Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα
Η διαταραχή αυτή επηρεάζει αρνητικά τη σχολική, κοινωνική και επαγγελματική λειτουργικότητα και την απόδοση του ατόμου

Το να είσαι γονιός ενός παιδιού με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) σίγουρα δεν είναι εύκολη υπόθεση, αλλά η ενημέρωση αποτελεί δύναμη για την αντιμετώπιση κάθε δυσκολίας. Τα κύρια χαρακτηριστικά της ΔΕΠ-Υ είναι η έλλειψη προσοχής, η παρορμητικότητα και η υπερκινητικότητα. Τα συμπτώματα αυτά είναι εμφανή τόσο σε συνθήκες που απαιτούν προσοχή και περιορισμό της κινητικότητας όπως η σχολική τάξη, όσο και σε συνθήκες παιχνιδιού.

Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής μπορεί να εμφανιστεί και χωρίς υπερκινητικότητα. Eπικρατέστερη αιτία της διαταραχής είναι η κληρονομικότητα. Ακόμη, έρευνες έχουν δείξει ότι ο εγκέφαλος παιδιών με ΔΕΠ-Υ παρουσιάζει διαφορές σε σύγκριση με εκείνες των συνομηλίκων τους στη δομή και τη λειτουργία κάποιων περιοχών. Πρέπει να σημειωθεί ότι τα ποσοστά παιδιών με ΔΕΠ-Υ που παρουσιάζουν και άλλες ψυχικές και αναπτυξιακές διαταραχές είναι υψηλά. Η διαταραχή αυτή επηρεάζει αρνητικά τη σχολική, κοινωνική και επαγγελματική λειτουργικότητα και την απόδοση του ατόμου.

H ΔΕΠ-Υ εμφανίζεται στον σχολικό πληθυσμό με ποσοστό 3%-5%, ενώ η διαταραχή αυτή είναι συχνότερη στ' αγόρια απ’ ό,τι στα κορίτσια. Το 80% των περιπτώσεων συνεχίζουν να παρουσιάζουν προβλήματα στην εφηβεία και το 65% στην ενηλικίωση. Τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ ως βρέφη συνήθως εμφανίζουν διαταραχές στον ύπνο, συχνό και έντονο κλάμα.

Σημάδια
Μερικά από τα πιο έντονα σημάδια ενός παιδιού με ΔΕΠ-Υ είναι:
· Δεν ανταποκρίνεται όταν του μιλούν και απαιτούνται συχνές επαναλήψεις για να τραβήξει κανείς την προσοχή του.
· Οι σχολικές του εργασίες είναι ανοργάνωτες και δυσκολεύεται να ολοκληρώσει ό,τι αρχίζει.
· Στο σχολείο συνήθως αρχίζει και τελειώνει τις εργασίες του τελευταίο.
· Μιλά πολύ, απαντά απερίσκεπτα χωρίς να ερωτηθεί, δεν περιμένει τη σειρά του και διακόπτει τους άλλους.
· Δεν μένει για πολύ στο ίδιο μέρος και δεν κάνει για πολλή ώρα την ίδια δραστηριότητα.

Διάγνωση με προσοχή
Η διάγνωση πρέπει να γίνεται με προσοχή και ακρίβεια, γιατί συχνά συγχέεται με παραπλήσιες διαταραχές. Η αναγνώριση της διαταραχής συνήθως συμπίπτει με την ένταξη στο σχολείο και η θεραπευτική αντιμετώπιση απαιτεί συνεργασία μεταξύ οικογένειας και σχολείου, καθώς και τη συμμετοχή επαγγελματιών διαφορετικών ειδικοτήτων.

Τα παιδιά στα οποία γίνεται η διάγνωση πρέπει να παρουσιάζουν τις δυσκολίες της διαταραχής σε δύο τουλάχιστον περιβάλλοντα (π.χ. στο σχολείο και στο σπίτι). Τα συμπτώματα πρέπει να εμφανίζονται για τουλάχιστον 6 μήνες πριν από την ηλικία των 7. Για να διαγνωστεί ένα παιδί πρέπει να παρουσιάζει μία σειρά συμπεριφορών, καθώς ένα και μόνο σύμπτωμα δεν είναι απόδειξη της διαταραχής. Η διάγνωση μπορεί να γίνει με τη χρήση ψυχομετρικών τεστ, που θα χορηγηθούν από ειδικούς επιστήμονες, συνήθως παιδοψυχίατρους και παιδοψυχολόγους, και καταγραφή της συμπεριφοράς του παιδιού.

Παρέμβαση
Μπορεί όμως η ΔΕΠ-Υ να αντιμετωπιστεί; Στην εφηβεία και την ενήλικη ζωή τα συμπτώματα υπερκινητικότητας μειώνονται, αλλά παρουσιάζονται σοβαρά συμπεριφορικά προβλήματα όπως επιθετικότητα και παραβατικότητα. Συνήθως η παρορμητικότητα και η υπερκινητικότητα ελαττώνονται, ενώ η διάσπαση προσοχής παραμένει.

Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και η θεραπεία πρέπει να προσαρμόζεται ανάλογα με τα συμπτώματα του κάθε παιδιού. Στις σοβαρές περιπτώσεις της διαταραχής χρησιμοποιείται φαρμακευτική αγωγή σε συνδυασμό με άλλες μεθόδους. Στις πιο ήπιες περιπτώσεις, ένα πρώτο βήμα είναι ένα σταθερό εκπαιδευτικό πρόγραμμα με συνεργασία γονέων και δασκάλων. Όταν το παιδί είναι σε σχολική ηλικία, είναι σημαντικό να του μιλήσετε για τη διάγνωσή του. Έτσι, το παιδί θα λύσει πολλές από τις απορίες του που προκύπτουν από τις διαφορές του με τους συνομήλικούς του και θα μπορεί να κατανοήσει και να διαχειριστεί καλύτερα την κατάσταση.

Η κατανόηση και η θετική αποδοχή του προβλήματος πρέπει να είναι οι σύμμαχοι των γονέων για να μπορέσουν να εκπαιδευτούν. Η απειρία και το άγχος που έχουν αρχικά, τους δημιουργούν αδυναμία να ελέγξουν τη συμπεριφορά των παιδιών τους.\

Οι στρατηγικές που χρησιμοποιούν πρέπει να είναι επιστημονικά τεκμηριωμένες και κατάλληλες για την εφαρμογή τους μέσα στο πλαίσιο της οικογένειας. Βοηθητικό είναι οι ίδιες τεχνικές και ανταμοιβές που χρησιμοποιούνται στο σπίτι να ισχύουν και στο σχολείο. Και οι δύο γονείς πρέπει να είναι σύμφωνοι και να ακολουθούν μια κοινή γραμμή.

Άλλο το ζωηρό παιδί…
ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ με ΔΕΠ-Υ έχουν κακή διαχείριση του χρόνου, δεν έχουν καλή μνήμη, είναι ευαίσθητα και πληγώνονται εύκολα.
· Προγραμματίστε το καθετί και προσπαθήστε να έχετε την ίδια ρουτίνα κάθε ημέρα, έχοντας ένα δομημένο ημερήσιο πρόγραμμα.
· Οργανώστε και καταγράψετε τα καθήκοντα του παιδιού, χωρίς να διστάσετε να το ανταμείψετε όταν ακολουθεί τους κανόνες.
· Βοηθήστε το παιδί να έχει επαφή με τον χρόνο.
· Να έχετε ρεαλιστικούς στόχους και να χρησιμοποιείτε απλές, ξεκάθαρες και άμεσες οδηγίες.
· Θέστε όρια και περιορισμούς.
· Σκεφτείτε νέους και διασκεδαστικούς τρόπους διδασκαλίας.
· Μειώστε τις παρεμβολές στον χώρο μελέτης του παιδιού. Βοηθήστε το να οργανώσει τον χώρο του.
· Διασπάστε τις εργασίες του σε μικρότερες και απλούστερες.
· Μην επιμένετε στην αποστήθιση και βρείτε στο παιδί μνημονικούς κανόνες για να συγκρατεί πληροφορίες.
· Ακούστε το παιδί σας όταν σας μιλά και δείξτε ενδιαφέρον.
· Δομήστε ένα πλαίσιο αυτοαναφοράς, με μικρές συζητήσεις στο τέλος της ημέρας.
· Εντάξετε στο καθημερινό σας πρόγραμμα γυμναστική ή χορό, αφού έχει αποδειχθεί ότι η άσκηση είναι ένα βοηθητικό μέσο για να μειωθεί η υπερβολική ενέργεια των παιδιών.
· Προετοιμάστε το από νωρίς για οτιδήποτε συμβεί εκτός προγράμματος, έτσι ώστε να προετοιμαστεί ψυχολογικά.
· Να προσφέρετε στο παιδί δημιουργικά παιχνίδια, όπως παζλ, και να συμμετέχετε σε αυτά μαζί του.
· Συνδυάστε τη σταθερότητα με τη στοργή και βοηθήστε το να κατανοήσει τι περιμένετε από αυτό.
· Φτιάξτε ένα περιβάλλον για το παιδί σας που δεν το πληγώνει και δεν το απορρίπτει, αλλά του δίνει τη δυνατότητα να διαχειρίζεται τη διαφορετικότητά του.
· Αν η οικογένεια αποδεχθεί το πρόβλημά του και το βοηθήσει, μπορεί να αναδείξει τα ταλέντα του και να έχει μια φυσιολογική ζωή.
· Να θυμάστε ότι ένα ζωηρό παιδί δεν σημαίνει ότι έχει τη διαταραχή.