Επιστημονική ημερίδα ανέδειξε την ανάγκη για καταρτισμό στρατηγικής για το ζήτημα

Το κράτος οφείλει να επενδύσει στη δημιουργία υπηρεσιών που να ασχολούνται με τον τομέα της ασφάλειας και σε αυτό το επίπεδο, αλλιώς η Κύπρος και οι ενεργειακές της υποδομές καθίστανται τρωτές σε επιθέσεις

Ο ΚΥΒΕΡΝΟΠΟΛΕΜΟΣ έχει ως στόχο να καταστήσει τον αντίπαλο αδύναμο να εκμεταλλευτεί τις δυνατότητές του

Η Κύπρος δεν διαθέτει ολοκληρωμένο σχεδιασμό για θέματα Cyber Security. Αυτό ήταν βασικό συμπέρασμα επιστημονικής ημερίδας, που διοργάνωσε το περασμένο Σάββατο στο Πάρκο Ακροπόλεως το Ledra College, σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, υπό τον τίτλο «Ενέργεια και Cyber Security, Γεωπολιτικές Αλλαγές στην Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο».

Ομιλητές ήταν ο Δρ Σόλων Κασίνης, που αναφέρθηκε στο Cyber Security στους τομείς της ενέργειας και της ισχύος, ο Δρ Γιάννος Χαραλαμπίδης, που ανέπτυξε το θέμα Ζωτικός χώρος και Cyber Security, ο Δρ Γιώργος Παμπορίδης, που αναφέρθηκε στις νομικές πτυχές της ΑΟΖ και τις γεωπολιτικές διαστάσεις, ο συνταγματάρχης ε/α Άντης Λοΐζου που μίλησε για το Cyber War και τη στρατιωτική ισχύ, και ο Αλέξης Μιχαήλ (CISSP, CEH), που ανέλυσε το θέμα της ανάγκης για ασφάλεια των πληροφοριών.

Χαιρετισμό στην ημερίδα απηύθυνε η Δρ Ελένη Θεοχάρους, ευρωβουλευτής του ΕΛΚ, η οποία τόνισε πως η ανεύρεση υδρογονανθράκων στην κυπριακή ΑΟΖ δημιουργεί ένα νέο περιβάλλον, που χρήζει μελέτης και ανάλυσης. Η Κύπρος μπορεί να αποτελέσει εναλλακτική πηγή ενέργειας για την ΕΕ και το φυσικό αέριο μπορεί να αποτελέσει καταλύτη για μια καλή λύση στο Κυπριακό, είπε. Ως εκ τούτου, πρόσθεσε, επιβάλλεται σοβαρότητα στη διακυβέρνηση. Χρειαζόμαστε επιστήμονες, δεν μπορούμε να στηριζόμαστε στον ερασιτεχνισμό του οποιουδήποτε, σημείωσε, ενώ υπογράμμισε πως πρέπει να φτιάξουμε μια στρατηγική για την ασφάλεια των υδρογονανθράκων.

Η ασφάλεια των υποδομών

Ο Σόλων Κασίνης αναφέρθηκε στις υφιστάμενες ενεργειακές υποδομές που διαθέτει η Κύπρος, σε αυτές που βρίσκονται υπό σχεδιασμό, αλλά και αυτές που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν στο μέλλον. Όπως εξήγησε, οι ενεργειακές υποδομές πρέπει πάντοτε να βρίσκονται σε λειτουργία, έτσι ώστε να υπάρχει απρόσκοπτη και ασφαλής παροχή υπηρεσιών.

Πολλές παραγωγικές μονάδες, όπως είπε, έχουν λειτουργικά συστήματα που είναι τρωτά σε cyber επιθέσεις. Αυτές οι επιθέσεις, ανέφερε, πολλές φορές δεν μπορούν καν να εντοπιστούν εγκαίρως, καθώς δεν γίνονται πάντα άμεσα αντιληπτές, ενώ είναι πολύ συχνά εξαιρετικά περίπλοκες, με τον χρόνο να λειτουργεί υπέρ του επιτιθέμενου.

Οι cyber attackers μπορούν να επιτεθούν σε όλα τα είδη ενεργειακών υποδομών, τόνισε ο κ. Κασίνης, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτροπαραγωγικών σταθμών, των σταθμών επεξεργασίας, των υποδομών φυσικού αερίου και πετρελαίου, των υπηρεσιών συγκοινωνιών και επικοινωνιών κ.ά. Ως εκ τούτου, μπορεί να προκαλέσουν τεράστιες ζημιές, όπως απώλεια του ελέγχου της παραγωγής, ξαφνικό τερματισμό της λειτουργίας τους ή αλλαγή του τρόπου λειτουργίας τους.

Ο κ. Κασίνης παρέπεμψε στη σοφία των Ισραηλινών επί του θέματος, τονίζοντας ότι η προστασία κατά των cyber επιθέσεων είναι η άμυνα. Οι γείτονές μας, όπως είπε, εξειδικεύονται σε θέματα ενέργειας σε μεγάλο βαθμό αλλά, πέραν του Ισραήλ, και η Τουρκία αναπτύσσεται. Γι’ αυτό και θα πρέπει να εμπλακούν και να εκπαιδευτούν άνθρωποι διαφόρων υπηρεσιών και επιστημονικών ειδικοτήτων, για να είμαστε σε θέση να αντιμετωπίσουμε τα cyber attacks, κατέληξε.

Δεν μπορεί να γίνει επένδυση χωρίς ασφάλεια

Η θεωρία του ζωτικού χώρου έχει διάφορες όψεις, όπως η αμυντική και η επεκτατική. Η αμυντική περιορίζεται στα εθνικά κρατικά κυριαρχικά συμφέροντα και η επεκτατική είναι η μορφή κατά την οποία μεγάλα ή μεσαία κράτη θέλουν να επεκτείνουν τον ζωτικό τους χώρο, εξήγησε ο Γιάννος Χαραλαμπίδης. Γι’ αυτό και παρουσιάζονται τόσο συμμαχίες όσο και συγκρούσεις.

Οι ΑΟΖ, ανέφερε, έχουν σχέση με τον εθνικό πλούτο και στην περίπτωση της Κύπρου το εθνικό συμφέρον που διακυβεύεται είναι η ενέργεια. Καμία ανάπτυξη ή επένδυση δεν μπορεί να γίνει, εάν δεν υπάρχει ασφάλεια, υπογράμμισε. Οι διαστάσεις στο πλαίσιο της ασφάλειας, πρόσθεσε, είναι οι κλασικές συμβατικές, δηλαδή η ξηρά, η θάλασσα, ο αέρας και το διάστημα.

Η τεχνολογία αποτελεί έναν από τους βασικούς συντελεστές ισχύος και ο κυβερνοχώρος είναι ένας νέος χώρος, μέσω του οποίου επίσης γίνονται πόλεμοι, τόσο σε συνδυασμό με τα συμβατικά πολεμικά μέσα όσο και επειδή αυτά μπορούν να μπλοκαριστούν. Κανένας, σημείωσε ο κ. Χαραλαμπίδης, δεν μπορεί να επενδύσει αν δεν υπάρχει ασφάλεια και εμείς, δυστυχώς, δεν διαθέτουμε ασφάλεια. Συνεπώς, είναι επιβεβλημένη η συμμαχία μαζί με το Ισραήλ, αλλά χρειαζόμαστε την Ελλάδα για λόγους εθνικού συμφέροντος, προκειμένου να υπάρξουν ισοζύγια δυνάμεων.

Η παρουσία ξένων εταιρειών στην Κύπρο επίσης είναι μορφή αποτροπής. Το κράτος μας, υπογράμμισε, πρέπει να φτιάξει υπηρεσίες που να ασχολούνται με cyber security και αποτροπή, διαφορετικά κανείς δεν πρόκειται να επενδύσει.

Πόλος τροφοδοσίας της ΕΕ

Ο Γιώργος Παμπορίδης υπέδειξε πως το διεθνές δίκαιο δεν είναι κάτι εύκαμπτο ή ευμετάβλητο, αλλά η μόνη σταθερή που προσφέρεται σε μικρά κράτη για να υπερασπιστούν τα συμφέροντα και την ύπαρξή τους. Η Κύπρος, σημείωσε, δεν είχε ποτέ άλλο όπλο. Όταν ξεφύγεις από τη γραμμή του και είσαι μικρό κράτος, πρόσθεσε, μπορεί να εξυπηρετήσεις περιστασιακά συμφέροντα, αλλά θα το πληρώσεις.

Επανέλαβε ότι στην ΑΟΖ κάθε κράτους υπάρχουν κυριαρχικά δικαιώματα και όχι κυριαρχία, ενώ η ΑΟΖ πρέπει να ανακηρυχθεί, σε αντίθεση με την υφαλοκρηπίδα που είναι αυθύπαρκτη. Όπως εξήγησε, οι Τούρκοι αναγκάστηκαν να δημιουργήσουν ένα νομικό θεώρημα, που θα αποτελούσε τη βάση των αξιώσεών τους στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου αλλά λειτούργησαν κοντόφθαλμα, καθώς ανακήρυξαν την ΑΟΖ τους στη Μαύρη Θάλασσα με τέτοιον τρόπο, που καταρρίπτουν από μόνοι τους τις αξιώσεις τους στη δική μας περιοχή.

Η Κύπρος, σημείωσε, πρέπει να ενεργήσει με πρωτοβουλίες, ώστε να αναλάβει ηγετικό ρόλο στη δημιουργία ενός ενδεχόμενου πόλου τροφοδοσίας της ΕΕ, ξεχωριστό από το ΤΑΝΑΠ και το ΤΑΠ, δημιουργώντας συνέργειες με το Ισραήλ, τον Λίβανο και την Αίγυπτο, αλλά κάτι τέτοιο προϋποθέτει πως θα είμαστε έτοιμοι να δεχθούμε τα βόλια της Ρωσίας. Για να γίνει αυτό, ωστόσο, πρέπει η εξωτερική μας πολιτική να έχει συγκεκριμένη κατεύθυνση, έξω από το στενό πλαίσιο του Κυπριακού, τόνισε ο κ. Παμπορίδης.

Συντελεστής ισχύος

Ο Άντης Λοϊζου ανέφερε πως ο κυβερνοπόλεμος αποτελεί έναν από τους συντελεστές ισχύος του κράτους, όπως η οικονομία, η διπλωματία και οι ένοπλες δυνάμεις. Αυτός ο τέταρτος συντελεστής, υπέδειξε, αξιοποιείται ισότιμα στη διεξαγωγή πολέμου και η σχέση του με τις ένοπλες δυνάμεις είναι ανάλογη με αυτήν των άλλων συντελεστών. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι δεν είναι κομμάτι των ενόπλων δυνάμεων, αφού είναι στρατηγικό όπλο και όχι τακτικό. Ως εκ τούτου σχεδιάζεται και υλοποιείται στο επίπεδο της υψηλής στρατηγικής.

Οι κυβερνοδυνατότητες, όπως ονομάζεται η κυβερνοάμυνα και η κυβερνοεπίθεση, καλύπτουν όλους τους τομείς της κυβερνητικής δραστηριότητας και ως εκ τούτου οι αποφάσεις επ’ αυτών των θεμάτων πρέπει να λαμβάνονται σε πολιτικό επίπεδο. Δεδομένου του τεράστιου μεγέθους του κυβερνοχώρου και των δυνατοτήτων που υπάρχουν, επιβάλλεται, όπως τόνισε ο κ. Λοϊζου, να διοικείται από ανεξάρτητη ρυθμιστική Αρχή και όχι από κάποιο υπουργείο ή αρχηγό στρατού ή τις μυστικές υπηρεσίες.

Πρέπει η Αρχή να αποτελείται από ανθρώπους προερχόμενους από διάφορους εξειδικευμένους κλάδους, ώστε να μπορεί να υποστηρίζει τους άλλους συντελεστές ισχύος και να υποστηρίζεται από αυτούς. Ο κυβερνοπόλεμος, εξήγησε, έχει ως στόχο να προσβάλει τα συστήματα πληροφοριών, τα δίκτυα, το διαδίκτυο και να καταστήσει τον αντίπαλο αδύναμο να εκμεταλλευτεί τις δυνατότητές του.

Μέχρι και κυβερνοπροπαγάνδα μπορεί να γίνει μέσα από τις κυβερνοεπιθέσεις. Μπορούν, επεσήμανε, να προσβληθούν τεράστιοι στόχοι από την άλλη πλευρά του πλανήτη, προκαλώντας σύγχυση, πανικό και αποπροσανατολισμό. Η απειλή είναι υπαρκτή και χρειάζεται άμεση αντιμετώπισή της, με συγκεκριμένη πολιτική κυβερνοασφάλειας, κατέληξε.

Η ασφάλεια των πληροφοριών

Ο ΑΛΕΞΗΣ Μιχαήλ αναφέρθηκε στα τεράστια προβλήματα που προκαλεί η έλλειψη ασφάλειας σε ατομικό, εταιρικό και κυβερνητικό επίπεδο. Όπως είπε, η βιομηχανία του cybercrime είναι τεράστια και εδράζεται στο γεγονός πως ενώ πλέον δεν μπορούμε να κάνουμε τη δουλειά μας χωρίς ηλεκτρονικούς υπολογιστές, δεν ξέρουμε να προστατευτούμε αρχικά. Οι εταιρείες προσπαθούν να λανσάρουν τα προϊόντα τους όσο το δυνατόν γρηγορότερα και η ασφάλεια έρχεται σε δεύτερη μοίρα, αφού τα κενά της εντοπίζονται εκ των υστέρων.

Όσο περισσότερες συσκευές χρησιμοποιούμε, τόνισε, τόσοι περισσότεροι τρόποι υπάρχουν να δεχθούμε τέτοιες επιθέσεις. Σε εταιρικό επίπεδο, για παράδειγμα, το μόνο που χρειάζονται οι επιτιθέμενοι είναι έναν υπάλληλο που δεν κατάλαβε ή δεν τηρεί τις αρχές ασφαλείας του οργανισμού.

Η Κυβέρνηση φαίνεται να μη δίνει βαρύτητα στο ενδεχόμενο κινδύνου επιθέσεων, επεσήμανε ο κ. Μιχαήλ, ενώ είναι πολύ εύκολο να γίνουν αυτές. Υπάρχουν επιτιθέμενοι που το κάνουν ως επάγγελμα, χάκερς μη κακόβουλοι, που ψάχνουν για τρύπες ασφάλειας με σκοπό την επιστημονική ανάπτυξη, οι script kiddies που το πράττουν για σκοπούς εντυπωσιασμού, οι κατάσκοποι κρατών και οι cyber terrorists/ hacktivists που επιφέρουν ιδεολογικά πλήγματα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα, τόνισε, είναι πως, σε αντίθεση με τις κανονικές κλοπές, συχνά δεν αντιλαμβάνεσαι για πολύ καιρό ότι κάτι σου λείπει, ώστε να λάβεις τα μέτρα σου.