Η κυρία Δέσποινα Ποέρου, 78 χρονών, μέλος μιας από τις πιο παλιές και γνωστές οικογένειες της Κερύνειας, ξέκοψε από την ομήγυρη των δεκάδων Ελληνοκυπρίων προσκυνητών που έφτασαν με λεωφορεία το πρωί της περασμένης Κυριακής για να λειτουργηθούν στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στην Πάνω Κερύνεια και κατευθύνθηκε πεζή, ακουμπώντας στο μπαστούνι της, σε μια διώροφη κατοικία με στοιχεία παραδοσιακής κυπριακής αρχιτεκτονικής, σε απόσταση λίγων μέτρων, στον ίδιο δρόμο - πρόκειται για το σπίτι της, που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει με τον σύζυγό της Αιμίλιο και τα παιδιά τους, πριν από σαράντα χρόνια, στη διάρκεια της τουρκικής εισβολής...

«Επισκέπτες» στο δικό τους σπίτι
Καρδιοκτυπώντας, η ηλικιωμένη γυναίκα κοντοστάθηκε σε ένα από τα ξύλινα παράθυρα που βλέπει στον δρόμο και μετά προχώρησε στην εξώπορτα και κτύπησε το κουδούνι.
Σε ένα από τα δύο μακρόστενα ανοίγματα της πόρτας εμφανίστηκε νεαρή Αγγλίδα, την οποία η κ. Ποέρου πληροφόρησε ότι βρίσκεται… στο δικό της σπίτι, εκφράζοντας ταυτόχρονα την επιθυμία να εισέλθει για λίγα λεπτά.

Η Αγγλίδα, που διαμένει στην οικία της οικογένειας Ποέρου μαζί με τον σύζυγο και το ανήλικο παιδί τους, ζήτησε ευγενικά από την απρόσμενη επισκέπτρια, μικρή πίστωση χρόνου για να ετοιμαστεί, οπότε η Δ. Ποέρου αποχώρησε προσωρινά. Όπως μας πληροφόρησε λίγο αργότερα η κόρη της Αθηνά, που τη συνόδευσε σε αυτό το προσκύνημα στον Άγιο Γεώργιο Κερύνειας, επανήλθαν σε λίγα λεπτά μαζί με τη μητέρα της και έγιναν δεχτές στο εσωτερικό του σπιτιού από την οικογένεια των Βρετανών.

Όπως μας είπε η Αθηνά Ποέρου, η προχθεσινή ήταν η τέταρτη φορά που επισκέπτονται το σπίτι τους τα τελευταία χρόνια. Κτίστηκε το 1972 και η οικογένεια το ενοικίασε για ένα χρόνο, ενώ έζησε σε αυτό μόνο έξι μήνες πριν από την εισβολή. «Ήταν ολοκαίνουργιο και δεν το χαρήκαμε ούτε για ένα χρόνο», σχολίασε στη «Σ» η Αθηνά. Πρόσθεσε ότι τα πρώτα δέκα χρόνια μετά την εισβολή, το σπίτι καταλήφθηκε από οικογένεια Τουρκοκυπρίων από τη Λεμεσό, οι οποίοι αργότερα το πούλησαν (!) σε Ευρωπαίους.

Το πρώτο μνημόσυνο της Αγγελικής
Ενώ τα πιο πάνω διαδραματίζονταν στο κατεχόμενο σπίτι της οικογένειας Ποέρου, εκατοντάδες άλλοι Κερυνειώτες και φίλοι τους, με επικεφαλής τον Δήμαρχο «εν εξορία» της πόλης, Γλαύκο Καριόλου, συνωστίζονταν στη γειτονική εκκλησία του Αγίου Γεωργίου Πάνω Κερύνειας, για πέμπτη φορά από το 2012, που οι Τούρκοι επέτρεψαν τη λειτουργία της. Τη Λειτουργία τέλεσε ο Αρχιμανδρίτης Γεώργιος, από την Κοκκινοτριμιθιά. Το προσκύνημα αυτό τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή δεν ήταν τυχαίο, αφού αυτές τις μέρες συμπληρώνεται ένας χρόνος από τον θάνατο της τελευταίας εγκλωβισμένης Ελληνοκύπριας στην Κερύνεια, Αγγελικής Καρεφυλλίδη-Γιασάρ και ένας από τους στόχους της αποστολής αυτής ήταν η τέλεση του πρώτου μνημοσύνου της και τρισαγίου στον τάφο της, στο κοιμητήριο Κερύνειας.

Μετά την κατάκτηση της Κερύνειας το 1974 και την εκδίωξη των νόμιμων κατοίκων της από τους Τούρκους εισβολείς, η Αγγελική Γιασάρ παρέμεινε στην πόλη και αρκετά χρόνια πριν από τον θάνατό της το 2013, κρατούσε το κλειδί της εκκλησίας Αγίου Γεωργίου Κερύνειας, που είχε κτιστεί το 1952, τη χρονιά του γάμου της. Η Αγγελική φρόντιζε και συντηρούσε την εκκλησία, μέχρι την τελευταία της πνοή (στα 85 της χρόνια), μαζί με τον Τουρκοκύπριο σύζυγό της Σαμί Γιασάρ - ο Σαμί παρευρισκόταν προχθές Κυριακή στη λειτουργία και στο τρισάγιο και είναι ο άνθρωπος που έχει τώρα το κλειδί της εκκλησίας.

Λουλούδια στους τάφους των γονιών
Συγκινητικές στιγμές έζησαν οι Ελληνοκύπριοι επισκέπτες του κοιμητηρίου της Κερύνειας, πολλοί από τους οποίους μετέφεραν λουλούδια και «κάπνισαν» τους τάφους των γονιών, των παππούδων και άλλων συγγενών και φίλων τους, θαμμένων στο σκλαβωμένο νεκροταφείο. Η κυρία Ειρήνη Αττεσλή Κωνσταντινίδου απόθεσε στον τάφο του πατέρα της ένα μικρό μπουκέτο γιασεμί μαζί με βουκεμβίλια, από τον κήπο της στη Λευκωσία. Ανέφερε στη «Σ» ότι επισκέπτεται τον τάφο του πατέρα της μια-δυο φορές τον χρόνο. Στο κοιμητήριο Κερύνειας είναι θαμμένοι και οι παππούδες και γιαγιάδες της, όπως και ένα αδελφάκι της που έζησε μόνο για ένα χρόνο, μεταξύ 1941 και 1942.

Κλειστή η εκκλησία στο Καζάφανι
Απογοητεύτηκαν οι Ελληνοκύπριοι προσκυνητές που, μετά τη λειτουργία στον Άγιο Γεώργιο Κερύνειας και το τρισάγιο στο κοιμητήριο της κατεχόμενης πόλης, επισκέφθηκαν το γειτονικό Καζάφανι, όταν διαπίστωσαν ότι η εκκλησία Αρχαγγέλου Μιχαήλ στην κοινότητα ήταν κλειδωμένη και μετατράπηκε σε αποθήκη. Ο Τουρκοκύπριος διαχειριστής παρακείμενου καφενείου αποθήκευσε στην εκκλησία καρέκλες και άλλον οικιακό εξοπλισμό και αρνήθηκε να την ανοίξει για τους Ελληνοκύπριους επισκέπτες. Τους διαμήνυσε αργότερα ότι θα απομακρύνει αμέσως τα αντικείμενα αυτά από τον ιερό ναό και ότι είναι ευπρόσδεκτοι να τον επισκεφθούν όποτε θέλουν.

Πρόθεση των προσφύγων από το Καζάφανι είναι να λειτουργήσουν σύντομα την εκκλησία Αρχαγγέλου Μιχαήλ, που είναι κτίσμα του 14ου αιώνα. Πληροφορούμαστε ότι διατηρούνται οι σκάμνοι, το προσκυνητάρι και το παγκάρι της εκκλησίας, αλλά χάθηκαν σχεδόν όλες οι εικόνες από το εικονοστάσι. Σε σχόλιό του ο Δήμαρχος Κερύνειας Γλαύκος Καριόλου ανέφερε ότι «είναι σημαντικό να υπάρχει μια συνεχής ειρηνική διεκδίκηση εκ μέρους μας. Με το να μην ερχόμαστε στις κατεχόμενες περιοχές και τα χωριά μας, πρώτα απ’ όλα χάνουμε πολύτιμες πληροφορίες, ύστερα οι τωρινοί κάτοικοι μπορεί να καταστρέψουν τις εκκλησίες μας, τα σπίτια και τα κοιμητήριά μας. Ήδη 570 εκκλησίες έχουν καταστραφεί στα κατεχόμενα».