθρώπινη επαφή».
Σύμφωνα με τη Cyta, οι κυριότεροι διαδικτυακοί κίνδυνοι είναι οι ακόλουθοι:

Grooming (αποπλάνηση ανηλίκων)

• Παιδόφιλοι προσποιούμενοι ότι είναι έφηβοι, χρησιμοποιώντας δωμάτια συνομιλίας, ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης ή και άλλους χώρους διαδικτυακής επικοινωνίας, προσπαθούν να προσεγγίσουν παιδιά με απώτερο στόχο τη σεξουαλική τους κακοποίηση.

• Πρώτος στόχος του παιδόφιλου είναι να κερδίσει την εμπιστοσύνη του παιδιού μέσω της προσοχής, της στοργής, της ευγένειας, δώρων, επενδύοντας χρόνο και χρήμα.

• Προσπαθεί να πείσει τo παιδί να του στείλει προσωπικές φωτογραφίες ή video ή και να συναντηθεί μαζί του.

Cyberbulling (ηλεκτρονική παρενόχληση)

• Είναι η συνεχής επιθετική συμπεριφορά εναντίον κάποιου μέσω διαδικτύου, ώστε να αποκτηθεί δύναμη και εξουσία πάνω του (ψηφιακός εκφοβισμός).

• Η πλειοψηφία των ατόμων που υφίστανται, είτε ασκούν διαδικτυακό εκφοβισμό, είναι ηλικίας 12-16 ετών.

Sexting

• Πρόκειται γι' ανταλλαγή ερασιτεχνικών γυμνών ή ημίγυμνων φωτογραφιών, που βγάζουν οι ίδιοι οι χρήστες και στη συνέχεια τις στέλνουν σε φίλους τους, μαζί με γραπτά μηνύματα σεξουαλικού περιεχομένου.

Geotagging

• Είναι η προσθήκη γεωγραφικών συντεταγμένων (γεωγραφικό μήκος, πλάτος, στίγμα, υψόμετρο κ.ά.) σε φωτογραφίες ή video clips.

• Η ανάρτηση των πληροφοριών αυτών στο διαδίκτυο επιτρέπει σε οποιονδήποτε χρήστη να προσδιορίσει το ακριβές σημείο που πάρθηκε η φωτογραφία ή το video clip.

Happy slapping

• Πρόκειται για φωτογράφηση ή βιντεοσκόπηση σκηνών παρενόχλησης ή βίας και προώθησή τους σε άλλους χρήστες μέσω κινητής τηλεφωνίας. Είναι συνδεδεμένο άμεσα με το cyberbullying. Σύμφωνα με έρευνες, 1 στα 4 παιδιά στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν τέτοιο πρόβλημα.

Εθισμός

• Είδη εθισμού στο διαδίκτυο:

* Για ενήλικες

- εθισμός σε διαδικτυακό σεξ (cybersex).
- εθισμός σε θέαση πορνογραφικού υλικού (cyberporn).
- εθισμός στα τυχερά παιχνίδια.

* Για μαθητές και φοιτητές

- εθισμός στα διαδικτυακά παιχνίδια (mmorpg).

• 2 ώρες χρήση του διαδικτύου την ημέρα, αποτελεί τον ημερήσιο επιτρεπόμενο χρόνο οθόνης (screen time) για παιδιά και εφήβους.

• Τα παιδιά και γενικότερα οι νέοι πιο εύκολα μπορούν να εθιστούν σε online δραστηριότητες, όπως παιχνίδια με πολλούς χρήστες, chat rooms, πορνογραφία και τζόγο.

• Πρώιμη εφηβεία 10-14 ετών, συχνότερο στη μέση εφηβεία 15-17, αλλά και στην όψιμη εφηβεία >17 ετών.

Διαδικτυακά παιχνίδια (mmorpg-massively multiplayer online role-playing games)

• Τα κύρια χαρακτηριστικά τους:

* Δισδιάστατα ή τρισδιάστατα.

* Ο χρήστης παίζει και ταυτόχρονα αλληλεπιδρά με άλλους χρήστες.

* Το παιχνίδι εξελίσσεται, ακόμα και αν ο χρήστης είναι εκτός παιχνιδιού.

* Ισχυρό σύστημα συνεχών ανταμοιβών και ενισχύσεων.

• Μέσα από τη χρήση μη κατάλληλων και ποιοτικών διαδικτυακών παιχνιδιών, υπάρχει ο κίνδυνος για:

* ταύτιση με διάφορους «κακούς» χαρακτήρες,

* αφομοίωση ακατάλληλου λεξιλογίου και

* υιοθέτηση απαράδεκτων μηνυμάτων και συμπεριφορών.

Αυτόκλητο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (Spams)

• Είναι η παραλαβή μηνυμάτων χωρίς την «έγκριση» του παραλήπτη. Πρόκειται για μαζική αποστολή μηνυμάτων σε ηλεκτρονικές διευθύνσεις τις οποίες οι αποστολείς είτε έχουν συλλέξει από διάφορες ιστοσελίδες, περιοδικά, λίστες συζητήσεων, βάσεις δεδομένων, είτε ακόμη τις έχουν μαντέψει.

Παραπλανητικά μηνύματα (Scams)

• Πρόκειται για παραπλανητικά μηνύματα, τα οποία έχουν σκοπό να δελεάσουν τους παραλήπτες, με την προσφορά μεγάλων χρηματικών ποσών, όπως η Νιγηριανή Απάτη (Nigerian Scam 419), το Ισπανικό Λόττο (Spanish Lotto) κλπ.

• Για την απόκτησή τους, όμως, θα πρέπει να πληρωθούν προκαταβολικά κάποια έξοδα.

Ιοί και σκουλήκια

• Μικρά λογισμικά που μεταφέρονται και τρέχουν στον υπολογιστή με στόχο να αλλάξουν τη φυσιολογική συμπεριφορά του, χωρίς ο χρήστης του υπολογιστή να το γνωρίζει.

• Προβαίνουν στη διαγραφή αρχείων, αποστολή ηλεκτρονικών μηνυμάτων, δημιουργία εικονικής κίνησης προς το διαδίκτυο και απασχόληση πόρων του υπολογιστή. Διαδίδονται κυρίως μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, διαφόρων δωρεάν προγραμμάτων και ιστοσελίδων.

Λογισμικά υποκλοπής (Spywares)

• Είναι προγράμματα εγκατεστημένα στον υπολογιστή χωρίς την έγκριση του ιδιοκτήτη και τα οποία έρχονται ως κρυφά μέρη άλλων, συνήθως δωρεάν, προγραμμάτων.

• Ένα λογισμικό υποκλοπής μπορεί να παρακολουθεί τη συμπεριφορά του χρήστη στο διαδίκτυο, να καταγράφει όλες τις ενέργειες του υπολογιστή, να αλλάξει την παραμετροποίηση του υπολογιστή και να παρεμβαίνει στη λειτουργία άλλων προγραμμάτων (malware), να παρουσιάζει διαφημίσεις μέσα από αναδυόμενα παράθυρα (Adware), να κάνει τον υπολογιστή πιο αργό και να θέσει τον υπολογιστή υπό τον έλεγχο άλλου.

Phishing - Pharming

• Είναι η προσπάθεια υποκλοπής ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων, όπως κωδικών, αριθμών πιστωτικών καρτών, αριθμών λογαριασμών και άλλων προσωπικών στοιχείων, με ψεύτικα προσχήματα. Οι προσεγγίσεις με σκοπό το «ηλεκτρονικό ψάρεμα» γίνονται, συνήθως, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, οι οποίες παραπέμπουν σε ιστοσελίδες παγίδες (Pharming).

Παράνομη πρόσβαση

• Είναι η πρόσβαση από κάποιον, σε υπολογιστή χωρίς την άδεια του ιδιοκτήτη του, εκμεταλλευόμενος αδυναμίες των λογισμικών τα οποία βρίσκονται εγκατεστημένα σε αυτόν.

• Μπορεί να συλλέξει ή/και να παραποιήσει πληροφορίες που βρίσκονται στον υπολογιστή, καθώς και να χρησιμοποιήσει τον υπολογιστή για να κάνει άλλες κακόβουλες ενέργειες.

Κανόνες για την ασφάλειά μας στο διαδίκτυο

Υπάρχουν βασικοί κανόνες για την ασφάλεια στο διαδίκτυο, που θα πρέπει όλοι οι χρήστες του διαδικτύου, κυρίως τα παιδιά, να ακολουθούν.

Η Cytanet σας προτείνει μερικά εύκολα και πρακτικά βήματα που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε, ως επίσης και απλές συμβουλές που θα πρέπει να δώσετε στα παιδιά σας, έτσι ώστε να μάθουν να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο με ασφάλεια.

Συμβουλές για παιδιά

• Ποτέ δεν επικοινωνούμε με άγνωστα άτομα στο διαδίκτυο.

• Δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι με ποιον επικοινωνούμε.

• Ποτέ δεν δίνουμε προσωπικά στοιχεία σε άγνωστα άτομα.

• Ποτέ, μα ποτέ δεν συναντούμε κάποιον που γνωρίσαμε στο διαδίκτυο.

• Να θυμόμαστε πάντα ότι αυτοί που θέλουν να μας ξεγελάσουν, θα δίνουν πάντα ψεύτικα στοιχεία.

• Ποτέ δεν απαντούμε σε ανώνυμα ή προσβλητικά μηνύματα.

• Προσπαθούμε να μην παραμένουμε πολλή ώρα συνδεδεμένοι στον υπολογιστή μας.

• Κλείνουμε τη σύνδεση, αν δούμε ή διαβάσουμε κάτι που μας ενόχλησε.

• Προσπαθούμε να μην κατεβάζουμε οποιαδήποτε αρχεία στον υπολογιστή μας.

• Να θυμάμαι πάντα ό,τι ανεβεί στο διαδίκτυο, παύει να είναι πλέον προσωπικό στοιχείο.

• Να ενημερώνω αμέσως τους γονείς μου ή τους δασκάλους μου, σε περίπτωση που κάποιος με ενοχλεί στο διαδίκτυο.

Συμβουλές για γονείς

• Εξερευνούμε μόνοι μας το διαδίκτυο ή παρέα με το παιδί μας.

• Φροντίζουμε να υπάρχουν κανόνες χρήσης του διαδικτύου (πόση ώρα και ποιες ώρες μπορεί το παιδί να συνδεθεί στο διαδίκτυο).

• Ο υπολογιστής να είναι σε χώρο που ελέγχεται εύκολα από τους γονείς.

• Δεν απαγορεύουμε στα παιδιά μας την πρόσβαση στο διαδίκτυο.

• Μαθαίνουμε στο παιδί μας από μικρή ηλικία να επισκέπτεται σελίδες ειδικά σχεδιασμένες για παιδιά.

• Χρησιμοποιούμε λογισμικό φιλτραρίσματος περιεχομένου.

• Μαθαίνουμε στα παιδιά μας να μας εμπιστεύονται και να μας μιλάνε για τις διαδικτυακούς τους φίλους και δραστηριότητες.

• Μαθαίνουμε στα παιδιά μας να προστατεύουν την ιδιωτική τους ζωή στο διαδίκτυο, όπως και στον πραγματικό τους κόσμο.

Ενέργειες της Cyta για προστασία των χρηστών

1. Υπηρεσία Safe Internet

Παρέχεται στους πελάτες της υπηρεσίας Cytanet, από το 2006, για να βοηθήσει τους πελάτες της να προστατέψουν τα παιδιά τους από το παράνομο, ανεπιθύμητο και επιβλαβές περιεχόμενο του διαδικτύου. Η υπηρεσία παρέχει ένα λογισμικό φιλτραρίσματος. Μέσα από μια σχετικά εύκολη και πρακτική διαδικασία, ο γονιός μπορεί να επιλέξει, ξεχωριστά για κάθε παιδί, τις κατηγορίες διαδικτυακού περιεχομένου, συγκεκριμένες ιστοσελίδες ή/και εφαρμογές διαδικτύου στις οποίες δεν επιθυμεί να έχει πρόσβαση το παιδί του.

Η υπηρεσία προσφέρεται δωρεάν σε όλους τους συνδρομητές της υπηρεσίας Cytanet. Επίσης, με ειδική συμφωνία με το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού το λογισμικό έχει εγκατασταθεί σε όλα τα σχολεία Δημοτικής, Μέσης και Τεχνικής εκπαίδευσης.

2. Παρουσιάσεις, εκπαιδεύσεις, διοργάνωση ημερίδων

Η Cytanet έχει σχεδιάσει και αναπτύξει ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα με τίτλο «Διαδίκτυο: Ένα εργαλείο για όλους». Προσφέρεται από το 2001 σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού σε όλα τα σχολεία Δημοτικής, Μέσης και Τεχνικής Εκπαίδευσης, και απευθύνεται σε μαθητές και εκπαιδευτικούς. Από το 2001 μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 829 παρουσιάσεις σε σχολεία σε όλη την Κύπρο, τις οποίες έχουν παρακολουθήσει πέραν των 94.737 μαθητών και εκπαιδευτικών.

Επίσης η Cytanet, σε συνεργασία με τους Συνδέσμους Γονέων και τις διευθύνσεις των σχολείων, προσφέρει ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα με τίτλο «Το Διαδίκτυο στη ζωή των παιδιών μας - Ασφαλής και Υπεύθυνη Χρήση». Το πρόγραμμα απευθύνεται κυρίως σε γονείς, αλλά και σε φορείς που ασχολούνται με τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών.

3. Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Safer Internet CY

Η Cyta από το 2007 συμμετέχει στο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Safer Internet Plus που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού, η Cyta σε συνεργασία με το Cyprus Neuroscience & Technology Institute (CNTI), που έχει τον συντονιστικό ρόλο και άλλους φορείς, έχουν προχωρήσει στη δημιουργία του κυπριακού κόμβου CyberEthics. Στόχος του προγράμματος είναι η λειτουργία ενός Hotline, στο οποίο δίνεται η δυνατότητα στο κοινό να καταγγείλει παράνομο περιεχόμενο στο διαδίκτυο, η ευαισθητοποίηση του κοινού για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου και η δημιουργία ενός Helpline, που υποστηρίζεται από εκπαιδευμένους ψυχολόγους και προσφέρει ψυχολογική υποστήριξη σε θέματα διαδικτύου.

4. Ειδικό σύστημα προστασίας

Από το 2012, η Cyta έχει εφαρμόσει ένα ειδικό σύστημα προστασίας από το παράνομο περιεχόμενο διαδικτύου που είναι γνωστό στην Ευρώπη ως «Cleanfeed» και εμποδίζει την πρόσβαση σε ιστοσελίδες οι οποίες περιέχουν παράνομο περιεχόμενο με βάση την κυπριακή νομοθεσία. Οι κυριότερες ιστοσελίδες στις οποίες περιορίζεται η πρόσβαση περιλαμβάνουν περιεχόμενο με παιδική πορνογραφία.

5. Cyta safety site

Η νέα ιστοσελίδα Cyta Safety περιλαμβάνει χρήσιμες πληροφορίες για ασφαλή πλοήγηση στο διαδίκτυο για υπολογιστές, πλοηγούς διαδικτύου, κινητά τηλέφωνα, social media, καθώς και άλλους χρήσιμους συνδέσμους με οδηγίες και συμβουλές για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου.

6. Cyberbullying

Από τον Νοέμβριο 2013, η Cyta έχει συνάψει στρατηγική συνεργασία με τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό «Hope for Children» UNCRC Policy Centre για την προώθηση εκστρατείας κατά του σχολικού εκφοβισμού «Beat Bullying». Αποτέλεσμα της συνεργασίας αυτής είναι η πρωτοποριακή εφαρμογή κινητού τηλεφώνου, HFCBeatBullying app. Είναι το πρώτο Android Beat Bullying Application στην Ευρώπη, που επιτρέπει στα παιδιά να έχουν ελεύθερη και ανώνυμη επικοινωνία, να μαθαίνουν τα τελευταία διεθνή νέα σε θέματα bullying, να βρίσκουν πρακτικές συμβουλές, να καλούν στην Ευρωπαϊκή Γραμμή Στήριξης Παιδιών και Εφήβων 116111. Επίσης, έχουν τη δυνατότητα άμεσης αποστολής μηνύματος για να καταγγέλλουν, είτε ότι βιώνουν, είτε ότι έχουν γίνει μάρτυρες εκφοβισμού.