Όλες οι πρόνοιες του Σχεδίου, αλλά και ποιοι θα επωφεληθούν από το μέτρο

Πού θα βρεθούν να χρήματα για να καλυφθεί το πρόγραμμα, πότε θα τεθεί σε εφαρμογή και πότε θα πληρωθούν οι δικαιούχοι

ΣΤΟΧΟΣ αμετάθετος η εφαρμογή του σχεδίου την 1η Ιουλίου

Προ των πυλών βρίσκεται το μεγαλεπήβολο εγχείρημα της Κυβέρνησης, που ακούει στο όνομα Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα. Ένα εγχείρημα που και η Υπουργός Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Ζέτα Αιμιλιανίδου χαρακτηρίζει δύσκολο, αφού θα έρθει να «αγκαλιάσει» και να προστατέψει περί τις ενενήντα χιλιάδες συμπολίτες μας και τις οικογένειές τους. Αυτό, μάλιστα, φανερώνεται και από το ποσό που θα απαιτηθεί για την παροχή του σε όλους τους δικαιούχους και το οποίο αναμένεται πως θα ανέλθει στα 277 εκατομμύρια ευρώ για το δεύτερο εξάμηνο του 2014.

Όπως έχει δεσμευτεί η Κυβέρνηση, αμετάθετος στόχος είναι η έναρξη υλοποίησης του μέτρου από την 1η Ιουλίου. Η «Σ», αναγνωρίζοντας τις δυσκολίες κατανόησης της φιλοσοφίας του όλου εγχειρήματος, εξασφάλισε το νομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή και παρουσιάζει τις βασικότερες λεπτομέρειές του, σε μια προσπάθεια να αποσαφηνήσει σε ποιους θα παρέχεται και πώς.

Τα κύρια κριτήρια

Τα κύρια κριτήρια για να καταστεί κάποιος δικαιούχος λήψης του ΕΕΕ είναι:

- Να είναι πολίτης της Κυπριακής Δημοκρατίας και τα εισοδήματά του να είναι μικρότερα από τις ανάγκες της οικογένειας, ανεξάρτητα αν αυτά προέρχονται από εργασία, είναι άνεργοι ή συνταξιούχοι, ή είναι αυτοτελώς εργαζόμενοι.

- Να έχουν νόμιμη διαμονή στην Κύπρο για περίοδο τουλάχιστον πέντε χρόνων. Αυτό σημαίνει ότι πέραν των Κυπρίων δικαιούχοι καθίστανται και υπήκοοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τρίτων χωρών, οι οποίοι έχουν το καθεστώς τού επί μακρόν διαμένοντος.

- Να μην κατέχει ακίνητη περιουσία, είτε ίδιος ή/και οποιοδήποτε άλλο μέλος της οικογενειακής μονάδας η οποία να υπερβαίνει τις εκατόν χιλιάδες (100.000) ευρώ σε τρέχουσες τιμές. Σημειώνεται πως δεν λαμβάνεται υπ' όψιν για σκοπούς υπολογισμού ακίνητης ιδιοκτησίας η ιδιόκτητη οικία που κατέχει κάποιος αιτητής έως τα 150 τετραγωνικά μέτρα (τ.μ.) ή τα 300 τ.μ. για την οικογενειακή εστία.

- Να μην κατέχει χρηματοοικονομικά στοιχεία τόσο ο ίδιος ή άλλο μέλος της οικογένειάς του και το ύψος των καταθέσεών του δεν υπερβαίνει τις πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ, αυξανόμενου κατά χίλια (1.000) ευρώ για κάθε πρόσθετο μέλος της οικογενειακής μονάδας, είτε η αξία των λοιπών χρηματοοικονομικών στοιχείων δεν υπερβαίνει τις πέντε χιλιάδες ευρώ. Από την προϋπόθεση αυτή εξαιρούνται οι αποζημιώσεις ως αποτέλεσμα βλάβης ή ζημιάς από ατύχημα.

Το ύψος του ΕΕΕ και πώς υπολογίζεται

Με βάση το προτεινόμενο νομοσχέδιο, το μηνιαίο ποσό του ελάχιστου απαιτούμενου διαβίωσης για ένα πρόσωπο ορίζεται στα 480 ευρώ. Σε αυτό περιλαμβάνονται είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά, είδη ένδυσης και υπόδησης, ύδρευση, ηλεκτρισμός και άλλα καύσιμα, προσωπική φροντίδα και υγεία, υπηρεσίες μεταφορών, υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών και αναψυχή-πολιτισμός. Σε περίπτωση που ο αιτητής είναι αρχηγός-προστάτης οικογένειας, το ελάχιστο απαιτούμενο διαβίωσης στο τελικό ποσό που θα λαμβάνει μια οικογένεια θα διαμορφώνεται ανάλογα με τη σύνθεση και το μέγεθος του νοικοκυριού.

Για κάθε επιπλέον μέλος της οικογένειας άνω των 14 ετών, περιλαμβανομένου του συζύγου, θα υπολογίζεται επιπλέον 50% (240 ευρώ) του βασικού ποσού και για κάθε επιπλέον μέλος ηλικίας 14 ετών και κάτω θα υπολογίζεται επιπλέον το 30% (144 ευρώ) του βασικού ποσού. Όσον αφορά τα εξαρτώμενα τέκνα, ορίζονται τα άγαμα παιδιά ηλικίας μέχρι των 28 ετών. Χαρακτηριστικά παραδείγματα:

- Αιτητής, χωρίς σύζυγο και εξαρτώμενα: 480 ευρώ.
- Αιτητής, σύζυγος και ένα ανήλικο παιδί κάτω των 14 ετών: 864 ευρώ.
- Αιτητής, σύζυγος και εξαρτώμενο άνω των 14 ετών: 960 ευρώ.
- Αιτητής, σύζυγος, εξαρτώμενο κάτω των 14 ετών και εξαρτώμενο άνω των 14 ετών: 1.104 ευρώ.
- Αιτητής, σύζυγος και δυο εξαρτώμενα κάτω των 14 ετών: 1.008 ευρώ.
- Αιτητής, σύζυγος και δυο εξαρτώμενα άνω των 14 ετών: 1.200 ευρώ.
- Αιτητής, σύζυγος, δύο εξαρτώμενα κάτω των 14 ετών και ένα άνω των 14 ετών: 1.248 ευρώ.
- Αιτητής, σύζυγος, ένα εξαρτώμενο κάτω των 14 ετών και δύο άνω των 14 ετών: 1.344 ευρώ.
- Αιτητής, σύζυγος και τρία εξαρτώμενα κάτω των 14 ετών: 1.152 ευρώ.
- Αιτητής, σύζυγος και τρία εξαρτώμενα άνω των 14 ετών: 1.440 ευρώ.

* Σημειώνεται πως υπό την… ομπρέλα του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος θα συγκεντρωθούν όλες οι κοινωνικές παροχές, με εξαίρεση αυτές που αφορούν τα άτομα με αναπηρία, τη φοιτητική χορηγία και το επίδομα τέκνου, τις μονογονεϊκές οικογένειες και τα σχέδια οικονομικής βοήθειας προς τους πρόσφυγες.

Σε περιπτώσεις εργασίας

Στις περιπτώσεις εκείνες, ωστόσο, που είτε ο αιτητής ή/και δικαιούχος εργάζεται με καθεστώς πλήρους απασχόλησης ή με καθεστώς ημιαπασχόλησης, για σκοπούς υπολογισμού του ΕΕΕ δεν λαμβάνονται υπ' όψιν:

(α) μέχρι πενήντα ευρώ δεν λαμβάνεται υπ' όψιν ούτε και ένα ευρώ.

(β) για μηνιαίο εισόδημα από πενήντα έως και διακόσια ευρώ δεν λαμβάνεται υπ' όψιν το γινόμενο αυτού του μέρους του ποσού εισοδήματος επί του συντελεστή 40%. Δηλαδή, λαμβάνεται υπ' όψιν μόνο το 60% των εισοδημάτων. Για παράδειγμα, εάν λαμβάνει μισθό διακοσίων ευρώ, θεωρείται ότι αμείβεται μόνο με 120 ευρώ, τα οποία και αφαιρούνται από το ποσό που έπρεπε να λαμβάνει συνολικά ως ΕΕΕ.

(γ) για μηνιαίο εισόδημα από διακόσια έως και πεντακόσια ευρώ δεν λαμβάνεται υπ' όψιν το γινόμενο αυτού του μέρους του ποσού εισοδήματος επί του συντελεστή 20%. Δηλαδή, λαμβάνεται υπ' όψιν μόνο το 80% των εισοδημάτων. Για παράδειγμα, εάν λαμβάνει πεντακόσια ευρώ, θεωρείται ότι λαμβάνει μόνο τετρακόσια ευρώ, τα οποία και αφαιρούνται από το ποσό που έπρεπε να λαμβάνει συνολικά ως ΕΕΕ.

Εισοδήματα τέκνου

Στις περιπτώσεις, δε, που το τέκνο που διαμένει στην οικογενειακή στέγη του αιτητή, για να μην πέφτει πλέον όλο το βάρος στο τέκνο για συντήρηση της οικογένειας, για σκοπούς υπολογισμού του ΕΕΕ δεν λαμβάνονται υπ' όψιν:

(α) το ήμισυ των εισοδημάτων του τέκνου έως και τα 480 ευρώ. Για παράδειγμα, εάν το τέκνο αμείβεται με 400 ευρώ, θεωρείται ότι εισφέρει στο σπίτι 200 ευρώ.

(β) το 90% των εισοδημάτων του τέκνου από 480-1.000 ευρώ. Για παράδειγμα, εάν το τέκνο αμείβεται με 800 ευρώ, θεωρείται ότι εισφέρει μόνο τα ογδόντα ευρώ.

(γ) το 85% των εισοδημάτων του τέκνου από 1.000-2.000 ευρώ. Για παράδειγμα, εάν το τέκνο αμείβεται με 1.500 ευρώ, θεωρείται ότι εισφέρει μόνο τα 225 ευρώ.

(δ) το 80% των εισοδημάτων του τέκνου από 2.000 ευρώ και πάνω. Για παράδειγμα, εάν το τέκνο αμείβεται με 2.500 ευρώ, θεωρείται ότι εισφέρει μόνο τα πεντακόσια ευρώ.

* Σημειώνεται πως για το τέκνο που εργάζεται και είναι κάτω των 28 ετών δεν υπολογίζεται ΕΕΕ. Για παράδειγμα, αν μια οικογένεια αποτελείται από τον αιτητή, τον/ην σύζυγο και το τέκνο που εργάζεται, ως ΕΕΕ θεωρείται το ποσό των 720 ευρώ και όχι των 960 ευρώ που θα ήταν αν το τέκνο δεν εργαζόταν.

Άλλες εξαιρέσεις

Πέραν των πιο πάνω, δεν λαμβάνονται υπ' όψιν για σκοπούς υπολογισμού του ΕΕΕ και τα εξής:

* Το μέρος του μηνιαίου εισοδήματος από εργασία που αφορά ανάπηρο, μέχρι και το ποσό των 512 ευρώ και στην περίπτωση αυτή δεν εφαρμόζονται οι δύο πιο πάνω περιπτώσεις.

* Το μέρος του ποσού που παρέχεται σε τέκνο ως επίδομα κατάρτισης ή και ως επίδομα απόκτησης εργασιακής πείρας έως και τα 512 ευρώ.

* Οποιαδήποτε από τα ποσά τα οποία παρέχονται στον αιτητή ή και δικαιούχο ή και σε οποιοδήποτε από τα πρόσωπα που ανήκουν στην οικογενειακή μονάδα από το Ταμείο Λαχείου Προνοίας ως οικονομική βοήθεια ή και από το Υπουργείο Εργασίας ως έκτακτη οικονομική βοήθεια με έγκριση του Υπουργού.

Υπολογισμός ποσού παροχής στέγασης

Όσον αφορά τις άλλες ανάγκες των δικαιούχων, λαμβάνεται πρόνοια για σκοπούς στέγασης η επιχορήγηση του ενοικίου ή και η καταβολή τόκων για στεγαστικό δάνειο. Η πληρωμή των ποσών θα γίνεται κατευθείαν στον ιδιοκτήτη ή στην τράπεζα για ευνόητους λόγους. Σημειώνεται, πως ο τρόπος υπολογισμού του ποσού στέγασης ορίζεται ως το γινόμενο του συνολικού προβλεπόμενου εμβαδού κατοικίας του αιτητή ή και δικαιούχου, και του ποσού παροχής ανά τετραγωνικό μέτρο της επαρχίας της κατοικίας.

Βάσει των σχετικών διατάξεων του σχετικού Κανονισμού, το προβλεπόμενο εμβαδόν κατοικίας για ένα πρόσωπο ορίζεται στα 55 τ.μ. Το ίδιο εμβαδόν ισχύει και στην περίπτωση που ο αιτητής ή και δικαιούχος είναι παντρεμένος. Σε περίπτωση που στην οικία διαμένει ένα ανήλικο τέκνο ή δύο ανήλικα παιδιά του ιδίου φύλου ή ένα τέκνο (μη ανήλικο) υπολογίζεται επιπλέον εμβαδόν 25 τ.μ., δηλαδή 80 τ.μ.

Υπολογίζονται, εξάλλου, επιπρόσθετα άλλα 20 τ.μ. στις περιπτώσεις που διαμένουν στην οικογενειακή εστία δύο επιπρόσθετα τέκνα του ιδίου φύλου ή ένα πρόσθετο τέκνο διαφορετικού φύλου ή για κάθε επιπρόσθετο ανήλικο τέκνο, ανάλογα με τη σύνθεση της οικογένειας, εφόσον δεν καλύπτεται με τις προαναφερθείσες προϋποθέσεις. Για την επαρχία Λευκωσίας, ο αιτητής ή δικαιούχος θα λαμβάνει ως ποσό παροχής 2,8 ευρώ ανά τ.μ. Για παράδειγμα, εάν ο αιτητής διαμένει μόνος του θα λαμβάνει 154 ευρώ.

Το ίδιο ισχύει και για την περίπτωση που διαμένει μόνο με τη σύζυγό του. Δηλαδή, εάν το ενοίκιο που καταβάλλουν στον ενοικιαστή ανέρχεται στα 250 ευρώ, θα πληρώνουν στον ιδιοκτήτη μόνο τα 96 ευρώ και τα υπόλοιπα θα τα παρέχει το κράτος. Για την επαρχία Λεμεσού, το ποσό παροχής είναι επίσης 2,8 ευρώ το τ.μ., όπως και στην επαρχία της Αμμοχώστου, ενώ για την επαρχία Λάρνακας το ποσό παροχής είναι 2,45 ευρώ το τ.μ. και για την επαρχία Πάφου 1,75 ευρώ το τ.μ.

* Σημειώνεται πως το ποσό που θα παρέχεται σε περιπτώσεις ενοικίου θα καταβάλλεται στις περιπτώσεις όπου ο αιτητής διαμένει σε ιδιόκτητη κατοικία, για την οποία έχει λάβει δάνειο από τράπεζα. Δηλαδή, το κράτος, εάν οι κατοικία βρίσκεται στην επαρχία Λευκωσίας και θα καταβάλλει στην τράπεζα για τον αιτητή/δικαιούχο ή και τη σύζυγό του το ποσό των 154 ευρώ.

Άλλες παροχές

Επίσης, το Υπουργείο Εργασίας θα καταβάλλει δημοτικά τέλη ακίνητης περιουσίας για την κύρια κατοικία, τέλη αποχέτευσης και το τέλος αποκομιδής σκυβάλων. Όλα τα τέλη θα καταβάλλονται απευθείας στις δημοτικές Αρχές. Θα καταβάλλεται επίσης το εφάπαξ τέλος σύνδεσης με το αποχετευτικό σύστημα, έπειτα από αίτηση του δικαιούχου.

Υποχρεώσεις δικαιούχων

Στο νομοσχέδιο, πάντως, τονίζεται πως οποιοσδήποτε αιτητής ή και δικαιούχος ο οποίος είναι ικανός για εργασία για να είναι δικαιούχος του ΕΕΕ, οφείλει, μεταξύ άλλων:

1. Να εγγραφεί ως άνεργος στο Μητρώο της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης.

2. Σε περίπτωση που είναι εγγεγραμμένος στο Μητρώο, να αποδεχθεί εργασία την οποία είναι ικανός να εκτελέσει

3. Να μην παραιτείται εκούσια από την εργασία του έξι μήνες πριν από την υποβολή της αίτησης για παροχή του ΕΕΕ, μετά την υποβολή αίτησης για παροχή του ΕΕΕ και καθόλη την περίοδο που λαμβάνει το ΕΕΕ

4. Να συμμετέχει σε προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης ή και εκπαιδευτικά μαθήματα, εφόσον κληθεί προς τούτο

5. Να συμμετέχει σε προγράμματα ανάπτυξης της κοινωνικής αυτονομίας

6. Να αποδέχεται συναντήσεις και επισκέψεις στην κατοικία του για επιτόπου αξιολόγηση των δεδομένων του από αρμοδίους λειτουργούς, σχετικά με τον προγραμματισμό δράσεων για την επαγγελματική, συμβουλευτική καθοδήγηση και την ψυχοκοινωνική στήριξη και την κοινωνική του αποκατάσταση.

Το κόστος

Σύμφωνα με την Εισηγητική Έκθεση που συνοδεύει το νομοσχέδιο για το ΕΕΕ, η Κυβέρνηση έχει υπολογίσει ότι το ποσό που θα απαιτηθεί για καταβολή του Επιδόματος σε όλους τους δικαιούχους κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2014 θα αγγίξει τα 277 εκατομμύρια ευρώ, 25 εκ. ευρώ περισσότερα απ’ ό,τι υπολογιζόταν αρχικά. Βάσει της ίδιας έκθεσης, οι δυνητικά δικαιούχοι του σχεδίου εκτιμάται ότι θα είναι ενενήντα χιλιάδες, ενώ το Υπουργείο Εργασίας αναμένει πως θα υποβληθούν γύρω στις 100 χιλιάδες αιτήσεις.

Θα ζητήσει ταχεία εξέταση η Ζέτα

ΠΑΝΤΩΣ, ένεκα του γεγονότος πως τα χρονοδιαγράμματα για να τεθεί σε πλήρη εφαρμογή το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα είναι ασφυκτικά, όπως είχε δηλώσει και στο παρελθόν η ίδια η Υπουργός, η Ζέτα Αιμιλιανίδου θα ζητήσει από τη Βουλή επίσπευση της έγκρισης των άρθρων, που αφορούν την υποβολή αιτήσεων, έτσι ώστε αν είναι δυνατόν η πρώτη καταβολή του μέτρου να γίνει περί τα τέλη Ιουλίου.

Κάτι τέτοιο, ωστόσο, δεν αποκλείεται να προσκρούσει στις αξιώσεις των κομμάτων, αφού είχε ξεκαθαριστεί από πλευράς Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εργασίας ότι το προτεινόμενο νομοσχέδιο θα τύχει εξονυχιστικής μελέτης και μάλιστα εις βάθος, για να ξέρουν οι βουλευτές στο τέλος της ημέρας τι ακριβώς θα ψηφίσουν.

Προς αυτήν την κατεύθυνση, πληροφορούμαστε, δεν αποκλείεται η Επιτροπή να συνέλθει και σε έκτακτες συνεδρίες, για να μελετήσει το νομοσχέδιο και να οδηγηθεί προς ψήφιση πριν από το τέλος Ιουνίου ή το αργότερο αρχές Ιουλίου. Σημειώνεται, τέλος, πως η πρώτη συζήτηση για το ΕΕΕ θα γίνει την ερχόμενη Τρίτη, με τη Ζέτα Αιμιλιανίδου να καλείται να δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα και απορίες των βουλευτών.