Γιατί το «εφάπαξ» μετατρέπεται σε σπίθα που ανάβει το φυτίλι της αντίδρασης

Είναι ανεξήγητο γιατί προηγήθηκαν διαβεβαιώσεις από τα χείλη του ίδιου του Προέδρου της Δημοκρατίας περί μη επιβολής νέων φορολογιών, αλλά και «πανηγυρισμοί» από πλευράς Κυβέρνησης για τα δημοσιονομικά επιτεύγματα το πρώτο επτάμηνο του 2014…

ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ αναμένεται να ξεκαθαρίσει σε πρώτο χρόνο το σκηνικό

Οι εξελίξεις σε επίπεδο Δημόσιας και ευρύτερης Δημόσιας Υπηρεσίας λόγω «εφάπαξ» ήταν λίγο-πολύ αναμενόμενες. Παρά ταύτα, ανοίγουν εκ νέου τον φάκελο «περικοπές», προκαλώντας σωρεία ερωτηματικών που χρήζουν απάντησης από κυβερνητικής πλευράς. Στην αρχή ήταν πληροφορίες και παραφιλολογία των διαδρόμων, μετά ήταν τα δημοσιεύματα και η λεκτική επιβεβαίωση για «σκέψεις προς αυτήν την κατεύθυνση» από τον Υπουργό Οικονομικών.

Τελικά, όμως, το σκηνικό ξεκαθάρισε από κυβερνητικά χείλη, με τον Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Συγκοινωνιών να κάνει λόγο για «νομοσχέδια που επεξεργάζεται το Υπουργείο Οικονομικών». Και προκύπτει το πρώτο ερώτημα: Γιατί η Κυβέρνηση δεν βγήκε ευθαρσώς να ενημερώσει τις συνδικαλιστικές οργανώσεις για τις σκέψεις ή και αποφάσεις της, και παραπέμπει σχετικά στη μεθαυριανή συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου;

Γιατί;

Αυτό είναι ουσιαστικά το ερώτημα που ωθεί, ίσως και εξωθεί τις συνδικαλιστικές οργανώσεις του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα σε αντιδράσεις, που δεν καταγράφηκαν ούτε όταν αποφασίζονταν «γενναίες περικοπές στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων, ώστε να αναλάβουν και αυτοί το μερίδιο της ευθύνης που τους αναλογεί, στο πλαίσιο διάσωσης της κυπριακής οικονομίας». Ένα πελώριο «γιατί», που παραμένει ουσιαστικά αναπάντητο.

Είναι δε και ανεξήγητο καθώς προηγήθηκαν, πρώτον, διαβεβαιώσεις από τα χείλη του ίδιου του Προέδρου της Δημοκρατίας περί μη επιβολής νέων φορολογιών, και, δεύτερον, «πανηγυρισμοί» από πλευράς Κυβέρνησης για τα δημοσιονομικά επιτεύγματα το πρώτο επτάμηνο του 2014, τα οποία «δείχνουν ότι μπορούμε να βγούμε από το πρόγραμμα νωρίτερα του αναμενομένου και ίσως το καλοκαίρι του επόμενου χρόνου».

Αφού, λοιπόν, οι στόχοι και οι αριθμοί ευημερούν (σχετικός πίνακας δίπλα) και είναι καλύτεροι από τις «πολύ συντηρητικές στοχεύσεις της Τρόικας, γιατί συζητούμε για επιβολή νέων φορολογιών ή μονιμοποίηση περικοπών, διερωτώνται οι συντεχνίες των εργαζομένων στον δημόσιο τομέα, χωρίς μέχρι στιγμής να λάβουν επίσημη απάντηση. Και είναι ένα ερώτημα κρίσιμο, γιατί θα πρέπει να ξεκαθαρίσει από πού προκύπτει αυτή η ανάγκη:

- Είναι απαίτηση της Τρόικας, όπως δηλώνουν κυβερνητικοί αξιωματούχοι στο παρασκήνιο; Και αν είναι έτσι, τότε θα πρέπει να διασαφηνιστεί γιατί πρέπει η απαίτηση αυτή να ικανοποιηθεί εφόσον δεν είναι στο μνημόνιο και, κυριότερο, εφόσον οι δείκτες ικανοποιούνται πλήρως και με σχετικό «μαξιλαράκι»

- Αν δεν είναι απαίτηση της Τρόικας, τότε θα πρέπει να επεξηγηθεί κατά πόσο αποτελεί κυβερνητική πολιτική, στο πλαίσιο της γνωστής πλέον τοποθέτησης του Υπουργού των Οικονομικών περί «μανιφέστου πολιτικής» της Κυβέρνησης

Απαντήσεις...

Επί του παρόντος, η Κυβέρνηση δεν έχει δώσει ξεκάθαρες απαντήσεις. Η εφημερίδα «Σ», όμως, αποκάλυψε από την περασμένη Τετάρτη, οπόταν και τέθηκε το ζήτημα από τις συντεχνίες, ότι δεν είναι μνημονιακό μέτρο, ότι η Κυβέρνηση αποδίδει τις σκέψεις αυτές στη μνημονιακή υποχρέωση για σταθερότητα και βιωσιμότητα τόσο του κρατικού μισθολογίου όσο και του συνταξιοδοτικού. Αυτά, όμως, είναι επί του παρόντος μόνο πληροφορίες, γι' αυτό και το βλέμμα όλων είναι στραμμένο στις αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου την ερχόμενη Τρίτη.

Ό,τι και να λέγεται, ωστόσο, φαίνεται ότι το θέμα φορολόγησης του εφάπαξ και μονιμοποίησης των περικοπών θα αποτελέσει τη σπίθα, που θα ανάψει το φυτίλι της κοινωνικής αναταραχής, η οποία -και αυτό έχει τη σημασία του- αποφεύχθηκε εδώ και 19 μήνες, από την υπογραφή του μνημονίου, επιτρέποντας στην Κυβέρνηση να «κάνει παιχνίδι» και να στέλνει τα σωστά μηνύματα στους δανειστές αλλά και στις διεθνείς αγορές. Τα πράγματα όμως τώρα σοβαρεύουν επικίνδυνα και η παναπεργία του Δημοσίου ενδέχεται να προκαλέσει πολύ περισσσότερα προβλήματα από αυτά που θα επιλύσει μια πιθανή φορολόγηση του συνόλου του εφάπαξ των δημοσίων υπαλλήλων.

Συνέπειες...

Στο μεταξύ, η συζήτηση για φορολόγηση του συνόλου του εφάπαξ προκάλεσε αναστάτωση και τάσεις φυγής στις τάξεις των δημοσίων υπαλλήλων, γεγονός που δημιουργεί προβλήματα στην εύρυθμη λειτουργία διαφόρων υπηρεσιών. Άλλωστε, οι δηλώσεις του Προέδρου της Αρχής Λιμένων Αλέκου Μιχαηλίδη, ότι οι αιτήσεις για πρόωρες αφυπηρετήσεις απειλούν με παράλυση το λιμάνι της Λεμεσού, κτυπούν σαν καμπανάκι κινδύνου.

Την ίδια ώρα, πάντως, αξίζει να σημειωθεί ότι στο παρασκήνιο λέγεται έντονα πως όλο το σκηνικό είναι στημένο με τέτοιον τρόπο, ώστε να καταφέρει η Κυβέρνηση να ικανοποιήσει τον μνημονιακό στόχο για μείωση των υπαλλήλων του Δημοσίου συνολικά κατά 4.500 από το 2012 μέχρι το 2016.

Ο αριθμός αυτός δεν ικανοποιείται με βάση τις προβλέψεις για κανονικές αφυπηρετήσεις το 2015 και το 2016 (βλέπε πίνακα δίπλα) γι' αυτό και κύμα πρόωρων αφυπηρετήσεων ίσως να προκαλέσει «χαμόγελα» σε κάποιους κυβερνητικούς κύκλους. Από την άλλη, ωστόσο, υπάρχουν κυβερνητικοί κύκλοι που υποδεικνύουν πως μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργήσει δυσεπίλυτα προβλήματα, που θα αναγκάσουν την Κυβέρνηση να ξεπαγώσει εκ νέου θέσεις διορισμού και προαγωγής, παραβιάζοντας τη δική της διακηρυγμένη πολιτική για μηδενικές προσλήψεις.

Το εφάπαξ φορολογείται ήδη από τον Ιανουάριο του 2013

ΤΟ εφάπαξ των Δημοσίων Υπαλλήλων υπήρξε εξ υπαρχής θέμα συζήτησης για την Τρόικα, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις. Οι αρχικές σκέψεις για φορολόγησή του κατέληξαν τελικά σε ναυάγιο, με τη Βουλή να εγκρίνει τον Δεκέμβριο του 2012 νομοσχέδιο, που αφορούσε τη φορολόγηση του εφάπαξ που θα κατοχύρωναν οι δημόσιοι υπάλληλοι από την 1/1/2013 και μετά. Επίσης, προβλέπει αναλογιστική μείωση των συνταξιοδοτικών ωφελημάτων στις περιπτώσεις οικειοθελούς πρόωρης αφυπηρέτησης ή παραίτησης για υπηρεσία μετά την 1η Ιανουαρίου 2013. Σε ό,τι αφορά υπηρεσία μέχρι την 31η Δεκεμβρίου του 2012 ισχύουν τα εξής.

Ο υπάλληλος ο οποίος θεμελίωσε την 31η Δεκεμβρίου 2012 δικαίωμα σε σύνταξη και εφάπαξ ποσό, λόγω συμπλήρωσης της ηλικίας των σαράντα πέντε ή σαράντα οκτώ ετών, ανάλογα με την περίπτωση, και αφυπηρετεί πριν από τη συμπλήρωση της ηλικίας υποχρεωτικής αφυπηρέτησης, δεν υπόκειται σε οποιαδήποτε αναλογιστική μείωση των συνταξιοδοτικών ωφελημάτων που έχει διασφαλίσει για την υπηρεσία του μέχρι και την 31η Δεκεμβρίου 2012.

Εξάλλου, υπάλληλος o οποίος θεμελίωσε δικαίωμα σε συνταξιοδοτικά ωφελήματα με τη συμπλήρωση της ηλικίας των σαράντα πέντε χρονών, αλλά δεν συμπλήρωσε τη συγκεκριμένη ηλικία μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2012, και ο οποίος αφυπηρετεί πριν από τη συμπλήρωση της ηλικίας υποχρεωτικής αφυπηρέτησης, υπόκειται σε αναλογιστική μείωση των συνταξιοδοτικών ωφελημάτων που έχει διασφαλίσει για την υπηρεσία του μέχρι και την 31η Δεκεμβρίου 2012, κατά ποσό που υπολογίζεται με βάση το εξηκοστό έτος ως ηλικία υποχρεωτικής αφυπηρέτησης.

Με το εν λόγω μάλιστα νομοσχέδιο, δίνεται η δυνατότητα επιλογής για καταβολή του εφάπαξ ποσού που διασφαλίστηκε για υπηρεσία από την 1η Ιανουαρίου 2013 και μετά, είτε στο σύνολό του, είτε μετατροπής αυτού σε σταθερό μηνιαίο ποσό, είτε καταβολής μέρους αυτού και μετατροπής του υπολοίπου σε σταθερό μηνιαίο ποσό.