Πώς μεταδίδεται, ποια τα συμπτώματα και η αντιμετώπισή του

Μια σοβαρή ασθένεια για τον άνθρωπο, με ποσοστό θνησιμότητας έως και 90%

Η ΠΡΩΤΗ εμφάνιση κρούσματος του ιού έγινε σ’ ένα χωριό που βρίσκεται κοντά στον ποταμό Έμπολα το 1976

Η ασθένεια του ιού Έμπολα εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1976 σε δύο ταυτόχρονες εστίες, στη Νζάρα, του Σουδάν, και στο Γιαμπούκου, της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό.The latter was in a village situated near the Ebola River, from which the disease takes its name. Η πρώτη εμφάνιση κρούσματος του ιού έγινε σ’ ένα χωριό που βρίσκεται κοντά στον ποταμό Έμπολα, από τον οποίο η ασθένεια πήρε το όνομά του. Είναι μια σοβαρή ασθένεια για τον άνθρωπο, EVD outbreaks have a case fatality rate of up to 90%.με ποσοστό θνησιμότητας έως και 90%. Αυτές οι επιδημίες εμφανίζονται κυρίως σε απομακρυσμένα χωριά στην Κεντρική και Δυτική Αφρική, κοντά σε τροπικά δάση.

Ο ιός μεταδίδεται στους ανθρώπους από τα άγρια ζώα και εξαπλώνεται στον ανθρώπινο πληθυσμό μέσω της μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Ο τύποςΦυσικός ξενιστής του ιού Έμπολα

Στην Αφρική, οι φρουτονυχτερίδες, κυρίως, τα είδη των γενών Hypsignathus monstrosus, Epomops franqueti και Myonycteris torquata, θεωρούνται πιθανοί φυσικοί ξενιστές για τον ιό Έμπολα. Ως αποτέλεσμα, η γεωγραφική κατανομή των Ebolaviruses μπορεί να επικαλύπτεται ένεκα του γεωγραφικού εύρους των φρουτονυχτερίδων.

Πώς μεταδίδεται

Ο ιός Έμπολα μολύνει τον ανθρώπινο πληθυσμό μέσω της στενής επαφής με αίμα, εκκρίσεις, όργανα ή άλλα σωματικά υγρά μολυσμένων ζώων. Στην Αφρική, η μόλυνση έχει αποδειχθεί ότι γίνεται μέσω της επαφής με μολυσμένα ζώα, όπως, χιμπατζήδες, γορίλες, νυκτερίδες, πίθηκοι, αντιλόπες του δάσους και σκαντζόχοιρους που βρέθηκαν άρρωστα ή νεκρά στο τροπικό δάσος.

Ο ιός Έμπολα εξαπλώνεται στη συνέχεια στην κοινότητα μέσω της μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο, με την άμεση επαφή (μέσω ρωγμών του δέρματος ή των βλεννογόνων) από το αίμα, εκκρίσεις, τα όργανα ή άλλα σωματικά υγρά μολυσμένων ατόμων, και με έμμεση επαφή με μολυσμένο περιβάλλον με τέτοια υγρά. Νεκρώσιμες τελετές, στις οποίες οι πενθούντες έχουν άμεση επαφή με το σώμα του νεκρού ατόμου, μπορεί επίσης να παίξουν ρόλο στη μετάδοση του ιού. Άνδρες που έχουν αναρρώσει από την ασθένεια μπορεί να εξακολουθούν να μεταδίδουν τον ιό μέσω του σπέρματός τους μέχρι και 7 εβδομάδες μετά την ανάρρωσή τους.
Λειτουργοί υγειονομικής περίθαλψης συχνά μολύνθηκαν ενώ έδιναν θεραπεία σε ασθενείς, λόγω της στενής επαφής μαζί τους, όταν δεν λαμβάνονταν αυστηρές προφυλάξεις ελέγχου των λοιμώξεων.

Άλλη κατηγορία εργαζομένων που μπορεί να μολυνθούν είναι όσοι έρχονται σε επαφή με μαϊμούδες ή χοίρους που έχουν μολυνθεί με Reston ebolavirus. Λοιμώξεις με αυτόν τον τύπο ιού έχουν καταγραφεί πολλές σε ανθρώπους, αλλά ήταν κλινικά ασυμπτωματικοί. Έτσι, ο RESTV εμφανίζεται λιγότερο ικανός να προκαλέσει ασθένεια στον άνθρωπο απ' ό,τι άλλα είδη Έμπολα.

Ωστόσο, τα μόνα διαθέσιμα στοιχεία προέρχονται από υγιείς ενήλικες άνδρες. Θα ήταν όμως πρόωρο να γενικευθεί ότι δεν υπάρχουν επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία ένεκα αυτού του στελέχους του ιού σε όλες τις ομάδες του πληθυσμού, καθ’ ότι οι ανοσοκατασταλμένοι, άτομα με υποκείμενες ιατρικές παθήσεις, έγκυοι γυναίκες και τα παιδιά δεν είναι γνωστό κατά πόσο νοσούν. Απαιτούνται περισσότερες μελέτες για το στέλεχος RESTV προτού εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα σχετικά με την παθογένεια και λοιμογόνο δύναμη του ιού στον άνθρωπο.

Σημεία και συμπτώματα

Η EVD είναι μια σοβαρή οξεία ιογενής ασθένεια, που συχνά χαρακτηρίζεται από αιφνίδια έναρξη πυρετού, έντονη αδυναμία, πόνους στους μύες, πονοκέφαλο και πονόλαιμο. Αυτά ακολουθούνται από εμετό, διάρροια, εξάνθημα, διαταραγμένη νεφρική και ηπατική λειτουργία, και σε ορισμένες περιπτώσεις τόσο εσωτερική όσο και εξωτερική αιμορραγία Τα εργαστηριακά ευρήματα περιλαμβάνουν χαμηλά επίπεδα λευκών αιμοσφαιρίων και των αιμοπεταλίων, και αυξημένα ηπατικά ένζυμα. Ο ιός του Έμπολα απομονώθηκε από το σπέρμα 61 ημέρες μετά την έναρξη της ασθένειας σε έναν άνθρωπο που είχε μολυνθεί σε ένα εργαστήριο. Η περίοδος επώασης, δηλαδή ο χρόνος που μεσολαβεί από τη μόλυνση μέχρι την έναρξη των συμπτωμάτων, είναι 2 έως 21 ημέρες.

Διάγνωση και θεραπεία

Η διαφορική διάγνωση από τον EVD μπορεί να περιλαμβάνει: ελονοσία, τυφοειδή πυρετό, σιγκέλωση, χολέρα, λεπτοσπείρωση, πανώλη, ρικετσίοση, υποτροπιάζοντα πυρετό, μηνιγγίτιδα, ηπατίτιδα και άλλους ιογενείς αιμορραγικούς πυρετούς. Η οριστική διάγνωση:λοίμωξης από τον ιό Έμπολα γίνεται σε εργαστήριο υπό συνθήκες μέγιστου βιολογικού περιορισμού. Εγκεκριμένο εμβόλιο για EVD δεν υπάρχει ακόμη. Διάφορα εμβόλια δοκιμάζονται, αλλά κανένα δεν είναι διαθέσιμο για κλινική χρήση. Οι πάσχοντες χρήζουν εντατικής φροντίδας. Λόγω αφυδάτωσης απαιτείται ενυδάτωση από το στόμα με διαλύματα που περιέχουν ηλεκτρολύτες ή ενδοφλέβια υγρά.

Λοίμωξη ιού σε ζώα

Από το 1994, οι επιδημίες Έμπολα από τα είδη EBOV και TAFV έχουν παρατηρηθεί σε χιμπατζήδες και γορίλες. Ο RESTV προκάλεσε σοβαρές εστίες EVD σε μαϊμούδες μακάκους που εκτρέφονται στις Φιλιππίνες και ανιχνεύθηκαν σε μαϊμούδες που εισήχθησαν στις ΗΠΑ το 1989, το 1990 και το 1996, και σε μαϊμούδες που εισήχθησαν στην Ιταλία από τις Φιλιππίνες το 1992. Από το 2008 οι ιοί RESTV έχουν εντοπιστεί σε χοίρους στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας και τις Φιλιππίνες.

Πρόληψη και έλεγχος στα οικόσιτα ζώα

Κανένα ζωικό εμβόλιο κατά της RESTV δεν είναι διαθέσιμο.Συνήθης καθαρισμός και απολύμανση των εκτροφείων χοίρων ή μαϊμούδων με υποχλωριώδες νάτριο ή άλλα απορρυπαντικά είναι αποτελεσματικός για την αδρανοποίηση του ιού.

Εάν υπάρχει υποψία εκδήλωσης επιδημίας, οι εγκαταστάσεις θα πρέπει να τεθούν αμέσως σε καραντίνα. Τάχιστη θανάτωση μολυσμένων ζώων, με επισταμένη παρακολούθηση της ταφής ή της αποτέφρωσης των πτωμάτων είναι αναγκαία, για να μειωθεί ο κίνδυνος μετάδοσης από ζώο σε άνθρωπο. Ο περιορισμός και η απαγόρευση μετακίνησης ζώων από τις μολυσμένες εγκαταστάσεις μπορεί να μειώσει την εξάπλωση της νόσου.

Επειδή οι επιδημίες RESTV σε χοίρους και μαϊμούδες έχουν προηγηθεί των λοιμώξεων στον άνθρωπο, η δημιουργία ενός ενεργού συστήματος επιτήρησης της υγείας των ζώων για την ανίχνευση νέων περιπτώσεων είναι ουσιαστική για την παροχή έγκαιρης προειδοποίησης για κτηνιατρικές και υγειονομικές Αρχές δημόσιας υγείας.

Μείωση του κινδύνου μόλυνσης του ιού Έμπολα σε ανθρώπους

Ελλείψει αποτελεσματικής θεραπείας και εμβολίου για τον άνθρωπο, η ευαισθητοποίηση για τους παράγοντες κινδύνου για λοίμωξη από τον ιό Έμπολα και τα ατομικά μέτρα προστασίας μπορεί να είναι ο μόνος τρόπος μείωσης της μετάδοσης μόλυνσης στον άνθρωπο.

Κοινότητες που πλήττονται από τον ιό θα πρέπει να ενημερώνουν τον πληθυσμό σχετικά με τη φύση της ασθένειας και τα μέτρα περιορισμού επιδημίας, συμπεριλαμβανομένης της ταφής των νεκρών. Οι άνθρωποι που έχουν πεθάνει από Έμπολα θα πρέπει να ενταφιάζονται πάραυτα και με ασφάλεια, λαμβάνοντας όλα τα προαναφερθέντα μέτρα πρόληψης της μετάδοσης του ιού.

Έλεγχος μόλυνσης σε χώρους υγείας

Μόλυνση εργαζομένων στην υγειονομική περίθαλψη αναφέρθηκε όποτε δεν είχαν τηρηθεί τα κατάλληλα μέτρα ελέγχου λοιμώξεων. Ο έγκαιρος προσδιορισμός ασθενών με τον ιό δεν είναι πάντα δυνατός, επειδή τα αρχικά συμπτώματα μπορεί να ποικίλλουν. Γι' αυτό είναι σημαντικό οι εργαζόμενοι στον τομέα υγείας να λαμβάνουν ειδικές προφυλάξεις με όλους τους ασθενείς - ανεξάρτητα από τη διάγνωσή τους - σε όλες τις πρακτικές εργασίας ανά πάσα στιγμή. Αυτά περιλαμβάνουν τη βασική υγιεινή των χεριών, την αναπνευστική υγιεινή, τη χρήση των μέσων ατομικής προστασίας, ασφαλείς πρακτικές χορήγησης ένεσης και ασφαλών πρακτικών ταφής.

Επίσης, θα πρέπει να εφαρμόζονται από τους εργαζόμενους στην υγειονομική περίθαλψη με ασθενείς με πιθανή ή επιβεβαιωμένη λοίμωξη με τον ιό Έμπολα, εκτός από τις συνήθεις προφυλάξεις, και επιπλέον μέτρα ελέγχου των λοιμώξεων, ώστε να αποφευχθεί οποιαδήποτε έκθεση σε αίμα και σωματικά υγρά του ασθενούς ή και άμεση ακούσια επαφή με το πιθανώς μολυσμένο περιβάλλον. Σε στενή επαφή με ασθενείς, θα πρέπει να φορούν προστατευτικό κάλυμμα προσώπου (ασπίδα προσώπου ή μια ιατρική μάσκα και προστατευτικά γυαλιά), μια καθαρή μακρυμάνικη ιατρική ποδιά και αποστειρωμένα γάντια.
Τα δείγματα που λαμβάνονται πρέπει να τυγχάνουν χειρισμού από εκπαιδευμένο προσωπικό σε κατάλληλα εξοπλισμένα εργαστήρια.

ΔΡ. ΝΤΙΝΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ
MDGP, Οικογενειακός Ιατρός
[email protected]