Αμέτρητα ανήλικα θύματα και στην Κύπρο
Όταν μια «αθώα» ανταλλαγή φωτογραφιών ή λέξεων, μπορεί να καταλήξει σε κακούργημα και τραγωδία για το θύμα

Αμέτρητα ανήλικα θύματα μετρά και στην Κύπρο, όπως και σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες, ιδιαίτερα του δυτικού κόσμου, το φαινόμενο του sexting, δηλαδή των μηνυμάτων και των φωτογραφιών σεξουαλικού περιεχομένου, που ανταλλάσσουν μέσω ίντερνετ και κινητού τηλεφώνου, τα παιδιά και οι έφηβοι. Το φαινόμενο περιέγραψε χθες η σχολική ψυχολόγος Κάλια Λοϊζίδου, σε εκδήλωση με τίτλο «Sexting ανάμεσα στους εφήβους και πώς αντιμετωπίζεται», που οργάνωσε στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας ο διεθνής οργανισμός με έδρα τη Λευκωσία, «Hope for Children» UNCRC Policy Center.

Ένα περίπλοκο εγκληματικό φαινόμενο
Σημαντικό στοιχείο της τοποθέτησης της Κ. Λοϊζίδου είναι ότι, παρά τη σοβαρότητα του προβλήματος, που μπορεί να ξεκινήσει σαν μια αθώα ανταλλαγή φωτογραφιών ή λέξεων και να καταλήξει σε κακούργημα, με καταστρεπτικές συνέπειες για το θύμα, οι επιστημονικές έρευνες στην Κύπρο, γύρω από το φαινόμενο αυτό, είναι σχεδόν ανύπαρκτες και συνεπώς η πραγματική έκτασή του είναι, βασικά, άγνωστη. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι στην Υπηρεσία Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος καταγγέλθηκαν μέχρι τώρα μόνο δύο περιπτώσεις παιδιών θυμάτων sexting κι αυτό έγινε το 2009.

Παρατήρησε ότι υπάρχουν πολλά περιστατικά και κρούσματα, όμως δεν υπάρχουν αρκετά τεκμήρια, ώστε να φτάσουν οι υποθέσεις στα δικαστήρια. «Και ο λόγος είναι ότι υπάρχουν διάφορα επίπεδα του sexting, που είναι ένα περίπλοκο εγκληματικό φαινόμενο», όπως σημείωσε.

Έκανε πάντως αναφορά στη γραμμή καταγγελιών του CyberEthics (Κυπριακού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου), που προωθεί την ασφαλή χρήση των καινούργιων τεχνολογιών, όπως το διαδίκτυο, κινητό τηλέφωνο κλπ, όπου, όπως είπε, έχουν καταγγελθεί αρκετά περιστατικά sexting. Πρόσθεσε ότι γίνονται προσπάθειες και από κάποια σχολεία για αντιμετώπιση του προβλήματος και αναφέρθηκε σε σχετικό ερωτηματολόγιο για το sexting, που το ιδιωτικό σχολείο Senior School έδωσε στους μαθητές του. Είπε ότι από τις απαντήσεις των μαθητών προέκυψαν ευρήματα παρόμοια με τα αμερικανικά, αφού ένα ποσοστό 24% των παιδιών ανέφεραν ότι συμμετείχαν σε συμπεριφορά sexting.

Απαντώντας σε ερώτηση της «Σ», είπε ότι παρόμοια αποτελέσματα θα κατέδειχναν έρευνες στα υπόλοιπα σχολεία, ενώ επισήμανε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία, ούτε έρευνες για το sexting, στα δημόσια σχολεία.

Αυτοκτονίες, εκβιασμοί, διαπομπεύσεις
Η Κάλια Λοϊζίδου ανέφερε ότι η λέξη sexting προέρχεται από τον συνδυασμό των λέξεων «sex» και «texting» (αποστολή μηνυμάτων μέσω κινητού τηλεφώνου). Και πρόσθεσε: «Για πρώτη φορά ο όρος sexting εμφανίστηκε δημόσια το 2005 στο περιοδικό Sunday Telegraph Magazine. Είναι ένα φαινόμενο που εντοπίζεται σε παγκόσμια κλίμακα, ιδιαίτερα στις χώρες όπου είναι ευρέως διαδεδομένες οι ψηφιακές τηλεπικοινωνίες.

Πολύ απλά, το sexting είναι η αποστολή σεξουαλικών μηνυμάτων (κειμένων, εικόνων, βίντεο κλπ.) μέσω κινητών τηλεφώνων ή άλλων ψηφιακών συσκευών. Οι έφηβοι είναι η ηλικιακή ομάδα που επηρεάζεται περισσότερο από το φαινόμενο. Οι διαστάσεις, αλλά και οι επιπτώσεις του sexting, δεν μας επιτρέπουν να το πάρουμε στα ελαφρά. Κορίτσια εφηβικής ηλικίας έχουν φτάσει στο σημείο να αυτοκτονήσουν, εξαιτίας της διάδοσης κάποιας ημίγυμνης φωτογραφίας τους, την οποία είχαν σκοπό να στείλουν μόνο στο αγόρι τους. Νεαροί φτάνουν στο σημείο να εκβιάζουν συνομηλίκους τους ώστε να επιδοθούν σε σεξουαλικές πράξεις, με την απειλή δημοσιοποίησης ταπεινωτικών τους εικόνων. Άλλοι νεαροί, πληγωμένοι προφανώς από ένα χωρισμό, διαδίδουν ταπεινωτικές φωτογραφίες των πρώην τους.

»Στατιστικές δείχνουν ότι και στην Αμερική αλλά και σε πολλές χώρες στην Ευρώπη ένα μεγάλο ποσοστό εφήβων ηλικιών 13 με 19 (περίπου 20%) και νεαρών ενηλίκων από 20-26 ετών (περίπου 30%) έχουν μοιραστεί μέσω μηνυμάτων ή έχουν ανεβάσει σε σελίδες κοινωνικής δικτύωσης, δικές τους φωτογραφίες, ημίγυμνες ή γυμνές».

Τι πρέπει να κάνουν οι γονείς
«Όπως είναι φανερό», είπε η Κάλια Λοϊζίδου, «το sexting αποτελεί, πλέον, ευρέως διαδεδομένο φαινόμενο, που δεν πρέπει απαραίτητα να πανικοβάλλει τους γονείς. Από την άλλη, οι γονείς δεν πρέπει να χάσουν καιρό και να συζητήσουν με τα παιδιά τους σχετικά με αυτό. Το πρώτο βήμα, είναι η προετοιμασία. Τι θα πείτε στα παιδιά σας; Γνωρίζετε αρκετές πληροφορίες σχετικά με το φαινόμενο αυτό; Μπορείτε να επιχειρηματολογήσετε ή να απαντήσετε στις απορίες των παιδιών σας, με κατάλληλο τρόπο, ανάλογα με την ηλικία τους;

»Μάθετε αρχικά όσα χρειάζεται να ξέρετε. Βρείτε παραδείγματα χρήσιμα για την κατανόηση της επικινδυνότητας του sexting. Για παράδειγμα, κάντε τα να συνειδητοποιήσουν ότι μια φωτογραφία μεταξύ δύο ατόμων, μπορεί να ταξιδέψει σε χιλιάδες χέρια, μόνο σε λίγα λεπτά. Ίσως γνωρίζουν για διάσημα άτομα, των οποίων οι σεξουαλικού περιεχομένου φωτογραφίες, ή μαγνητοσκοπήσεις τους, έχουν διαρρεύσει στο κοινό και επηρεάστηκε η καριέρα και η υπόληψή τους.

»Χρειάζεται να μιλήσετε συγκεκριμένα και ανοικτά για το sexting. Κάτι που δεν γνωρίζουν πολλοί νεαροί, είναι το γεγονός ότι το sexting είναι και παράνομο. Το να διαδίδουν φωτογραφίες ή άλλο υλικό σεξουαλικού περιεχομένου (περιλαμβανομένων γυμνών ή ημίγυμνων φωτογραφιών γνωστών τους ατόμων), είναι ποινικό αδίκημα (διάδοση πορνογραφικού υλικού). Θα θέλετε έστω εν αγνοία σας, το παιδί σας να κατηγορηθεί ποτέ για κάτι τέτοιο;».

Η οριοθέτηση εκ των προτέρων
Σύμφωνα με τη σχολική ψυχολόγο, «το πρόβλημα sexting μπορεί να συμβεί σε κάθε οικογένεια, αν δεν λάβει τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα. Μερικά από αυτά είναι η οριοθέτηση εκ των προτέρων. Η οριοθέτηση και γενικότερα η διαπαιδαγώγηση δεν είναι κάτι που πρέπει να έπεται της “κακής” συμπεριφοράς των παιδιών. Η επιβολή τιμωρίας ή ο περιορισμός προνομίων των παιδιών, είναι το αποτέλεσμα της μη τήρησης των κανόνων και των ορίων του σπιτιού σας. Η ευθύνη σας, είναι να κάνετε σαφή τα όρια της αποδεκτής συμπεριφοράς των παιδιών σας. Να τους εξηγήσετε τους λόγους που υπάρχουν οι συγκεκριμένοι κανόνες συμπεριφοράς στην οικογένεια και ποιες θα ήταν οι λογικές συνέπειες της παράβασης αυτών. Οι κανονισμοί που θα θέσετε πρέπει να είναι ξεκάθαροι-κατανοητοί, ρεαλιστικοί και μετρήσιμοι.

»Ο διάλογος με ερωτήσεις, διευκολύνει καταστάσεις. Προσπαθήστε να κάνετε τα παιδιά σας να κατανοήσουν, από μόνα τους, την επικινδυνότητα του sexting, κάνοντάς τους μερικές ερωτήσεις κρίσεως. Με αυτόν τον τρόπο θα αντιληφθείτε πόσα γνωρίζουν γύρω από το θέμα, πώς βλέπουν ή πώς αισθάνονται γι' αυτό το ζήτημα, παρά τις γνώσεις που θα τους μεταφέρετε. Ακούστε με προσοχή το παιδί. Στόχος είναι να νιώθει την ασφάλεια να έρθει κοντά σας, όταν κάτι συμβεί που το ενοχλεί. Επίσης, δεν πρέπει να κάνουμε τα παιδιά να νιώσουν άσχημα, ένοχα, ή να τα επικρίνουμε όταν μιλούμε με αυτά. Γι’ αυτό χρειάζεται πάντα ψυχραιμία, διάκριση (να αναγνωρίζουμε τη λεπτότητα χειρισμού που απαιτεί μια κατάσταση) και εκδήλωση στοργικού ενδιαφέροντος. Ακούστε αυτά που έχει να σας πει το παιδί σας, με προσοχή. Αφουγκραστείτε τους προβληματισμούς τους. Μη βιαστείτε να δώσετε εντολές και απαγορεύσεις. Συζητήστε την άποψή τους. Αν γίνει αυτό, το σίγουρο είναι ότι θα μάθει να συζητά και θα νιώσει άνετα να σας μεταφέρει προσωπικές πληροφορίες. Έτσι κτίζεται μια σχέση εμπιστοσύνης.

Όταν μέσα από αυτήν την επικοινωνία, ένας έφηβος αντιληφθεί και νιώσει την ταπείνωση που μπορεί να επιφέρει η μετάδοση μιας ακατάλληλης εικόνας, είναι λιγότερο πιθανό να τη στείλει σε άλλους, όταν τη λάβει στο κινητό του. Μην ξεχνάτε ότι το να είστε ένα ηθικό παράδειγμα στο σπίτι, απορρίπτοντας κάθε είδους απρεπή ή παράνομη συμπεριφορά, είναι μια καλή αρχή. Και αν νιώθετε ότι το sexting είναι ένα θέμα, που για τον άλφα ή βήτα λόγο δυσκολεύεστε να το χειριστείτε, μη διστάσετε να ζητήσετε την άποψη ενός ειδικού».