Μιλά στη «Σ» ο Χάρης (Πάμπος) Ευαγγελίδης
Αυτόπτης μάρτυρας της δολοφονίας του Αμερικανού Πρέσβη Ρότζερ Ντέιβις και της Αντουανέτ Βαρνάβα, στις 19 Αυγούστου 1974

Η χειρότερη μέρα της ζωής του ήταν η 19η Αυγούστου 1974, μας είπε χθες ο Χάρης (Πάμπος) Ευαγγελίδης, από τη Λακατάμεια, αυτόπτης μάρτυρας της δολοφονίας του Αμερικανού Πρέσβη Ρότζερ Ντέιβις και της Αντουανέτ Βαρνάβα, ιδιαιτέρας του Υπεύθυνου Διοίκησης της αμερικανικής πρεσβείας, στη διάρκεια μεγάλης αντιαμερικανικής διαδήλωσης έξω από την πρεσβεία, που τότε στεγαζόταν σε κτίριο κοντά στο ξενοδοχείο «Χίλτον». Ο κ. Ευαγγελίδης, για πρώτη φορά μετά από 40 χρόνια, εξιστόρησε με άρθρο του που δημοσιεύτηκε στη «Σ» και σε άλλες εφημερίδες, προχθές (19 Αυγούστου 2014), τα τραγικά γεγονότα εκείνης της μέρας, για να διαψεύσει, όπως έγραψε, ψέματα και ανακρίβειες που έχουν γραφεί σχετικά με το θέμα.

Διαψεύδοντας τη συνωμοσιολογία
Ο Χ. Ευαγγελίδης, 70 χρονών, που εργαζόταν από το 1962 μέχρι την αφυπηρέτησή του το 2007 ως ταμίας στην αμερικανική πρεσβεία, μας επανέλαβε τα όσα περιλήφθηκαν στο άρθρο του, διαψεύδοντας ιδιαίτερα τη συνωμοσιολογία που αναπτύχθηκε τα επόμενα χρόνια, ότι δήθεν ο πρέσβης και η Κυπρία υπάλληλος δολοφονήθηκαν από ανθρώπους μέσα στην πρεσβεία.

«Δεν ξέρω ποιος έριξε τους πυροβολισμούς εναντίον της Πρεσβείας που είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο του Πρέσβη Ντέιβις και της Αντουανέτ, παρ' όλο που έγινε δίκη και καταδικάστηκε και κάποιος. Ξέρω, όμως, ότι οι σφαίρες ήρθαν από έξω, από το παράθυρο στο βάθος του διαδρόμου, και μόνο από την υπό ανέγερση πολυκατοικία μπορούσαν να είχαν ριφθεί», έγραψε ο κ. Ευαγγελίδης στο άρθρο του.

Τόνισε στη «Σ» ότι «πρόθεσή του ήταν να πει τι είδε με τα ίδια τα μάτια του». Πρόσθεσε τα εξής: «Δεν κατηγορώ κανέναν και είναι ενδεικτικό ότι μετά από 40 χρόνια, πρώτη φορά σήμερα έμαθα το όνομα εκείνου που καταδικάστηκε. (Σ.Σ. στην πραγματικότητα, είχαν καταδικαστεί δύο άτομα, ο Ν. Λεφτής σε πέντε χρόνια και ο Γ. Κτηματίας σε επτά χρόνια φυλάκιση, για παράνομη μεταφορά οπλισμού και οχλαγωγία). Τον είδα στο παρελθόν, στο σπίτι κοινού μας φίλου και έχω ένα σεβασμό στο άτομό του, ως αγωνιστή του 1955-59».

Ο ίδιος ο κ. Ευαγγελίδης, που το 1955 ήταν 11 χρονών, ήταν τότε, όπως μας αποκάλυψε, μέλος της ΑΝΕ (Αλκίμου Νεολαίας ΕΟΚΑ). «Εμείς της ΑΝΕ ρίχναμε φυλλάδια και σβήναμε με μπογιά τις πινακίδες δρόμων που ήταν γραμμένες στα αγγλικά», μας ανέφερε. Πρόσθεσε ότι ο μεγαλύτερος αδελφός του Μιχαλάκης Ευαγγελίδης ήταν αγωνιστής της ΕΟΚΑ, που συνελήφθη και υπέστη φριχτά βασανιστήρια στα κρατητήρια Ομορφίτας, από τους Βρετανούς.

Ένα βήμα μακριά από τον Πρέσβη
Να αναφέρουμε ότι ο πρέσβης Ρότζερ Ντέιβις είχε δώσει τα διαπιστευτήριά του στον τότε Πρόεδρο Μακάριο στις 11 Ιουλίου 1974, τέσσερις μόλις μέρες πριν από το πραξικόπημα. Σύμφωνα με τον Χ. Ευαγγελίδη, «το μεγαλύτερο ψέμα που λέχθηκε και εξακολουθεί να λέγεται, είναι ότι ο πρέσβης και η 'ιδιαιτέρα' του δολοφονήθηκαν από ανθρώπους της Πρεσβείας. Σύμφωνα μάλιστα με αυτό το σενάριο νοσηρής φαντασίας, αφού για κάποιον λόγο έπρεπε να δολοφονηθεί ο Πρέσβης, έπρεπε να δολοφονηθεί και η 'ιδιαιτέρα' του, για να μη μαρτυρήσει και αποκαλύψει την από μέσα εν ψυχρώ δολοφονία του. Τόσα 'πολλά' ξέρουν όλοι αυτοί οι σεναριογράφοι, που αγνοούν ένα πολύ απλό γεγονός, που θα μπορούσε να τους επιβεβαιώσει οποιοσδήποτε υπάλληλος της πρεσβείας: Η Αντουανέτ δεν ήταν η ιδιαιτέρα του Πρέσβη. Ήταν η ιδιαιτέρα του Υπεύθυνου Διοίκησης της Πρεσβείας.

Επειδή, λοιπόν, εγώ ήμουν ένα βήμα μακριά από τον Πρέσβη Ρότζερ Ντέιβις, γνωρίζω πολύ καλά, επειδή ήμουν εκεί και είδα με τα ίδιά μου τα μάτια, ότι δεν δολοφονήθηκε από κάποιον μέσα στην Πρεσβεία, όπως κάποιοι με μαεστρία έχουν διαδώσει και συντηρήσει αυτό το ψέμα για σαράντα χρόνια, αλλά από τους πυροβολισμούς που ρίχνονταν από έξω, από μια υπό ανέγερση διπλανή πολυκατοικία, κατά τη διάρκεια μεγάλης διαδήλωσης».

Κανένας δεν σκέφτηκε το παράθυρο
Γράφει επίσης ο Χ. Ευαγγελίδης: «Ξαφνικά άρχισαν να ακούγονται πυροβολισμοί. Προτού συνειδητοποιήσουμε από πού έρχονταν, ο Πρέσβης έπεσε χτυπημένος από μία σφαίρα. Πέσαμε όλοι δίπλα του, ανοίξαμε το πουκάμισό του και διαπιστώσαμε ότι είχε χτυπηθεί στην καρδιά. Οι σφαίρες έρχονταν από το σπασμένο παράθυρο στο βάθος του διαδρόμου. Είχαμε συγκεντρωθεί εκεί, γιατί μας προστάτευαν τέσσερεις τοίχοι, αλλά κανένας μας δεν είχε σκεφτεί το παράθυρο. Όταν χτυπήθηκε ο Πρέσβης, ο Υπεύθυνος Διοίκησης Eddy Edwards ζήτησε από την Αντουανέτ να φέρει ένα φορείο από το διπλανό γραφείο. Της είπε τρεις φορές να φέρει το φορείο, αλλά λόγω των πυροβολισμών και των εκρήξεων που ακούγονταν, αφού εκείνη την ώρα καίγονταν 6-7 αυτοκίνητα της πρεσβείας, αλλά και της κατάστασης σοκ στην οποία ήμασταν όλοι, δεν άκουσε.

Γύρισα προς το μέρος της και της είπα: “Τόνυ, δεν ακούεις που σου λέει ο μάστρος σου να φέρεις το φορείο;”. Έκανα κίνηση να σηκωθώ για να το φέρω εγώ και την ίδια ώρα σηκώθηκε και η Αντουανέτ. Αμέσως χτυπήθηκε από μια σφαίρα στο κεφάλι και έπεσε πάνω μου. Ο θάνατός της ήταν ακαριαίος. Ο πρέσβης ήταν ακόμα ζωντανός. Μετά από λίγη ώρα έφθασε στην Πρεσβεία ο Προεδρεύων της Δημοκρατίας. Ο Πρέσβης Ρότζερ Ντέιβις μεταφέρθηκε στην ιδιωτική κλινική Λευκωσία, που ήταν κοντά στην πρεσβεία, όπου και υπέκυψε μετά από λίγο».

Στη μνήμη Ρ. Ντέιβις και Α. Βαρνάβα
Υπενθυμίζουμε ότι η Αμερικανική Πρεσβεία τίμησε το βράδυ της περασμένης Τρίτης, στη διάρκεια συγκινητικής τελετής, τη μνήμη του Πρέσβη Ρότζερ Ντέιβις και της γραμματέως διοίκησης στην Πρεσβεία Αντουανέτ Βαρνάβα. Στη μνήμη τους, η πρεσβευτική κατοικία μετονομάσθηκε, σε «Roger Davies Residence» και η αίθουσα προσωπικού, σε «Αntoinette Varnava Lounge».

Σύμφωνα με ανακοίνωση της Πρεσβείας, «ο Πρέσβης Ντέιβις είχε αφιχθεί στην Κύπρο μόλις μερικές βδομάδες προηγουμένως, έχοντας υπό τη φροντίδα του την κόρη του και τον γιο του, και πενθούσε την πρόσφατη απώλεια της συζύγου του από καρκίνο (Σ.Σ. η κόρη του Dana ήταν 20 χρονών και ο γιος του John 15. Είχαν μεταφερθεί λίγες μέρες προηγουμένως, λόγω της έκρυθμης κατάστασης στην Κύπρο, στη Βηρυτό, μαζί με άλλα μέλη οικογενειών του προσωπικού της πρεσβείας).

Η Αντουανέτ Βαρνάβα, 30 χρονών τότε, μαρωνιτικής καταγωγής, εργαζόταν στην Πρεσβεία για μια δεκαετία».

Σε δήλωσή του που διαβάστηκε στην εκδήλωση, ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ Τζον Κέρι δήλωσε ότι το καλύτερο μνημόσυνο για τον Πρέσβη Ντέιβις και την Αντουανέτ Βαρνάβα είναι να βοηθηθούν οι Κύπριοι να βρουν μια μόνιμη λύση στο Κυπριακό.

Σε σύντομο χαιρετισμό, ο Πρέσβης των ΗΠΑ Τζον Κόνιγκ ανέφερε ότι το καλύτερο μνημόσυνο για όλους όσοι έχασαν τη ζωή τους στην Κύπρο θα ήταν μια συμφωνία για ειρήνη στο νησί.
«Ελπίζω ότι μια μέρα, σύντομα, οι μνήμες τόσο του Πρέσβη Ντέιβις όσο και της Αντουνανέτ, αλλά και άλλων οραματιστών πολιτικών, όπως ο Γλαύκος Κληρίδης, θα τιμηθούν από τον τερματισμό της διένεξης και θα υπάρξει μια νέα περίοδος ευημερίας και ειρήνης σε μια ενωμένη Κύπρο», τόνισε ο κ. Κόνιγκ.

Σύμφωνα με τον Πρέσβη, στις 19 Αυγούστου του ΄74, ο Προεδρεύων της Δημοκρατίας Γλαύκος Κληρίδης έδινε την πρώτη του δημοσιογραφική διάσκεψη και η Πρεσβεία «είχε ελάχιστη προειδοποίηση για μια κοντινή διαδήλωση που θα κατέληγε στις πύλες της, μαζί με βροχή από πέτρες και σφαίρες».

«Ο Πρέσβης, σε ένα διάδρομο που εθεωρείτο ασφαλής, κτυπήθηκε από μια σφαίρα στην καρδιά και πέθανε σχεδόν αμέσως, αν και το σοκαρισμένο προσωπικό δεν το αντιλήφθηκε εκείνη τη στιγμή. Προστρέχοντας σε βοήθεια του Πρέσβη, η Αντουανέτ επίσης κτυπήθηκε», είπε ο κ. Κόνιγκ.

Ο κ. Κόνιγκ ανέφερε ότι «ο Γλαύκος Κληρίδης έσπευσε από τη δημοσιογραφική διάσκεψη μόλις μαθεύτηκαν τα νέα και χρησιμοποίησε το προσωπικό του αυτοκίνητο να μεταφέρει τον Πρέσβη Ντέιβις σε κλινική».

Στην τελετή παρέστησαν μεταξύ άλλων οι Υπουργοί Εξωτερικών και Παιδείας, Ιωάννης Κασουλίδης και Κώστας Καδής, ο διαπραγματευτής Ανδρέας Μαυρογιάννης, η Ειδική Αντιπρόσωπος του ΓΓ Λίζα Μπατενχάιμ, η Επίτροπος Καίτη Κληρίδου, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Γιώργος Βασιλείου, Πρέσβεις, θρησκευτικοί ηγέτες, ο πρώην ειδικός σύμβουλος του Τ/κ ηγέτη Οζντίλ Ναμί και η οικογένεια της Αντουανέτ Βαρνάβα.