Η καρδιά είναι το όργανο που αρχίζει να δουλεύει αδιάκοπα από τότε που ο άνθρωπος είναι έμβρυο μέχρι την τελευταία στιγμή της ζωής του. Μέρα και νύχτα. Αρκούν 3 λεπτά διακοπής της λειτουργίας της για να αρχίσουν οι βιοχημικές διεργασίες του θανάτου.
Όμως η καρδιά για να δουλεύει χρειάζεται διαρκή ηλεκτρική διέγερση. Από ειδικά κύτταρα τα οποία μετατρέπουν τη χημική ενέργεια από τη γλυκόζη και τα λιπαρά οξέα σε ηλεκτρική, με τη συνεχή διακίνηση των ιόντων νατρίου, καλίου και ασβεστίου μέσω της κυτταρικής μεμβράνης.
Εάν όμως το ηλεκτρικό σύστημα της καρδιάς για οποιοδήποτε λόγο παύει να λειτουργεί, τότε τίθεται σε κίνδυνο αυτή καθεαυτή η λειτουργία της καρδιάς που είναι να τροφοδοτεί με οξυγονωμένο αίμα όλα τα όργανα. Μέχρι τη δεκαετία του '60 οι παθήσεις του ηλεκτρικού συστήματος της καρδιάς μπορούσαν να στοιχίσουν ακόμα και τη ζωή του αρρώστου.
Έκτοτε ωστόσο άρχισαν να επινοούνται ειδικές ογκώδεις τροχήλατες συσκευές που συνδέονταν με καλώδια με την καρδιά του αρρώστου και τις οποίες έσερνε ο άρρωστος μαζί του όταν μετακινείτο. Σιγά-σιγά οι συσκευές αυτές μίκραιναν και τελικά άρχισαν να εμφυτεύονται κάτω από το δέρμα στον θώρακα, μέχρις ότου έφτασαν να έχουν βάρος ολίγων γραμμαρίων.
Πρόκειται για τον γνωστό σε όλους βηματοδότη. Συνήθως οι βηματοδότες εμφυτεύονται στο άνω μέρος του θώρακα, κοντά στην κλείδα και δίνουν ηλεκτρικό ρεύμα στην καρδιά από μια μπαταρία, η οποία είναι ενσωματωμένη στον βηματοδότη και αλλάζει κάθε δέκα χρόνια.
Αυτή όμως η εμφύτευση του βηματοδότη δεν στερείται επιπλοκών αφού περίπου 20% επιμολύνονται με επακόλουθο την αφαίρεση του βηματοδότη. Πολλές όμως φορές η επιμόλυνση προκαλεί μικροβιακή ενδοκαρδίτιδα, μία από τις σοβαρότερες επιπλοκές που απειλεί ακόμα και τη ζωή του αρρώστου.
Ωστόσο μια ερευνητική προσπάθεια από το Λος Άντζελες των ΗΠΑ (Sinai Heart Institute) ταράζει τα νερά. Ένα ειδικό γονίδιο (ΤΒΧ-18) μετατρέπει τα κοινά καρδιακά κύτταρα του χοίρου σε ηλεκτρικά κύτταρα που λειτουργούν όπως ο φυσικός βηματοδότης του ανθρώπου.
Έγχυσαν το γονίδιο αυτό σε καρδιά χοίρου με πλήρη κολποκοιλιακό αποκλεισμό και παρατήρησαν ότι το ειδικό αυτό γονίδιο μετατρέπει τα καρδιακά κύτταρα του χοίρου σε βηματοδοτικά, τα οποία δίνουν καρδιακό ρυθμό με συχνότητα υψηλότερη από τον καρδιακό ρυθμό του χοίρου.
Λειτουργούν, δηλαδή, όπως ο φλεβόκομβος, ο οποίος είναι ο κύριος φυσικός βηματοδότης της καρδιάς. Η ερευνητική αυτή προσπάθεια ανοίγει τη θύρα εισόδου στην καρδιά του ανθρώπου. Η ένεση του συγκεκριμένου γονιδίου θα επιτρέπει τα εργατικά κύτταρα της καρδιάς του ανθρώπου να μετατρέπονται σε βηματοδοτικά.
Ο δρόμος προς τον τελικό στόχο είναι μακρύς. Το Βρετανικό Ίδρυμα Καρδιολογίας είναι επιφυλακτικό γι' αυτή την εξέλιξη. Οψόμεθα. Ποιος όμως θα πίστευε ότι ο τροχήλατος ογκώδης βηματοδότης της δεκαετίας του '60 θα γινόταν ένας μίνι βηματοδότης που σήμερα εμφυτεύεται κάτω από το δέρμα και με ειδικά καλώδια ηλεκτροδοτεί την καρδιά; Γι' αυτό τον λόγο άλλωστε φαίνεται ότι τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο για την εποχή μας.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΡΕΜΜΑΣΤΟΣ
Καθηγητής Ιατρικής, για τα «ΝΕΑ»
