Άτομα με νοητική υστέρηση μεταφέρονται σε καταλληλότερους χώρους

Ήδη ένας κατάδικος χαμηλού νοητικού επιπέδου βρίσκεται σε κλινική, κατόπιν έγκρισης του Εισαγγελέα και αναμένεται απάντηση για τον 17χρονο πατροκτόνο

50 ΚΑΤΑΔΙΚΟΙ με χρόνια ψυχοπάθεια βρίσκονται σε κανονικές πτέρυγες

Στις Κεντρικές Φυλακές γίνεται εδώ και αρκετό καιρό μια μεγάλη προσπάθεια, μέσω της εφαρμογής σειράς μέτρων, για βελτίωση του κλίματος και των συνθηκών διαβίωσης των καταδίκων. Επιδιώκεται, επίσης, μια μείωση των κρουσμάτων αυτοκτονιών και επιθετικών συμπεριφορών από καταδίκους, όπως αυτά που είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας. Ωστόσο, όπως πληροφορείται η «Σημερινή» την προσπάθεια για βελτίωση του κλίματος δυσχεραίνει η χρόνια πρακτική που ακολουθείται σε σχέση με τη διαμονή στις φυλακές ατόμων με ιστορικό ψυχοπάθειας ή ατόμων με νοητική υστέρηση.

Λόγω του υπερπληθυσμού και της έλλειψης υποδομών, όπως πληροφορούμαστε, περίπου 50 κατάδικοι με διαγνωσμένη χρόνια και σοβαρή ψυχοπαθολογία, αναγκαστικά εκτίουν την ποινή τους, διαμένοντας σε κανονικές πτέρυγες. Ως αποτέλεσμα της διαμονής τους σε κανονικές πτέρυγες, ορισμένοι πέφτουν θύματα bullying από άλλους κρατούμενους, κάτι που επιδεινώνει την κατάστασή τους. Επιπρόσθετα, άτομα με χρόνια ψυχική διαταραχή δημιουργούν συνεχώς προβλήματα στις φυλακές, όπως για παράδειγμα η πρόσφατη επίθεση εναντίον αξιωματικού από κατάδικο που κρατούσε κομμάτια γυαλιού.

Επιστολή για τον 17χρονο

Μιλώντας στη «Σημερινή», η Αναπληρώτρια Διευθύντρια των Φυλακών Ελένη Βατυλιώτου δήλωσε ότι άτομα με χρόνια ψυχοπάθεια ή άτομα χαμηλού νοητικού επιπέδου θα πρέπει να μεταφέρονται εκτός των φυλακών, σε πτέρυγες υψίστης ασφαλείας νοσοκομείων και ιδρυμάτων. Όπως αποκάλυψε, η ίδια θα ετοιμάζει επιστολή προς τον Γενικό Εισαγγελέα, με την οποία θα εισηγείται όπως ο 17χρονος που καταδικάστηκε πρόσφατα σε πέντε χρόνια φυλάκιση για ανθρωποκτονία με θύμα τον 58χρονο πατέρα του Παναγιώτη Ιωάννου, μετακινηθεί από τις Κεντρικές Φυλακές σε ίδρυμα.

Η επιστολή αναμένεται να σταλεί εντός των ημερών. Ο νεαρός που έβαλε φωτιά στον καναπέ της οικίας, όπου κοιμόταν ο 58χρονος τυφλός πατέρας του, σύμφωνα με τις διαπιστώσεις του δικαστηρίου, είναι χαμηλού νοητικού επιπέδου.

Υπάρχει προηγούμενο

Όπως επισήμανε η κ. Βατυλιώτου, η εισήγηση στον Γενικό Εισαγγελέα για μετακίνηση κατάδικου χαμηλού νοητικού επιπέδου σε κλινική, είναι μόλις η δεύτερη τα τελευταία δέκα τουλάχιστον χρόνια. Η πρώτη επιστολή για μετακίνηση κατάδικου με νοητική υστέρηση σε κλινική στάληκε πριν από περίπου ένα μήνα, όπως αποκάλυψε, με τον Γενικό Εισαγγελέα να την κάνει αποδεκτή. Ο εν λόγω κατάδικος με νοητική υστέρηση είχε μπει στη φυλακή για αδικήματα κλοπής και διάρρηξης και πλέον βρίσκεται σε ίδρυμα.

Σε ό,τι αφορά την υπόθεση του 17χρονου πατροκτόνου, αυτή σημειώθηκε τον περασμένο Ιανουάριο στην Κοινότητα Τραχωνίου, στη Λεμεσό. Κατά τη διάρκεια της δίκης, ανακριτής της Αστυνομίας, βασιζόμενος σε καταθέσεις που λήφθηκαν, ανέφερε πως ο Παναγιώτης Ιωάννου δεχόταν τα τελευταία χρόνια σωματική και ψυχολογική βία από το γιό του. «Έχουν αναφερθεί από μέλη της οικογένειας διάφορα σοβαρά περιστατικά κακοποίησης και βασανιστηρίων του θύματος, τα οποία δεν κατήγγειλε ποτέ στην Αστυνομία», ανέφερε ο ανακριτής. Σύμφωνα με μαρτυρίες, στο παρελθόν ο κατηγορούμενος έδεσε με σχοινί τον πάτερα του και τον εγκατάλειψε στο αυτοκινητόδρομο, ενώ σε άλλη περίπτωση έκαψε τον πατέρα με αναμμένα τσιγάρα και τον χτύπησε με λουρί του σκύλου, τραυματίζοντάς τον.

Παρακολουθείται ο μισός πληθυσμός

Σχεδόν τον μισό πληθυσμό των Κεντρικών Φυλακών παρακολουθεί σήμερα η ομάδα ψυχικής υγείας του σωφρονιστικού ιδρύματα, όπως δήλωσαν στη «Σημερινή» η Βοηθός Διευθύντρια των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, Δρ Ειρήνη Γεωργίου και ο ψυχίατρος, της ίδιας ομάδας, Δρ Φλώρης Στύλιος. Εξ αυτών οι 50 περίπου κατάδικοι και υπόδικοι έχουν διαγνωστεί με χρόνια ψυχοπαθολογία, ενώ κάποιοι έχουν καταδικαστεί λόγω εγκλημάτων που διέπραξαν πιθανόν ως απόρροια της ψυχικής τους κατάστασης. «Να αναφέρουμε σε αυτό το σημείο ότι οι σχιζοφρενείς αποτελούν περίπου το 4% του πληθυσμού των φυλακών, ενώ οι σχιζοφρενείς στο γενικό πληθυσμό αποτελούν το 1%», ανέφερε η Δρ Γεωργίου. Τους δυο ψυχιάτρους συναντήσαμε σε επίσκεψή μας στις εγκαταστάσεις του σωφρονιστικού ιδρύματος, την περασμένη Πέμπτη.

Ενισχύθηκε η ομάδα

Η Βοηθός Διευθύντρια των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας μάς ανέφερε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια μεγάλη προσπάθεια για βελτίωση των συνθηκών και του κλίματος στις φυλακές. Υιοθετείται μια πιο φιλική προσέγγιση προς τους κατάδικους, μέσω σειράς μέτρων που έχουν υλοποιηθεί ή υλοποιούνται. Αποκάλυψε στη συνέχεια ότι η Ομάδα Ψυχικής Υγείας των φυλακών, ενισχύθηκε σημαντικά τις τελευταίες βδομάδες -με την προοπτική λειτουργίας της πτέρυγας 10- και απαριθμεί σήμερα 15 μέλη. «Είμαστε, αυτή τη στιγμή, 10 νοσηλευτές ψυχικής υγείας, δυο ψυχίατροι, δύο κλινικοί ψυχολόγοι, και ένας εργοθεραπευτής, ενώ αναμένεται σύντομα να ενταχθεί στην ομάδα ακόμη ένας εργοθεραπευτής», είπε η Δρ. Γεωργίου.

Ο Δρ Φλώρης Στύλιος είπε ότι με βάση τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, τα άτομα με σοβαρή ψυχοπαθολογία θα πρέπει να τοποθετούνται σε ξεχωριστή πτέρυγα των φυλακών, προκειμένου να αποφεύγονται φαινόμενα εκμετάλλευσης από άλλους καταδίκους. «Ενδεχόμενη παρενόχλησή τους επιδεινώνει την ψυχική τους κατάστασή τους, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις πιθανόν να τους ωθήσει στη διάπραξη αυτοχειρίας», εξήγησε.

Επικίνδυνες οι πρώτες μέρες

Οι υπόδικοι και κατάδικοι που παρακολουθούμε χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες. «Κάποιοι είχαν ψυχοπαθολογία, η οποία υπήρχε πριν από τη φυλάκισή τους, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις συνέτεινε στη διάπραξη του εγκλήματος. Υπάρχει μια δεύτερη ομάδα, οι οποίοι είχαν μια ελαφριά ψυχοπαθολογία που χειροτέρεψε λόγω του εγκλεισμού τους στη φυλακή. Επίσης, είναι και αυτοί που δεν την είχαν προηγουμένως και την ανέπτυξαν μετά τη φυλάκισή τους».

Ο Δρ Στύλιος επισήμανε ότι η ψυχική κατάσταση των κρατουμένων επηρεάζεται κατά κύριο λόγο, από τις συνθήκες διαβίωσης/εγκλεισμού τους, η οποία διαβίωση είναι άμεσα συνυφασμένη με την εκπαίδευση του προσωπικού των φυλακών, όπως επίσης και τις κτιριακές εγκαταστάσεις. Σημαντικό είναι επίσης το επίπεδο παροχής ψυχικής φροντίδας.

Συνέχισε, λέγοντας ότι τάσεις αυτοκτονίας παρουσιάζουν συνήθως υπόδικοι, οι οποίοι αναμένουν το αποτέλεσμα της δίκης τους, οι κατάδικοι αμέσως μετά την επιβολή της ποινής, όπως επίσης και οι κρατούμενοι με ψυχικά προβλήματα. «Οι πρώτες μέρες εγκλεισμού τους στο σωφρονιστικό ίδρυμα θεωρούνται και οι πιο δύσκολες», τόνισε.

Δεν είναι ψυχιατρικός θάλαμος η 10

Σε ό,τι αφορά την πτέρυγα 10, που αναμένεται να εγκαινιαστεί από τους υπουργούς Υγείας και Δικαιοσύνης την ερχόμενη Παρασκευή, ο ψυχίατρος των φυλακών Στύλιος Φλώρης διευκρίνισε ότι η πτέρυγα 10 είναι χώρος κράτησης και δεν είναι ψυχιατρικός θάλαμος. «Συγκεκριμένα πρόκειται για πτέρυγα αυξημένης θεραπευτικής παρέμβασης και επιτήρησης, λόγω έξαρσης ψυχικής νόσου ή αυξημένης επικινδυνότητας για αυτοκτονία», ανέφερε. Η πτέρυγα δέκα αποτελείται από έντεκα κελιά, εκ των οποίων τα δυο είναι υψίστης ασφαλείας, και δυο χώρους απομόνωσης. «Όσα άτομα μεταφέρονται εκεί θα προστατεύονται για ένα χρονικό διάστημα και θα λαμβάνουν περισσότερη προσοχή από την ομάδα ψυχικής υγείας και τους δεσμοφύλακες», σημείωσε.

Λύση η ανέγερση νέων φυλακών

Πάντως πιστεύεται ότι η ανάγκη για πτέρυγα που θα φιλοξενεί κρατούμενους με σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας, αναμένεται να καλυφθεί μόνο με την ανέγερση νέων φυλακών, αφού στις υφιστάμενες δεν υπάρχουν οι υποδομές. Πρόσφατα ο υπουργός Δικαιοσύνης δήλωσε ότι «η μείωση του κόστους ανέγερσης νέων κτιριακών εγκαταστάσεων των Κεντρικών Φυλακών, με βάση νέα μελέτη, άνοιξε το δρόμο για το έργο. Η κυβέρνηση, όπως είπε, θεωρεί πως χωρίς το νέο κτίριο δεν μπορεί να εφαρμοστεί ένα σύγχρονο Σωφρονιστικό Σύστημα, όπως αυτό που εφαρμόζουν άλλες ευρωπαϊκές χώρες».

Η νέα μελέτη μείωσε δραματικά το συνολικό εμβαδόν των εγκαταστάσεων από 60.000 τετραγωνικά μέτρα σε 30.000 τετ. μέτρα, ενώ στο νέο κτίριο που θα μπορεί δεχθεί 1.000 κρατούμενους θα καλύπτεται από 332 δεσμοφύλακες σε αντίθεση με τις υφιστάμενες κτιριακές εγκαταστάσεις όπου βρίσκονται 553 κρατούμενοι για τους οποίους υπάρχουν 441 δεσμοφύλακες. Ο υπουργός είπε ότι προτεραιότητα είναι η ρύθμιση του νομοθετικού πλαισίου, ενώ το Σεπτέμβριο θα αρχίσει η συστηματική μελέτη των αλλαγών που πρέπει να γίνουν.