Τι καταδεικνύει η μελέτη της PWC και τι εισηγείται άμεσα
Τα όσα καταγράφονται στη μελέτη είναι ενδιαφέροντα και προβλέπουν διαρθρωτικές αλλαγές, με στόχο τη ριζική αναδιάρθρωση του ΡΙΚ

Στη δημοσιότητα έδωσε χθες το Υπουργείο Εσωτερικών τη μελέτη που ανέλαβε η PWC για την αναδιάρθρωση του ΡΙΚ. Μάλιστα, όπως ρητώς αναφέρεται και στα τρία παραδοτέα έγγραφα, αποτελούν προσχέδιο εργασίας για συζήτηση και μόνο και διερωτάται κανείς για τη σκοπιμότητα που κρύβεται πίσω από την κίνηση αυτή. «Σε καμιά περίπτωση στο παρόν στάδιο το έγγραφο αυτό δεν θα πρέπει να διανεμηθεί σε άλλα πρόσωπα ή να χρησιμοποιηθεί για οποιοδήποτε άλλο σκοπό», προστίθεται περαιτέρω. Πάντως, τα όσα αναφέρονται στη μελέτη, που αποτελείται από τρία μέρη (ανασκόπηση και αξιολόγηση υφιστάμενης κατάστασης, στρατηγικός σχεδιασμός μεταρρύθμισης και σχέδιο δράσης για την υλοποίηση του σχεδιασμού μεταρρύθμισης), είναι ενδιαφέροντα και προβλέπουν διαρθρωτικές αλλαγές με στόχο τη ριζική αναδιάρθρωση του ΡΙΚ.

Τα δυνατά και αδύνατα σημεία
Στην ανάλυση των δυνατών και αδύνατων σημείων του ΡΙΚ, η μελέτη καταγράφει στα δυνατά σημεία, μεταξύ άλλων, την αξιοπιστία του ΡΙΚ ιδιαίτερα όσον αφορά την ενημέρωση, το καταρτισμένο και έμπειρο προσωπικό, την παγκύπρια και δορυφορική κάλυψη, το πλούσιο αρχειακό υλικό και τον αριθμό των τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών του προγραμμάτων. Στα αδύνατά του σημεία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τις γραφειοκρατικές διαδικασίες και τη χρονοβόρα υλοποίηση των αποφάσεων, τις πεπαλαιωμένες κτιριακές εγκαστάσεις, το σημαντικό έλλειμμα στο ταμείο συντάξεων καθώς επίσης και πολλές αδυναμίες σε ό,τι αφορά τους εργαζομένους (πολυπλοκότητα εργασιακών σχέσεων, οργανωτικές αδυναμίες, καταμερισμός εργασιών, καταμερισμός ευθυνών).

Ταυτόχρονα, η PWC θεωρεί ως ευκαιρίες για το ΡΙΚ την άντληση ειδησεογραφίας, ντοκιμαντέρ, κ.ά. από την Ευρωπαϊκή Ένωση, άλλες χώρες και φορείς, την πρόσβαση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για άντληση κονδυλίων και την επέκταση των συνεργασιών με άλλους οργανισμούς. Στις απειλές συμπεριλαμβάνει τη μεγάλη εξάρτηση του Ιδρύματος από την κρατική χορηγία, την τρέχουσα οικονομική κρίση, τις υψηλές απαιτήσεις της κοινής γνώμης και τις εξωτερικές παρεμβάσεις που μειώνουν την ανεξαρτησία του ΡΙΚ.

ΡΙΚ1 και Τρίτο και Τέταρτο Πρόγραμμα στα ψηλά
Η μελέτη για την υφιστάμενη κατάσταση στο κρατικό κανάλι αγγίζει και το επίμαχο θέμα της τηλεθέασης και ακροαματικότητας των καναλιών του ΡΙΚ. Για το ΡΙΚ1 η έρευνα έχει να πει τα καλύτερα, ενώ για το ΡΙΚ2 τα ακριβώς αντίθετα, ενώ για τα προγράμματα ραδιοφώνου, σύμφωνα με τη μελέτη, το τρίτο και το τέταρτο πρόγραμμα του ΡΙΚ φαίνεται πως επιτελούν ένα αξιοζήλευτο έργο, ενώ το πρώτο και το δεύτερο πρόγραμμα παρουσιάζουν σοβαρές αδυναμίες.

Άλλα Τμήματα για… κλάματα
Σε σχέση με το Τμήμα Εσωτερικού Ελέγχου η μελέτη καταλήγει, μεταξύ άλλων, στο συμπέρασμα πως το Τμήμα λειτουργεί με λιγότερο από το προβλεπόμενο προσωπικό εφόσον ακόμη δεν έχουν υλοποιηθεί οι κατά καιρούς εισηγήσεις και αποφάσεις της Διοίκησης/Επιτροπής Ελέγχου/Διεύθυνσης για ενίσχυση με ακόμη ένα προσοντούχο Εσωτερικό Ελεγκτή και ότι απαιτείται ο εκσυγχρονισμός των κανονισμών, διαδικασιών και του τρόπου λειτουργίας ορισμένων υπηρεσιών (π.χ. Πειθαρχικός Κώδικας, Εσωτερικές Διαδικασίες Τμημάτων). Για το Τμήμα Προσωπικού και Διοίκησης η μελέτη υποδεικνύει ότι απαιτείται η ανάγκη για εισαγωγή και εφαρμογή σύγχρονου συστήματος αξιολόγησης της απόδοσης του προσωπικού, δεν εφαρμόζονται διαδικασίες αξιολόγησης και καταγραφής των αναγκών που προκύπτουν σε ανθρώπινο δυναμικό, παρατηρείται έλλειψη διαδικασιών και πολιτικών σε διάφορα θέματα, καθώς επίσης και ότι τα σχέδια υπηρεσίας δεν είναι ευέλικτα.

Τμήμα Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού
Σε ό,τι αφορά ευρύτερα τα θέματα διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού, η μελέτη υποδεικνύει, μεταξύ άλλων:
1. Σε διάφορα Τμήματα τα καθήκοντα του προσωπικού και η μισθοδοσία τους ποικίλλουν ανεξαρτήτως της θέσης τους.
2. Η παρουσία συντεχνιών και πολιτικών παρεμβάσεων στα θέματα ανθρώπινου δυναμικού δεν επιτρέπει τον εκσυγχρονισμό του ΡΙΚ.
3. Τα σχέδια υπηρεσίας είναι απαρχαιωμένα και πιθανό να μη συνάδουν με τις υφιστάμενες εργασίες των εκάστοτε υπαλλήλων.
4. Έλλειψη μηχανισμού επίλυσης προβλημάτων που σχετίζονται με το προσωπικό.
5. Έλλειψη συνεργασίας και συντονισμού μεταξύ των τμημάτων για επίτευξη του κοινού οράματος και αποστολής του ΡΙΚ.

Οι δαπάνες για το προσωπικό
Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, στο ΡΙΚ σήμερα εργοδοτούνται 272 άτομα, με την πλειοψηφία αυτών να είναι με καθεστώς συνεργατών αορίστου χρόνου, ενώ μόλις 95 άτομα αποτελούν το μόνιμο προσωπικό. Επίσης στο ΡΙΚ υπάρχει και μικρό ποσοστό υπαλλήλων με καθεστώς συνεργατών ορισμένου χρόνου και 40 εργάτες που αποτελούν το 8% του συνολικού αριθμού των εργαζομένων στο Ίδρυμα. Από τα στοιχεία που δόθηκαν στην PWC, οι δαπάνες προσωπικού στο ΡΙΚ έχουν ως εξής:

· Γενική Διεύθυνση (3): 124.304,89 ευρώ
· Γενική Διεύθυνση (αρχείο) (9): 313.348,39 ευρώ
· Δημοσίων και Διεθνών Σχέσεων (3): 133.394,39 ευρώ
· Ειδήσεων και Επικαίρων (53): 2.134.053,58 ευρώ
· Εσωτερικού Ελέγχου (3): 176.660,63
· Οικονομικών Υπηρεσιών (24): 894.670,59 ευρώ
· Προγραμμάτων τηλεόρασης (95): 3.000.230,34 ευρώ
· Προσωπικού και Διοίκησης (31): 862.872,11 ευρώ
· Ραδιοφωνικών και Μουσικών Προγραμμάτων (47): 1.553.949,64 ευρώ
· Στήριξης παραγωγής (129): 4.527.300,93 ευρώ
· Τεχνικών Υπηρεσιών (24): 948.458,10 ευρώ.

Με βάση τα πιο πάνω, τονίζεται πως η μεγαλύτερη δαπάνη προσωπικού παρατηρείται στη Στήριξη Παραγωγής, ενώ ο μέσος όρος δαπάνης για τους μόνιμους υπαλλήλους στο ΡΙΚ ανέρχεται γύρω στις 51,5 χιλιάδες ευρώ σε σύγκριση με τους Συνεργάτες Αορίστου Χρόνου, που ανέρχεται στις 31,3 χιλιάδες ευρώ.

Το σχέδιο δράσης που προτείνεται
Πάντως, τo Σχέδιο δράσης στα πλαίσια μεταρρύθμισης του ΡΙΚ, που προτείνει ο σύμβουλος, είναι όπως αποπερατωθεί σε τρεις φάσεις. H εφαρμογή του σχεδίου δράσης και η υιοθέτηση των προτάσεων του συμβούλου, όπως υποστηρίζει, θα επιφέρει μεταρρυθμίσεις και βελτιώσεις. Σύμφωνα με την PWC, για την εκπόνηση της μελέτης χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από συνεντεύξεις με μέλη του Δ.Σ. και της Διεύθυνσης του ΡΙΚ και από πληροφορίες που δόθηκαν από τον Οργανισμό, ενώ όπου κρίθηκε αναγκαίο λήφθηκαν επιπρόσθετες πληροφορίες και απόψεις.

Για την αποτελεσματική υλοποίηση του σχεδίου δράσης, ο σύμβουλος εισηγείται τον καθορισμό ατόμου ή ομάδας ατόμων που θα έχει υπό την ευθύνη του τη γενική υλοποίηση και παρακολούθηση του σχεδίου. Η υλοποίηση του σχεδίου βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε δύο άξονες:

1. Στην αποδοχή του από τους υπαλλήλους του Οργανισμού, καθώς και στα αποτελέσματα της διαβούλευσης που θα πρέπει να γίνει με όλους τους αρμόδιους φορείς.
2. Στη συνεχή διαδικασία προσαρμογής και ανακατανομής των πόρων του ΡΙΚ, ώστε να διασφαλίζεται η επιβίωση και η ανάπτυξή του με τρόπο που να επιφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα για το έργο που επιτελεί.

Τι πρέπει να γίνει άμεσα
Οι άμεσες δράσεις που προτείνει η PWC είναι, μεταξύ άλλων:
· Αλλαγές στην οργανωτική δομή του οργανισμού.
· Διεξαγωγή μελέτης για τη δαπάνη που απαιτείται για πιθανούς πλεονασμούς συνεργατών ή καταργήσεις θέσεων μόνιμου προσωπικού, στην οποία να γίνεται επανεξέταση των προσόντων όλων των υφιστάμενων υπαλλήλων, ούτως ώστε να πληρούνται τα συμφωνηθέντα σχέδια υπηρεσίας σε όλες τις θέσεις.
· Δημιουργία πλάνου υλοποίησης της εφαρμογής/αλλαγής της οργανωτικής δομής με καθορισμό σημαντικών οροσήμων και χρονοδιαγράμματα.
· Δημιουργία υπεύθυνης επιτροπής, η οποία θα αναλάβει την υλοποίηση της νέας οργανωτικής δομής, καθώς επίσης και των αλλαγών που θα επιφέρει η νέα τάξη πραγμάτων.
· Διαβούλευση με τις συντεχνίες σε σχέση με τις αλλάγες στην οργανωτική δομή για αποτροπή ακραίων μέτρων όπως οι απεργίες.
· Προειδοποίηση και εξασφάλιση συγκατάθεσης του προσωπικού σε περίπτωση που επιχειρείται μεταβολή των όρων εργοδότησης.
· Εφαρμογή του περί τερματισμού της απασχολήσεως νόμου για Συνεργάτες Αορίστου Χρόνου και Συνεργάτες Ορισμένου Χρόνου με βάση τη νόμιμη διαδικασία και του κόστους που θα συνεπάγεται για το ΡΙΚ.
· Δημιουργία εκούσιων σχεδίων αφυπηρέτησης, πρόωρες αφυπηρετήσεις, πλεονασμοί, μειώσεις μισθών, αφού γίνει η ανάλογη εξειδικευμένη ανάλυση της νόμιμης διαδικασίας.
· Καθορισμός των αναγκών της νέας οργανωτικής δομής πυρήνα με βάση τις μελλοντικές ανάγκες του οργανισμού και τον νέο τριετή προϋπολογισμό.
· Θεσμοθέτηση νέας οργανωτικής δομής.

Αποφάσεις μέσω διαλόγου
ΣΕ σχέση με τη συζήτηση, πάντως, που άρχισε να γίνεται, ειδικότερα μετά την αναφορά του Υπουργού Εσωτερικών για απόλυση εκατόν υπαλλήλων του ΡΙΚ, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Νίκος Χριστοδουλίδης, σε γραπτή του δήλωση, σημειώνει ότι η πολιτική πρόθεση για αποφυγή απολύσεων από το ΡΙΚ ισχύει, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αμφισβητείται η σχετική έκθεση των εμπειρογνωμόνων και οι δηλώσεις του Υπουργού Εσωτερικών για το θέμα. «Κατά τον διάλογο που θα ακολουθήσει με το Διοικητικό Συμβούλιο του ΡΙΚ και τις συντεχνίες των εργαζομένων, η έκθεση αποτελεί ένα ακόμη εργαλείο για την προσπάθεια εξυγίανσης του ΡΙΚ», προσθέτει. Πάντως, έκπληξη για τη δήλωση του Υπουργού Εσωτερικών περί αναγκαίας αποδέσμευσης 100 υπαλλήλων του ΡΙΚ εκφράζει το Δ.Σ. της Ένωσης Συντακτών Κύπρου (ΕΣΚ), σημειώνοντας πως «πρέπει να διαγραφούν από τις σκέψεις των διοικούντων το ΡΙΚ, οι απολύσεις προσωπικού ως δήθεν προσφερόμενη λύση των προβλημάτων του Ιδρύματος».