Με δύο σημαντικά εργαλεία στον αγώνα…

Το Υπουργείο Παιδείας ανοίγει δρόμους με τον «Κώδικα Συμπεριφοράς Κατά του Ρατσισμού» και τον «Οδηγό Διαχείρισης και Καταγραφής Ρατσιστικών Περιστατικών»

ΣΤΟΧΟΣ του Κώδικα και του Οδηγού είναι η αναγνώριση οποιωνδήποτε λόγων, πράξεων και διαδικασιών οδηγούν σε αρνητικές διακρίσεις σε βάρος συγκεκριμένων ατόμων, με βάση τη διαφορετικότητά τους…

«Δύο σημαντικά εργαλεία, στον αγώνα που κάνουμε για την αντιμετώπιση των ρατσιστικών φαινομένων στο εκπαιδευτικό μας σύστημα», χαρακτήρισε ο Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού Κώστας Καδής τον «Κώδικα Συμπεριφοράς Κατά του Ρατσισμού», και τον «Οδηγό Διαχείρισης και Καταγραφής Ρατσιστικών Περιστατικών», που παρουσιάστηκαν προχθές (13.6.2014), στη διάρκεια δημοσιογραφικής διάσκεψης, από τους συγγραφείς τους Δρα Έλενα Παπαμιχαήλ, Λειτουργό Γραφείου Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας στο ΥΠΠ και Δρα Μιχαλίνο Ζεμπύλα, Αναπληρωτή Καθηγητή στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Στη διαμόρφωση του Κώδικα και του Οδηγού συνέβαλε σημαντικά το Γραφείο της Επιτρόπου Διοικήσεως και ιδιαίτερα ο Επικεφαλής και η Λειτουργός της Αρχής Κατά των Διακρίσεων, Άριστος Τσιάρτας και Θέκλα Δημητριάδου.

Μια μεγάλη μέρα για το Υπουργείο

Ο Κώστας Καδής μίλησε για «μια μεγάλη μέρα» για το Υπουργείο του, τονίζοντας ότι «είναι σημαντικό να διασφαλίζεται για όλους τους μαθητές και μαθήτριες ένα περιβάλλον ασφάλειας, ανεκτικότητας, σεβασμού της διαφορετικότητας, μη διάκρισης και ισότητας, στο οποίο να μπορούν να απολαμβάνουν στο μέγιστο τις εκπαιδευτικές ευκαιρίες που τους προσφέρονται».

Υπογράμμισε ότι στόχος του Κώδικα και του Οδηγού «είναι η αναγνώριση οποιωνδήποτε λόγων, πράξεων και διαδικασιών οδηγούν σε αρνητικές διακρίσεις σε βάρος συγκεκριμένων ατόμων με βάση τη διαφορετικότητά τους, και η ανάληψη ενεργού δράσης για πρόληψη και αντιμετώπισή τους, καθώς και για ανάπτυξη αντιρατσιστικής κουλτούρας. Με αυτήν την προοπτική, αναμένεται να αποτελέσουν ένα χρήσιμο υποστηρικτικό εργαλείο για τους εκπαιδευτικούς των σχολείων μας».

Θετική υποδοχή από τους εκπαιδευτικούς

Απαντώντας σε ερώτηση του υπογράφοντος, πώς οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί υποδέχτηκαν τον Κώδικα και τον Οδηγό, δεδομένου ότι αρκετοί από αυτούς θεωρούνται ότι εμφορούνται από συντηρητικές ιδέες, ο Υπουργός Παιδείας ανέφερε: «Δεν πιστεύω ότι οι εκπαιδευτικοί μας είναι πολύ συντηρητικοί - τουλάχιστον από τις επαφές που έχω μαζί τους, διαπιστώνω ότι είναι ανοικτοί και σε νέες ιδέες και σε καινοτομίες, και θεωρώ ότι θα δεχτούν πολύ θετικά το γεγονός ότι τους παρέχουμε εργαλεία τα οποία με πολύ συγκεκριμένο και κωδικοποιημένο τρόπο θα τους βοηθήσουν να αναγνωρίζουν ρατσιστικά φαινόμενα και συμπεριφορές μέσα στο σχολείο, αλλά και να τα διαχειρίζονται».

Σε παρέμβασή του, ο Δρ Μιχαλίνος Ζεμπύλας σχολίασε ότι «έχουμε πάρα πολλούς προοδευτικούς εκπαιδευτικούς που εργάζονται μέσα στα σχολεία, αθόρυβα τις πιο πολλές φορές, χωρίς να διατυμπανίζουν τη δουλειά τους. Εμείς, παρόλα τα αρνητικά που ενίοτε μπορεί να βγαίνουν στην επιφάνεια, είμαστε σίγουροι ότι θα δουλέψουμε πολύ συνεργατικά μαζί τους για να προωθήσουμε τον Κώδικα και τον Οδηγό. Προσωπικά δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι το μήνυμα θα περάσει».

Το θέμα σχολίασε και ο Άριστος Τσιάρτας, ως εξής: «Είναι ένα σημαντικό βήμα το σημερινό, γιατί το Υπουργείο Παιδείας με τον πιο επίσημο τρόπο, εγκαταλείπει την πολιτική της αναφοράς σε “περιστατικά παραβατικής συμπεριφοράς” και παραδέχεται ότι πρόκειται για ρατσιστικά περιστατικά. Είναι πράγματι σήμερα άγονη, απρόσφορη και επικίνδυνη η τακτική να προβαίνουμε σε χαρακτηρισμούς “ρατσιστές” και “μη ρατσιστές”. Το άνοιγμα του Υπουργείου στο θέμα της αποδοχής του ρατσιστικού φαινομένου, έχω την άποψη ότι θα ανοίξει νέες προοπτικές μέσα στα σχολεία και ευρύτερα στην κοινωνία. Η μη παραδοχή του ζητήματος παρήγαγε μέσα στους σχολικούς χώρους μια ιδιότυπη αντίληψη, ώστε να μη βγαίνουν προς τα έξω ρατσιστικές συμπεριφορές, για να μην εκτεθεί το σχολείο και οι εκπαιδευτικοί».

Ο κ. Τσιάρτας υπογράμμισε ιδιαίτερα τη σημασία της παρατήρησης του Υπουργού Παιδείας, ότι «η αναφορά των περιστατικών δεν αποτελεί αδυναμία των σχολείων, αλλά δηλώνει έμπρακτα την αποφασιστικότητά τους να ενεργούν προς όφελος ολόκληρης της σχολικής κοινότητας και των δικαιωμάτων των μελών της».

Με παιδαγωγικούς όρους

Ως θέμα αρχής, ο χειρισμός των ρατσιστικών περιστατικών γίνεται πρωτίστως με παιδαγωγικούς όρους, και αποσκοπεί στην αλλαγή συμπεριφορών και πρακτικών, χωρίς αυτόματη προσφυγή σε τιμωρητικά μέτρα.

Επιδιώκεται η χρήση ήπιων και διαμεσολαβητικών μεθόδων, συνεκτιμώντας τις προσωπικές περιστάσεις θύτη και θύματος. Όπου χρειάζεται, παρέχεται η κατάλληλη στήριξη και προστασία προς όλους τους εμπλεκομένους.

Για την αποτελεσματική διαχείριση ρατσιστικών περιστατικών είναι σημαντικό να καταγράφεται το κάθε περιστατικό αμέσως ή σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, ώστε να τηρείται το σύστημα κυρώσεων, ανάλογα με τη συχνότητα συγκεκριμένων συμπεριφορών από συγκεκριμένα άτομα με αξιοπιστία.

Οι προτεινόμενες κυρώσεις

Οι ακόλουθες κυρώσεις προτείνονται στα πλαίσια των κανονισμών λειτουργίας των δημόσιων σχολείων.

1. Συμπλήρωση του εντύπου αναστοχασμού και υπογραφή του από γονέα/κηδεμόνα.

2. Παρατήρηση.

3. Γραπτή επίπληξη από το σχολείο προς το παιδί, ιδιαιτέρως με υπογραφή από γονέα/κηδεμόνα ή ενώπιον του κηδεμόνα.

4. Τηλεφώνημα του παιδιού στο σπίτι και αναφορά του περιστατικού και της εμπλοκής του σε αυτό, στην παρουσία της/του εκπαιδευτικού διαχείρισης ρατσιστικών περιστατικών ή της διεύθυνσης του σχολείου.

5. Επιστολή απολογίας του παιδιού (ή περισσότερων) που κρίθηκε υπεύθυνο για το ρατσιστικό περιστατικό προς το θύμα ή θύματα.

6. Υποχρεωτική εκτέλεση κοινωφελούς εργασίας, που θα στοχεύει κυρίως στην αξιοποίηση των ικανοτήτων/δεξιοτήτων του μαθητή προς όφελος της σχολικής κοινότητας. Η εργασία πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια του σχολείου.

7. Αποζημίωση για φθορά περιουσίας του σχολείου ή και άλλων.

8. Συζητήσεις με τα εμπλεκόμενα παιδιά και τις οικογένειές τους, μετά από πρόσκλησή τους στο σχολείο.

9. Στέρηση συμμετοχής σε ενδοσχολικές εκδηλώσεις και αθλοπαιδιές εντός του σχολείου, καθώς και σε άλλες ενδοσχολικές δραστηριότητες, για μία μόνο περίοδο από μία μέχρι τριάντα συνεχόμενες ημέρες μέσα στο ίδιο σχολικό έτος (για τη Δημοτική Εκπαίδευση) ή αποβολή από την τάξη και παραπομπή στη Διεύθυνση και αποβολή από 1-8 μέρες (για τη Μέση και Μέση Τεχνική Εκπαίδευση).