Ο «Προμηθέας Δεσμώτης» ή η δικτατορία του Δία

Η αλληλοσφαγή που αναφύεται μέσα σε κάθε επανάσταση μας οδήγησε στην ερμηνεία της τραγωδίας αυτής του Αισχύλου, που είναι τόσο σύγχρονη, επισημαίνει ο σκηνοθέτης Α. Πάντζης

H FAMAGUSTA FILM FACTORY LTD παρουσιάζει στα Κύπρια την παραγωγή του Θεάτρου «ΑΡΤΟΦΟΡΙΟ» «Προμηθέας Δεσμώτης του Αισχύλου»

H FAMAGUSTA FILM FACTORY LTD παρουσιάζει, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Κύπρια 2014, την παραγωγή του Θεάτρου «ΑΡΤΟΦΟΡΙΟ», «Προμηθέας Δεσμώτης», του Αισχύλου, σε σκηνοθεσία Ανδρέα Πάντζη. Ο «Προμηθέας Δεσμώτης» είναι ένα κείμενο που συνήθως περιγράφεται ως η τραγωδία που είναι αφιερωμένη στον Τιτάνα Προμηθέα, ο οποίος έκλεψε τη φωτιά από τους θεούς και την έδωσε στους ανθρώπους, αλλάζοντας έτσι ριζικά τη ζωή τους.

«Στην παράσταση που ετοιμάσαμε», αναφέρει ο σκηνοθέτης, εκτός από το πιο πάνω που είναι η βάση του μύθου, «για μας ο Προμηθέας είναι ο φίλος που βοηθάει τον Δία να νικήσει τον πατέρα του, τον Κρόνο, και να εγκαθιδρύσει την προσωπική του τυραννική εξουσία. Ο Δίας με αφορμή την κλοπή της φωτιάς, αλυσοδένει τον φίλο του σε αιώνιο μαρτύριο 30.000 χρόνων στον Καύκασο. Αυτό είναι μια ιστορία που επαναλαμβάνεται στην Ιστορία της ανθρωπότητας».

Η ιστορία επαναλαμβάνεται

«Οι επαναστάτες σκοτώνονται μεταξύ τους. Ο πιο δυνατός εξολοθρεύει τους άλλους», σημειώνει ο Αντρέας Πάντζης, εξηγώντας τη σκηνοθετική προσέγγιση και ερμηνεία του έργου: «Δείτε τη Γαλλική Επανάσταση με τον Ροβεσπιέρο, δείτε την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και τον διχασμό, δείτε τον αγώνα της ΕΟΚΑ του '55-'59 και τον διχασμό που φτάνει στην ΕΟΚΑ Β’. Δείτε την Οκτωβριανή Επανάσταση του ’17 στη Ρωσία και τη σφαγή που επακολούθησε.

Από τα 110 μέλη της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΣΕ ο Στάλιν εξόντωσε τους 98. Τον Τρότσκι τον σκότωσε στο Μεξικό, όπου ζούσε στην παρέα του Σικέιρος και της Φρίντα Κάλο». Αυτή η πραγματικότητα, προσθέτει, «μας οδήγησε στην ερμηνεία της τραγωδίας αυτής του Αισχύλου που είναι τόσο σύγχρονη. Στο σύμπαν που κυβερνά ο Δίας, όλοι τον υπακούν πιστά, γιατί κυβερνά σκληρά και άτεγκτα.

Ακούει τα πάντα, αν και βρίσκεται χιλιάδες μίλια μακριά, λέγει ο Ωκεανός. Δεν σας θυμίζει αυτό τον Μεγάλο Αδελφό; Ο Νέος Αφέντης είναι σκληρός, λέει παρακάτω». Την ίδια ώρα, έρχονται οι Ωκεανίδες, που φτάνουν από άλλον κόσμο. «Ζούνε στο βασίλειο του Νερού, που κυβερνά ο Ποσειδώνας, για τούτο δεν φοβούνται τον Δία. Έρχονται να συμπαρασταθούν στον Προμηθέα. ‘Ο Δίας κυβερνά με νέους νόμους, ενάντια στο δίκαιο!’. Λένε ό,τι σκέφτονται, και για τούτο επισύρουν τη μήνιν του Δία».

Αυτός ο σκληρός κόσμος, επισημαίνει περαιτέρω, εκφράζεται με όλα τα σημεία που χαρακτηρίζουν μια στρατιωτική δικτατορία. «Στρατιωτική πειθαρχία, στρατιωτικές στολές, μπότες και φυσικά καχυποψία και υπονοούμενα... Το μόνο ανθρώπινο ον, η Ιώ, έχει μεταμορφωθεί σε αγελάδα από την Ήρα, η οποία τη ζηλεύει, μήπως και γίνει ερωμένη του Δία».

Αυτόν τον στρεβλό κόσμο, που θυμίζει πιο σύγχρονες εποχές, εκφράζει ο ‘Προμηθέας Δεσμώτης’ που φτιάξαμε, επεξηγεί ο σκηνοθέτης, προσθέτοντας πως πρόκειται για μια «παράσταση για την Επανάσταση, που φέρνει πάντα μέσα της τον σπόρο της ανατροπής της και της διαστροφής της. Η Επανάσταση που είναι ένα άνοιγμα, μια διέξοδος προς το καλύτερο, το νέο, καταλήγει στο αδιέξοδο της τυραννίας και της καταπίεσης…» σημειώνει.

Ο Προμηθέας ως φορέας της αλλαγής

Συγκεφαλαιώνοντας, ο Α. Πάντζης αναφέρει ότι «ο ‘Προμηθέας Δεσμώτης’ είναι ένα εκπληκτικό έργο που έχει άμεση σχέση με το σήμερα και την ανθρώπινη ζωή όπως αυτή βιώνεται από τον σύγχρονο άνθρωπο στις σύγχρονες κοινωνίες. Ο Προμηθέας, δεν είναι μόνον ο φορέας ενός νέου πολιτισμικού στοιχείου, αλλά και ο φορέας της αλλαγής. Φέρνει στους ανθρώπους τη φωτιά, τα γράμματα, τους αριθμούς, τις τέχνες... Η καθεστηκυία τάξη, το κατεστημένο, δεν επιθυμεί καμιάν αλλαγή, για τούτο ο Δίας τον τιμωρεί... Όμως η πρόοδος, η κίνηση του ανθρώπου προς τα μπρος δεν μπορεί να σταματήσει... Ο Προμηθέας αντιστέκεται...».

Μια παράσταση «Αποκλεισμένων από τον ΘΟΚ»

Καταλήγοντας, ο σκηνοθέτης αναφέρεται σε μερικούς από τους βασικούς συντελεστές της παράστασης, σημειώνοντας, με εμφανή κριτική διάθεση προς τον Κρατικό Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου, πως για τον ίδιο, η παράσταση αυτή «είναι η παράσταση των Αποκλεισμένων από τον ΘΟΚ».

«Ο Θεόδουλος έχει πάνω από 14 χρόνια να κάνει θέατρο. Τελευταία δουλειά του ο Μάκμπεθ του Σαίξπηρ που κάναμε μαζί. Το ίδιο και ο Αργυρίδης. Έχει χρόνια να εργαστεί στον ΘΟΚ. Το ίδιο και ο υπογράφων.

Έχουν περάσει 8 χρόνια από τότε που έκανα τους ‘Ηθοποιούς’ του Σκούρτη στον ΘΟΚ», λέει.

Ταυτότητα
Σκηνοθέτης: Αντρέας Πάντζης
B. Σκηνοθέτη: Μαρία Παναγή
Μετάφραση: Σάββας Παύλου - Ανδρέας Πάντζης
(βασισμένη στη μετάφραση του Ιωάννη Γρυπάρη)
Σκηνογράφος: Θεόδουλος Γρηγορίου
Ενδυματολόγος: Θεόδουλος Γρηγορίου
Σχεδιασμός Φωτισμού: Βασίλης Πετεινάρης
Mουσική: Βάσος Αργυρίδης
Xορογραφίες: Αλεξία Νικολάου

Πρωταγωνιστούν:
Φίλιππος Σοφιανός (Προμηθέας)
Κρίστοφερ Γκρέκο (Κράτος - Ερμής)
Γιάννης Κόκκινος - (Ήφαιστος - Ωκεανός)
Ελεάνα Παπαδοπούλου (Ιώ)

Κορυφαίες
Τζωρτζίνα Τάτση
Ειρήνη Aνδρέου
Σκεύη Παπαμιλτιάδου

Χορός
Μαρία Βιολάρη
Ρόζα Μαρία Πάντζη
Σοφία Ιακώβου
Μαλβίνα Mαρία Τριαντάρη
Μαρία Φιακά

*Παραστάσεις θα δοθούν στις 23 Σεπτεμβρίου στο Αρχαίο Θέατρο Κουρίου και στις 26 και 27 Σεπτεμβρίου στο Αμφιθέατρο της Σχολής Τυφλών στη Λευκωσία.