Μπορεί να φανεί ο κίνδυνος εγκεφαλικού ή άλλων σοβαρών νοσημάτων
Τα συνηθέστερα προειδοποιητικά σημάδια, είναι αλλαγές στην οπτική οξύτητα, θόλωμα της όρασης, διπλωπία και απώλεια της όρασης

Πριν από λίγες ημέρες δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό «Hypertension» μελέτη με σχεδόν 3.000 πάσχοντες από υπέρταση, που έδειξε ότι μια συνηθισμένη εξέταση των ματιών μπορεί να αποκαλύψει ποιοι κινδυνεύουν να πάθουν εγκεφαλικό αργότερα στη ζωή τους. Ο δρ Αναστάσιος-Ιωάννης Κανελλόπουλος, καθηγητής Κλινικής Οφθαλμολογίας στο Ιατρικό Κέντρο Langone του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, εξηγεί πώς μπορεί να «αποτυπωθεί» ο κίνδυνος εγκεφαλικού στα μάτια και ποια άλλα συστηματικά νοσήματα μπορεί να ανιχνευθούν με το κλασικό τσεκάπ των ματιών.

Οφθαλμολογική εξέταση
Η εξέταση που «προειδοποιεί» για επικείμενο εγκεφαλικό είναι η βυθοσκόπηση, κατά την οποία ελέγχονται οι δομές του πίσω μέρους του ματιού (το οπτικό νεύρο, η ωχρά κηλίδα, τα αγγεία και η περιφέρεια του αμφιβληστροειδούς χιτώνα). Τα αγγεία του αμφιβληστροειδούς αποτελούν τον «καθρέφτη» του αγγειακού μας συστήματος: εάν στις αρτηρίες του υπάρχει πάχυνση της μυϊκής στοιβάδας είναι «σημάδι» σωματικής υπέρτασης, ενώ αν εμφανιστεί απόφραξη σε κάποια φλέβα, κατά κανόνα είναι απόρροια αυτής της υπέρτασης, η οποία αποτελεί και την κύρια αιτία εγκεφαλικών επεισοδίων.

Βλέπουμε καθημερινά πολλούς ασθενείς, με τέτοιου είδους αποφράξεις, οι οποίες ναι μεν συνήθως αντιμετωπίζονται εύκολα με τη σύγχρονη τεχνολογία, αλλά αποτελούν προοίμιο εγκεφαλικού επεισοδίου εξαιτίας αρρύθμιστης υψηλής αρτηριακής πίεσης.

Τα πιο γνωστά ενδεχομένως στο ευρύ κοινό, συστηματικά νοσήματα που μπορεί να ανιχνευθούν στα μάτια είναι η αναιμία και ο ίκτερος, που εύκολα φαίνονται στα μάτια δίχως καλά- καλά να τα εξετάσει κανείς (η πρώτη προκαλεί λεύκανση στο εσωτερικό του κάτω βλεφάρου και ο δεύτερος προσδίδει στα μάτια μια κίτρινη χροιά). Άλλα νοσήματα που συχνά προκαλούν συμπτώματα στα μάτια είναι ο σακχαρώδης διαβήτης (αποτελεί κύρια αιτία μείωσης της όρασης στις ηλικίες κάτω των 65 ετών), τα καρδιαγγειακά προβλήματα, η σκλήρυνση κατά πλάκας, η νόσος του Graves (είναι πάθηση του θυρεοειδούς), ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, πιθανώς η περιοδοντίτιδα κ.ά.

Ποιες βλάβες προκαλούν στα μάτια
Εξαρτάται από το νόσημα. Στην περίπτωση του μη ελεγχόμενου διαβήτη μπορεί να προκληθεί διαρροή αίματος ή ορώδους υγρού στα αγγεία του οφθαλμού και, αν παραμείνει αρρύθμιστο το σάκχαρο, ανεξέλεγκτη παραγωγή αγγείων μέσα στο μάτι, η οποία είναι ανίατη και πολύ συχνά οδηγεί στην τύφλωση. Μπορεί επίσης να υπάρξει θόλωμα του κρυσταλλοειδούς φακού του ματιού, δηλαδή καταρράκτης.

Τα καρδιαγγειακά προβλήματα και η περιοδοντίτιδα μπορεί να οδηγήσουν σε εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, η οποία διαταράσσει σοβαρά την όραση.

Η νόσος του Graves προκαλεί εξόφθαλμο (τα μάτια πετάγονται προς τα έξω), η σκλήρυνση κατά πλάκας, βλάβες στο οπτικό νεύρο και στους οπτικούς μυς, και ο λύκος και η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ξηροφθαλμία και φλεγμονή στον σκληρό χιτώνα του ματιού.

Προειδοποιητικά σημάδια
Παρότι διαφέρουν από νόσημα σε νόσημα τα προειδοποιητικά σημάδια, τα συνηθέστερα είναι αλλαγές στην οπτική οξύτητα, θόλωμα της όρασης, διπλωπία (ο ασθενής τα βλέπει όλα διπλά) και απώλεια της όρασης. Ωστόσο αυτά συνήθως εκδηλώνονται στα προχωρημένα στάδια σε περίπτωση υπέρτασης και διαβήτη, γι’ αυτό και απαιτείται συχνός προληπτικός οφθαλμολογικός έλεγχος.

Τι πρέπει να κάνουμε
Σημαντικό βήμα προστασίας είναι ο προληπτικός έλεγχος των ματιών, που θα συμπεριλαμβάνει βυθοσκόπηση. Οι υγιείς πρέπει να ελέγχονται μία φορά τον χρόνο, ενώ οι πάσχοντες από χρόνια νοσήματα δύο φορές τον χρόνο, ιδίως εάν δεν τα ρυθμίζουν καλά. Για υγιή μάτια, απαραίτητη είναι η υιοθέτηση των μέτρων που προφυλάσσουν γενικότερα την υγεία (λ.χ. προσεγμένη διατροφή, αποφυγή καπνίσματος και παχυσαρκίας), καθώς και καθημερινή χρήση γυαλιών ηλίου από μικρή ηλικία.

Οφθλαμολογικά συμπτώματα
ΠΟΛΛΑ χρόνια νοσήματα που αφορούν όλο τον οργανισμό (συστηματικά νοσήματα) προκαλούν συμπτώματα στα μάτια.

Διαβήτης
Ραγδαία και ανεξήγητη αλλαγή στην οπτική οξύτητα, θόλωμα της όρασης, καταρράκτης (θόλωμα φακού του ματιού), γλαύκωμα (καταστροφή οπτικού νεύρου)

Υπέρταση
Στα προχωρημένα στάδια προκαλεί διπλωπία (ο ασθενής τα βλέπει διπλά), θόλωμα της όρασης, απώλειας της όρασης, πονοκέφαλο

Εγκεφαλικό επεισόδιο
Διπλωπία, θόλωμα της όρασης, αιφνίδια απώλεια της όρασης στο ένα ή και στα δύο μάτια

Καρδιοπάθεια
Ξηρού ή και υγρού τύπου εκφύλιση της ωχράς κηλίδας

Περιοδοντίτιδα
Ξηρού τύπου εκφύλιση της ωχράς κηλίδας (την σχετική ανακάλυψη έκανε ερευνητική ομάδα υπό τον καθηγητή Οδοντιατρικής Φοίβο Μαδιανό).

Νόσος του Graves
Εξόφθαλμος (τα μάτια «πετάγονται» προς τα έξω), περιορισμός των οφθαλμικών κινήσεων, διπλωπία

Σκλήρυνση κατά πλάκας
Διακοπτόμενο θόλωμα της όρασης, διακοπτόμενη απώλεια της όρασης

Λύκος
Ξηροφθαλμία, φλεγμονή στον σκληρό χιτώνα του ματιού (επισκληρίτιδα).

Ρευματοειδής αρθρίτιδα
Ξηροφθαλμία, φλεγμονή στον σκληρό χιτώνα του ματιού (επισκληρίτιδα).

Τσεκ απ
-1 φορά τον χρόνο πρέπει να ελέγχονται τα μάτια, ανεξάρτητα από την ηλικία
-2 φορές τον χρόνο, αν υπάρχει ιστορικό διαβήτη ή υπέρτασης
-1 φορά το εξάμηνο ή συχνότερα μετά τα 45 χρόνια, όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό οφθαλμοπαθειών, όπως το γλαύκωμα.

Προστατεύστε την όρασή σας
* Να τρώτε άφθονα φρούτα και λαχανικά, όπως καρώτα, σκουροπράσινα, φυλλώδη λαχανικά (λ.χ. σπανάκι, κράμβη, λάχανο), γκρέιπ φρουτ, πορτοκάλια, ακτινίδια, τομάτες, πιπεριές, αρακά και φασόλια.
* Να τρώτε άφθονα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα. Περιέχονται πρωτίστως στα παχιά (λιπαρά) ψάρια (λ.χ. σολομός, σκουμπρί, τόνος, σαρδέλα) και στα εμπλουτισμένα τρόφιμα του εμπορίου.
* Προσέξτε το βάρος σας. Η παχυσαρκία είναι παράγοντας κινδύνου για υπέρταση και διαβήτη.
* Να φοράτε προστατευτικά ματιών σε εργασίες και αθλήματα που θα μπορούσαν να πληγώσουν τα μάτια (π.χ. οξυγονοκόλληση, ηλεκτροκόλληση, ράγκμπι)
* Μην καπνίζετε. Το κάπνισμα είναι παράγοντας κινδύνου για εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, καταρράκτη και βλάβες στο οπτικό νεύρο.
* Να φοράτε καθημερινά γυαλιά ηλίου, ακόμα και στην πόλη και αν έχει συννεφιά. Να προμηθεύεστε γυαλιά μόνο από τα καταστήματα οπτικών
* Να κάνετε τακτικά τσεκ απ στα μάτια σας
* Να κάνετε κάθε 20 λεπτά διάλειμμα από τον υπολογιστή ή οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα απαιτεί να είναι συνεχώς «καρφωμένα» σε ένα σημείο τα μάτια σας, ώστε να τα ανοιγοκλείνετε και να κοιτάτε γύρω-γύρω, για να ξεκουράζονται.
* Να ακολουθείτε πιστά τις οδηγίες χρήσης των φακών επαφής

Από τα ΝΕΑ
Πηγές: A.J. Kanellopoulos, MD, Professor of Ophthalmology NYU Medical School, National Eye Institute (US), Medline Plus (National Library of Medicine)