Ποια θρεπτικά συστατικά ασκούν θετική ή αρνητική επίδραση στους υπερτασικούς

Κάθε 1 mmHg αύξηση της συστολικής αρτηριακής πίεσης σχετίζεται με κατά 1% αύξηση του κινδύνου θανάτου

H ΥΠΕΡΤΑΣΗ που δεν αντιμετωπίζεται εγκαίρως, μπορεί να προκαλέσει σημαντικά προβλήματα στην καρδιά, τον εγκέφαλο και τα νεφρά

Από αρτηριακή υπέρταση -έναν από τους κυριότερους παράγοντες κινδύνου για στεφανιαία νόσο, αγγειοεγκεφαλικές προσβολές, περιφερική αρτηριοπάθεια, νεφρική ανεπάρκεια και συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια- πάσχει το 20% του πληθυσμού στη Δύση. Η πάθηση αυτή είναι υπεύθυνη για τις πολλές επισκέψεις στα ιατρεία και την αναγραφή περισσότερων συνταγών από κάθε άλλη νόσο και αποτελεί ένα τεράστιο κοινωνικο-οικονομικό πρόβλημα. Η επίπτωση της νόσου αυξάνεται με την ηλικία.

Για παράδειγμα, στην επιδημιολογική μελέτη NHANES III, αναφέρθηκε ότι το 24% του αμερικανικού ενήλικου πληθυσμού είχε υπέρταση, ποσοστό που αντιπροσωπεύει 43 εκατομμύρια άτομα. Στις ΗΠΑ μόνο, η υπέρταση ευθύνεται για πάνω από 1,25 εκατομμύριο στεφανιαία επεισόδια και 0,5 εκατομμύριο εγκεφαλικά επεισόδια τον χρόνο. Οι καρδιαγγειακές παθήσεις είναι παγκοσμίως η κυριότερη αιτία θανάτου, καθώς υπολογίζεται ότι το ένα τέταρτο των θανάτων οφείλονται στις καρδιοπάθειες.

Έχει αποδειχθεί επίσης ότι κάθε 1 mmHg αύξηση της συστολικής αρτηριακής πίεσης σχετίζεται με κατά 1% αύξηση του κινδύνου θανάτου. Ο στόχος της πρόληψης και αντιμετώπισης της υπέρτασης είναι η μείωση της νοσηρότητας και θνησιμότητας με τα λιγότερο δυνατά επεμβατικά μέσα. Αυτό μπορεί να γίνει επιτυγχάνοντας και διατηρώντας τη Συστολική ΑΠ κάτω των 140 mmHg και τη Διαστολική ΑΠ κάτω των 90 mmHg, σε τυχαίες μετρήσεις. Σύμφωνα με τους ειδικούς η φαρμακευτική θεραπεία δεν μπορεί να έχει ως μοναδικό στόχο τη μείωση της αρτηριακής πίεσης αλλά τη διόρθωση της βλάβης των τελικών οργάνων-στόχων (καρδιά, νεφροί, εγκέφαλος, οφθαλμοί).

Συνεπώς, τα σπουδαιότερα κριτήρια σήμερα για την επιλογή του καλύτερου αντιυπερτασικού φαρμάκου είναι η ευνοϊκή επίδρασή του στα τελικά όργανα-στόχο και στην ελαχιστοποίηση των ανεπιθύμητων ενεργειών.

Αντιμετώπιση

Eφόσον ο γιατρός διαγνώσει υπέρταση, τότε θα πρέπει:

1. Να μειώσετε την πρόσληψη αλατιού (NaCl).

2. Να περιορίσετε την κατανάλωση έτοιμων τροφών, γιατί περιέχουν πολύ αλάτι.

3. Να περιορίσετε το κάπνισμα ή ακόμα καλύτερα να το κόψετε.

4. Να περιορίσετε την κατανάλωση αλκοόλ (όχι πάνω από 2-3 ποτηράκια κρασί την ημέρα για τους άνδρες και 1-2 ποτηράκια για τις γυναίκες). Tο αλκοόλ σε μικρή ποσότητα προκαλεί διαστολή στα αγγεία, ευνοώντας την πτώση της πίεσης, ενώ σε μεγάλες ποσότητες προκαλεί σπασμό των αγγείων.

5. Aν είστε παχύσαρκος, προσπαθήστε να ελαττώσετε το βάρος σας.

6. Να ασχοληθείτε με κάποια ήπια μορφή άσκησης. Mην κάνετε όμως γυμναστική με μεγάλα βάρη, γιατί έτσι αυξάνεται απότομα η πίεση.

7. Να προσπαθήσετε να αποβάλετε το άγχος.

8. Aν έχετε αυξημένη χοληστερίνη, προσπαθήστε να τη μειώσετε αποφεύγοντας τις λιπαρές τροφές (H χοληστερίνη σε συνδυασμό με την υπέρταση επιδεινώνουν την κατάσταση των αγγείων).

Aν ο οργανισμός δεν ανταποκριθεί και η πίεση εξακολουθεί να είναι υψηλή, τότε ακολουθείται φαρμακευτική αγωγή, η οποία όμως δεν είναι προκαθορισμένη. H επιλογή των φαρμάκων και η διάρκεια της αγωγής εξαρτώνται από την ηλικία, το σωματικό βάρος, άλλες παθήσεις του ασθενούς (σακχαρώδης διαβήτης, νόσοι των νεφρών, των πνευμόνων και των αγγείων), καθώς και από τις τυχόν αυξημένες τιμές της χοληστερίνης. Γι’ αυτό τον λόγο είναι μεγάλο λάθος η λήψη φαρμάκων χωρίς τη συνταγή του γιατρού, επειδή τα παίρνει κάποιος γνωστός. H λήψη φαρμάκων για την υπέρταση δεν σημαίνει φυσικά ότι μπορείτε να τρώτε αλάτι χωρίς μέτρο ή να πίνετε αλκοόλ άφοβα. Όλοι οι περιορισμοί του πρώτου σταδίου εξακολουθούν να ισχύουν, προκειμένου να έχετε ένα θετικό αποτέλεσμα στην αντιμετώπιση της υπέρτασης.

H υπέρταση που δεν αντιμετωπίζεται εγκαίρως μπορεί να προκαλέσει σημαντικά προβλήματα στην καρδιά, τον εγκέφαλο και τα νεφρά (αρρυθμίες και καρδιακή ανεπάρκεια, εγκεφαλικά επεισόδια, νεφρική ανεπάρκεια).

Θεραπεία

Όπως αναφέρθηκε στην αρχή, αιτιολογικά η υπέρταση χωρίζεται σε 2 μεγάλες κατηγορίες· στην ιδιοπαθή ή πρωτοπαθή υπέρταση και στη δευτεροπαθή υπέρταση. Τα αίτια της ιδιοπαθούς υπερτάσεως είναι άγνωστα και επομένως η διάγνωση αρκείται μόνο στο ύψος του προσδιορισμού της πίεσης ενώ στη δεύτερη, δηλαδή στη δευτεροπαθή υπέρταση, τα αίτια είναι γνωστά και επομένως η θεραπεία κατευθύνεται στη θεραπεία του αιτίου. Έτσι, o πρώτος τρόπος είναι η μη φαρμακευτική αντιμετώπιση με την τροποποίηση του τρόπου ζωής των ασθενών και ο δεύτερος η φαρμακευτική θεραπεία.

Η μετατροπή του τρόπου ζωής των υπερτασικών ασθενών συνίσταται στα εξής:

Περιορισμός του σωματικού βάρους: Δίαιτα λίγων θερμίδων μέχρι που ν' αποκτήσει κανείς το κανονικό βάρος που πρέπει να έχει. Περιορισμός του άλατος: Θα πρέπει να αποφεύγουν την προσθήκη άλατος στο μαγείρεμα του φαγητού ή στο τραπέζι. Θα πρέπει να λαμβάνουν περισσότερες φυτικές τροφές που περιέχουν μικρή ποσότητα νατρίου και υψηλότερη ποσότητα καλίου. Επίσης θα πρέπει να αποφεύγονται τελείως οι έτοιμες τροφές, ιδίως οι κονσέρβες και τα αλατισμένα τρόφιμα οποιασδήποτε προελεύσεως.

Άσκηση: Η συστηματική καθημερινή άσκηση μπορεί να μειώσει την πίεση κατά 5 - 10 χιλιοστά. Αυτή περιλαμβάνει το ήπιο τρέξιμο, το κολύμπι, το ποδήλατο και τις διάφορες γυμναστικές ασκήσεις. Θα πρέπει ν' αποφεύγεται η άρση βαρών και η χρήση οργάνων δημιουργίας μυών, διότι αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλες και απότομες αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης, ιδιαίτερα επικίνδυνο στους υπερτασικούς ασθενείς.

Κάπνισμα: Διακοπή του καπνίσματος, διότι μαζί με την πίεση αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου καρδιαγγειακών επεισοδίων.

Εάν τώρα, παρ' όλα αυτά, η αρτηριακή πίεση ξεπερνά τα επιτρεπτά όρια, τότε θα πρέπει αυτοί οι ασθενείς να υποβάλλονται σε φαρμακευτική θεραπεία. Η έναρξη της φαρμακευτικής αγωγής εξαρτάται από το στάδιο της υπέρτασης και από τις επιπτώσεις που έχει η υπέρταση στα διάφορα όργανα. Ο ασθενής θα πρέπει να συμμορφώνεται με τις υποδείξεις του γιατρού και να μη μεταβάλλει ούτε την ποσότητα των φαρμάκων ούτε τις ώρες που έχει προσδιορίσει ο γιατρός, χωρίς προηγουμένως να τον ενημερώσει.

Τι πρέπει να περιορίσετε

· κονσέρβες
· το έτοιμο φαγητό (φαγητό σε φαστ φουντ, εστιατόρια και τα σνακ, όπως πατατάκια, σάντουιτς κ.ά.)
· αρτοποιήματα (ψωμιά, μπισκότα, κρουασάν, πίτες κτλ.)
· μεγάλες ποσότητες σε κρέας
· λαχανικά σε κονσέρβες
· αγκινάρες
· σέλινο
· καρότα
· σπανάκι
· ανανά
· σόδα μαγειρικής
· πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα
· αλμυρά (ξηρούς καρπούς, γαριδάκια, πατατάκια)

Τι πρέπει να προτιμάτε

· Σκόρδο: βοηθά στην πτώση της πίεσης
· Φρούτα - λαχανικά: Για να μπορέσουμε να αυξήσουμε τη διούρηση, και κατ’ επέκταση να μειώσουμε την αρτηριακή πίεση, μπορούμε να καταναλώνουμε τροφές πλούσιες σε κάλιο, όπως: καρπούζι, πεπόνι, πορτοκάλι, μπανάνα, κεράσια, μούσμουλα, ροδάκινα, βερίκοκα, κάρδαμο, ρόκα, σέλινο, μαϊντανό.
· πατάτες, ρύζι, ζυμαρικά και όσπρια

Όταν μαγειρεύετε…

· δεν πρέπει να ταλαιπωρείτε τα τρόφιμα, πλένοντάς τα πολύ και βράζοντάς τα καθαρισμένα και ψιλοκομμένα.
· είναι καλύτερο να τα προτιμάμε νωπά ή στη σχάρα ή βραστά στον ατμό.
· όταν μαγειρεύετε, πρέπει να χρησιμοποίειτε το ελαιόλαδο και να μη βάζετε αλάτι στα φαγητά.
· μπορείτε να προσθέτετε σε μεγάλες ποσότητες σκόρδο, κρεμμύδι, λεμόνι και μυρωδικά, που θα τα νοστιμίσουν και θα βοηθήσουν στη μείωση της πίεσης.

ΜΥΡΤΩ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
Διατροφολόγος- Διαιτολόγος, MSc In Applied Public Health