Για την επιχείρηση διάσωσης και τον ρόλο της Αστυνομίας

Επικρίνονται υπουργικές και δημοσιογραφικές δηλώσεις περί «λαθρομεταναστών»

ΓΙΑΤΙ ενώ το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης έλαβε το σήμα κινδύνου στις 06:25, η επιχείρηση διάσωσης και περισυλλογής των προσφύγων ολοκληρώθηκε στις 14:30;

Ερωτηματικά για την επιχείρηση θαλάσσιας διάσωσης και τη διαδικασία υποδοχής των Σύρων προσφύγων στην Κυπριακή Δημοκρατία, το προηγούμενο τριήμερο, αλλά και αμφισβητήσεις για τον χειρισμό τους από την Αστυνομία, θέτουν μη κυβερνητικές οργανώσεις και ιδιαίτερα η Κίνηση για Ισότητα, Στήριξη, Αντιρατσισμό. Οι τοποθετήσεις αυτές, αναζωπυρώνουν τις συζητήσεις και τον προβληματισμό για το σοβαρό αυτό ζήτημα, δεδομένου ότι βρίσκεται στο επίκεντρο της προσοχής των Ηνωμένων Εθνών, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Κοινοβουλίου, αλλά και των πρεσβειών των χωρών των Ευρωπαίων εταίρων μας.

Σημείο τριβής είναι «η άσκηση κάποιας πίεσης, από πλευράς της Αστυνομίας», όπως δήλωσε ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης Ιωνάς Νικολάου, για να αποβιβαστούν από το κυπριακό κρουαζιερόπλοιο στο λιμάνι Λεμεσού, οι 345 πρόσφυγες που περισυνελέγησαν μεσοπέλαγα στα ανοικτά της Πάφου. Είπε ότι «ανάμεσα στους Σύρους πρόσφυγες υπήρξαν, δυστυχώς, κάποιοι οι οποίοι εμπόδιζαν αυτήν την προσπάθεια (αποβίβασης από το κρουαζιερόπλοιο) και στο τέλος, αναγκαστήκαμε να παρέμβουμε με τον πιο ήπιο, θα έλεγα, τρόπο».

Οκτώ ώρες μετά

«Ερωτηματικά προκαλεί το γεγονός ότι ενώ το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης έλαβε το σήμα κινδύνου στις 06:25, η επιχείρηση διάσωσης και περισυλλογής των προσφύγων ολοκληρώθηκε στις 14:30, δηλαδή οκτώ ολόκληρες ώρες μετά την αρχική πληροφόρηση των αρμόδιων Αρχών», αναφέρει μεταξύ άλλων σε δημόσια τοποθέτησή της η ΚΙΣΑ και συνεχίζει:

«Περαιτέρω ερωτηματικά προκαλεί το γεγονός ότι αρχικά κλήθηκε για βοήθεια το ταχύπλοο σκάφος “Ευαγόρας” της Λιμενικής Αστυνομίας, το οποίο απέπλευσε από το Λιμανάκι της Κάτω Πάφου για να προσεγγίσει το ακυβέρνητο πλοιάριο και να βοηθήσει στη διάσωση των προσφύγων, αλλά αμέσως μετά επέστρεψε πίσω γιατί δεν ήταν σε θέση να προχωρήσει, λόγω της θαλασσοταραχής. Λόγω ακριβώς αυτού του γεγονότος, το ΚΣΕΔ κάλεσε το κρουαζιερόπλοιο “Salamis Filoxenia”, το οποίο μετέβη στην περιοχή και περισυνέλεξε τα επιβαίνοντα άτομα του πλοιαρίου. Την ίδια στιγμή που διαδραματίζονταν όλα αυτά, ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης Ιωνάς Νικολάου δήλωνε ότι, “ο καθένας ανέλαβε τη δική του ευθύνη και νομίζω ότι ανταποκριθήκαμε αρκετά, μπορώ να πω, ικανοποιητικά, τουλάχιστον μέχρι τώρα, όσον αφορά τις υποχρεώσεις τις οποίες έχουμε”».

Περί «λαθρομεταναστών» αναφορές

Παράλληλα, η ΚΙΣΑ καταδικάζει το γεγονός ότι «οι αρμόδιες Αρχές και μεγάλη μερίδα των μέσων μαζικής ενημέρωσης αναφέρονται επανειλημμένα σε "λαθρομετανάστες", οι οποίοι μάλιστα είναι αχάριστοι, γιατί παρόλο που διασώθηκαν, ζητούν να μεταφερθούν σε κάποιο άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η δήλωση του Υπουργού Άμυνας Χριστόφορου Φωκαΐδη, ο οποίος κατά τη διάρκεια της επιχείρησης διάσωσης και ενώ το πλοιάριο βρισκόταν στα χωρικά ύδατα της Κυπριακής Δημοκρατίας ανέφερε ότι “εάν χρειαστεί, θα αναληφθεί επιχείρηση διάσωσης των λαθρομεταναστών”.

Ακόμη χειρότερα, ενώ το πλοιάριο είχε ήδη εκπέμψει σήμα κινδύνου εν τω μέσω έντονης θαλασσοταραχής, ο ΥΠΑΜ δήλωσε ότι “εάν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για ανθρώπινες ζωές, τότε είμαστε έτοιμοι να παρέμβουμε'', συμπληρώνοντας ότι ''σε περίπτωση που δεν υπάρχει κίνδυνος ζωής και φύγει έξω από τον δικό μας χώρο ευθύνης, δεν υπάρχει κάτι που μπορούμε να πράξουμε”».

Χωρίς ελπίδα και προοπτική

Σύμφωνα με την ΚΙΣΑ, «η δήλωση του ΥΠΑΜ αντικατοπτρίζει με τον χειρότερο δυνατό τρόπο την υφιστάμενη πολιτική της Κυπριακής Δημοκρατίας για υποδοχή αιτητών ασύλου και προσφύγων, η οποία αποσκοπεί ακριβώς, είτε στο να μην έρθουν στην Κύπρο ή στο να καταστεί η ζωή τους όσον το δυνατόν πιο δύσκολη, έτσι ώστε να εξαναγκαστούν να την εγκαταλείψουν. Βάσει των σημερινών δεδομένων, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα κράτη μέλη της ΕΕ, η Κυπριακή Δημοκρατία παραχωρεί καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας, το οποίο είναι χρονικά περιορισμένο.

Επιπλέον, η έλλειψη προγραμμάτων ουσιαστικής ένταξης των προσφύγων στην κυπριακή κοινωνία, καθώς επίσης και η έλλειψη της δυνατότητας προσωρινής μετάβασής τους σε κάποιο άλλο κράτος μέλος της ΕΕ, μετά την παραχώρηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας, αφήνει τα άτομα αυτά χωρίς ελπίδα και προοπτική για μία ασφαλή και αξιοπρεπή διαβίωση».

Υπήρξε άσκηση βίας;

«Πέρα από όλα αυτά», επισημαίνει η οργάνωση, «όταν το κρουαζιερόπλοιο κατέπλευσε στο Λιμάνι της Λεμεσού στις 20:30 το βράδυ, οι πρόσφυγες αρνήθηκαν να αποβιβαστούν και συνέχισαν να ζητούν να μεταφερθούν στην Ιταλία, η οποία ήταν η αρχική χώρα προορισμού τους.

Μετά την αποτυχία των πολύωρων διαπραγματεύσεων μεταξύ των αρμόδιων Αρχών και των προσφύγων, οι οποίες κράτησαν από τις 21:00 το βράδυ μέχρι τις 05:00 τα ξημερώματα, πραγματοποιήθηκε επιχείρηση του Ειδικού Αντιτρομοκρατικού Ουλαμού της Μηχανοκίνητης Μονάδας Άμεσης Δράσης (ΜΜΑΔ) της Κυπριακής Αστυνομίας, ως αποτέλεσμα της οποίας οι πρόσφυγες οδηγήθηκαν εκτός του κρουαζιερόπλοιου με την άσκηση βίας. Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες της ΚΙΣΑ, ένα άτομο το οποίο αρνήθηκε να μεταβιβαστεί από το κρουαζιερόπλοιο κακοποιήθηκε από μέλος/η της αστυνομικής δύναμης».

Μια απόπειρα με συρματόσχοινο

Η οργάνωση κάνει, στη συνέχεια, αναφορά στη μεταφορά των προσφύγων στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο υποδοχής στην Κοκκινοτριμιθιά. «Χαρακτηριστικό της ψυχολογικής κατάστασης στην οποία βρίσκονται οι πρόσφυγες», τονίζει, «είναι το γεγονός ότι ένας εξ αυτών αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει με συρματόσχοινο.

Σε εξίσου κακή κατάσταση φαίνεται να βρίσκονται και σωματικά οι πρόσφυγες, καθώς μέχρι στιγμής δύο παιδιά μεταφέρθηκαν με ασθενοφόρο στο Μακάρειο Νοσοκομείο στη Λευκωσία, για ιατρική περίθαλψη. Το ένα παιδί έχει θαλασσαιμία και δεν έχει υποβληθεί σε μετάγγιση αίματος εδώ και δύο μήνες, ενώ το άλλο παιδί έχει σύνδρομο Down και παρουσίασε πυρετό. Επιπλέον, το μεσημέρι μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και μία γυναίκα, η οποία εδώ και ημέρες παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα υγείας.

Παρά το γεγονός ότι μέλη της ΚΙΣΑ μετέβησαν στο κέντρο υποδοχής των προσφύγων στην Κοκκινοτριμιθιά, δεν τους επετράπη να έρθουν σε άμεση επαφή με τους πρόσφυγες, πράξη η οποία παραβιάζει τη θεμελιώδη αρχή της απρόσκοπτης πρόσβασης των μη κυβερνητικών οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε κέντρα υποδοχής αιτητών ασύλου και προσφύγων».

Η UNHCR παρακολουθεί και εισηγείται

Αντίθετα από την ΚΙΣΑ, θετική είναι η τοποθέτηση της Υπάτης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες στην Κύπρο (UNHCR), που συγχαίρει τις κυπριακές Αρχές για την επιχείρηση έρευνας και διάσωσης των προσφύγων από τη Συρία, και αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι ομάδα μελών της βρισκόταν στο λιμάνι Λεμεσού όλη τη νύχτα της Πέμπτης, μαζί με την ομάδα διάσωσης και καταγραφής.

Προσθέτει ότι «τώρα, μαζί με τους συνεταίρους της, παρακολουθεί την κατάσταση στο προσωρινό κέντρο υποδοχής, πριν οι πρόσφυγες μεταφερθούν σε καταλληλότερη εγκατάσταση, για μεγαλύτερη χρονική περίοδο. Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 2.500 αιτητές ασύλου έχασαν τη ζωή τους ή αγνοούνται, στην προσπάθειά τους να διασχίσουν τη Μεσόγειο Θάλασσα μέσα στο 2014.

Καθώς περισσότεροι μετανάστες και πρόσφυγες ρισκάρουν τη ζωή τους στη θάλασσα αναζητώντας ασφάλεια και καλύτερες οικονομικές ευκαιρίες στην Ευρώπη, η UNHCR καλωσορίζει όλες τις προσπάθειες εκ μέρους ευρωπαϊκών κρατών, να διασώζουν σκάφη σε δυσκολία και καλεί όλα τα κράτη να βρουν, μαζί, νόμιμες εναλλακτικές λύσεις σε αυτά τα επικίνδυνα ταξίδια. Χρειάζεται μια κοινή ευρωπαϊκή προσπάθεια, βασισμένη στη συνεργασία των κρατών-μελών και στήριξη σε επιπρόσθετες αρχικές εγκαταστάσεις υποδοχής, στην παροχή βοήθειας στην ετοιμασία αιτήσεων ασύλου και στην αναγνώριση μακροπρόθεσμων λύσεων γι’ αυτούς που χρειάζονται διεθνή προστασία».

Σύροι αιτητές ασύλου στην Ευρώπη

Να επισημάνουμε ότι οι περισσότεροι αιτούντες άσυλο στην Ευρώπη τους πρώτους οκτώ μήνες του 2014 είναι Σύροι, όπως ανέφερε ο επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO) Ρόμπερτ Βίσερ, μιλώντας στην επιτροπή ελευθεριών, δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Παρουσιάζοντας την έκθεση του EASO για το Άσυλο το 2013, ο Ρ. Βίσερ τόνισε ότι τους πρώτους οκτώ μήνες του 2014, το 5% των αιτήσεων ασύλου στην ΕΕ προήλθε από Σύρους. Σημείωσε, επίσης, ότι στα 19 από τα 28 κράτη-μέλη της ΕΕ, οι Σύροι αποτελούν την πλειοψηφία των αιτούντων άσυλο.