ΠΑΙΔΙ-ΓΟΝΕΙΣ
Οι νυχτερινοί εφιάλτες και πώς πρέπει να αντιμετωπίσετε το πρόβλημα
Η κατάσταση του ενύπνιου τρόμου δεν σχετίζεται με άλλες διαταραχές ύπνου, παρόλο που έχει παρόμοια συμπτωματολογία με καταστάσεις τραυματικών εμπειριών, υπερδιέγερσης, άγχους

Οι σύγχρονες έρευνες αναφέρουν ότι τα ενοχλητικά όνειρα είναι ένα πρόβλημα που απασχολεί περίπου το ένα τρίτο περίπου των παιδιών δημοτικού σχολείου. Συγκεκριμένα, τα αγόρια ηλικίας 10 ετών τα κορίτσια ηλικίας 6, 10 και 11, αναφέρουν συχνά ότι ξυπνούν από ενύπνιους τρόμους. Η έρευνα σημειώνει ότι οι νυκτερινοί εφιάλτες μειώνονται, καθώς μεγαλώνει το παιδί. Οι νυκτερινοί εφιάλτες παρατηρούνται σε παιδιά προσχολικής ηλικίας, που αποχωρίζονται την μητέρα τους ή οικεία και προσφιλή τους πρόσωπα, σε παιδιά χρόνιους ασθενείς που νοσηλεύονται για παρατεταμένο διάστημα σε νοσοκομεία ή αν οι γονείς τους νοσηλεύονται σε νοσοκομεία και τα ίδια φιλοξενούνται σε σπίτια οικείων.

Τι είναι και γιατί συμβαίνει
Τι είναι όμως ο ενύπνιος τρόμος και γιατί συμβαίνει; Καθώς προχωρά η νύκτα το παιδί παίρνει μια παράξενη στάση, τυλίγεται γύρω από το σώμα του, ενώ έχει αιφνίδια τινάγματα που συνοδεύονται από αμηχανία και φόβο αλλά και ξεφωνητά. Ωστόσο, το παιδί φαίνεται να μην έχει ξυπνήσει εντελώς και δεν έχει προσανατολιστεί σε τόπο και χρόνο ούτε αναγνωρίζει οικεία πρόσωπα. Όταν οι γονείς το καθησυχάσουν και κατευναστεί ο φόβος τότε νιώθει οικεία, όμως το πρωί δεν είναι σε θέση να θυμάται τίποτα από όσα συνέβησαν το βράδυ. Αυτό το φαινόμενο χαρακτηρίζεται από περιοδικότητα. Η κατάσταση του ενύπνιου τρόμου δεν σχετίζεται με άλλες διαταραχές ύπνου, παρόλο που έχει παρόμοια συμπτωματολογία με καταστάσεις τραυματικών εμπειριών, υπερδιέγερσης, άγχους. Η αιτιολογία του ενύπνιου τρόμου ποικίλλει και κάθε φορά χρειάζεται να διερευνάται.

Πώς αντιμετωπίζεται από τους γονείς
Πώς μπορούν οι γονείς να το αντιμετωπίσουν; Ο γονέας καλό είναι να καθησυχάσει το παιδί και να το ανακουφίσει από τη διάχυτη εσωτερική ένταση που φαίνεται να τον διακατέχει. Το παιδί σε αυτή τη φάση μπορεί να μην είναι σε θέση να απαντήσει σε διερευνητικές και διασαφηνιστικές ερωτήσεις όμως ο γονέας καλό είναι να παρατηρήσει τις ανησυχίες του, τους φόβους του, την όλη συμπεριφορά του παιδιού σε όλα τα πλαίσια: σχολείο, σπίτι, γειτονιά ούτως ώστε να αντιληφθεί την πηγή πρόκλησης του ενύπνιου τρόμου. κόμη το περιεχόμενο των ονείρων, η θεματική, η διάρκεια μπορούν να προσδώσουν χρήσιμες πληροφορίες για την πηγή των ανησυχιών του παιδιού.

Σε περίπτωση που οι διαταραχές ύπνου είναι έντονες και παρατεταμένες και διαρκούν αρκετό καιρό τότε ενδεχομένως μια επίσκεψη σε ειδικό να είναι αναγκαία. Οι πιο διαδεδομένες τεχνικές για τις διαταραχές ύπνου είναι ειδικές μέθοδοι συνέντευξης, συμβολικό-διαδραστικό παιχνίδι, απεικονιστικές μέθοδοι, προβολικές τεχνικές όπου χρησιμοποιούνται μόνο από έμπειρους ειδικούς προκειμένου να διαφανεί η βαθύτερη αιτία των ανησυχιών και των φόβων του παιδιού. Ακόμη ο ειδικός ενδέχεται να εντοπίσει μορφές συμπεριφοράς γονέων που ενισχύουν τις ενοχλητικές τελετουργίες του παιδιού προτού κοιμηθεί.

Το παράδειγμα
Ας δούμε ένα παράδειγμα ενός τετράχρονου κοριτσιού όπου αρνιόταν να κοιμηθεί μόνο του λόγω μην σταθερών συμπεριφορών της μητέρας του:
Η Ελένη αρνιόταν να κοιμηθεί και ξεσπούσε έντονα όταν η μητέρα της έφευγε από το δωμάτιο της για να κοιμηθεί. Η μητέρα δεν έβρισκε λύση σε αυτό το πρόβλημα και ο πατέρας δεν έδινε σημασία, καθώς η γυναίκα του δεν μπορούσε να οριοθετήσει τη συμπεριφορά της κόρης τους. Έτσι μετά από ένα διάστημα τριών μηνών που επαναλαμβανόταν αυτή η συμπεριφορά της Ελένης οι γονείς αποφάσισαν να απευθυνθούν σε ένα ειδικό.

Ο παιδοψυχολόγος της υπηρεσίας όπου απευθύνθηκαν συμβούλευσε τους γονείς της Ελένης να επιμένουν στο να ακολουθείται αυστηρά και με πλήρη οριοθέτηση μια σειρά από κανόνες κάθε βράδυ προτού η Ελένη να κοιμηθεί, να κάνει μπάνιο, να διαβάζει ένα παραμύθι, να κάνει προσευχούλα, να φοράει πιτζάμες, να καληνυχτίζει τους γονείς, να πηγαίνει τουαλέτα, να πίνει νερό και αφού ικανοποιηθούν οι ανάγκες του παιδιού με ένα σταθερό και ήρεμο τρόπο να την βάζουν για ύπνο. Η μητέρα δεν μπορούσε να γυρίσει στο δωμάτιο της Ελένης μετά από το τελετουργικό αυτό ότι και αν έκανε η Ελένη (να φωνάζει, να κλαίει, να προσφεύγει σε θεατρινισμούς, παρακάλια, να επικαλείται ανάγκες της). Μετά από δέκα βράδια όπου η Ελένη ξεσπούσε, απειλούσε, θύμωνε και η μητέρα δεν επέστρεφε στο δωμάτιο της παρουσιάσθηκε θεαματική βελτίωση.

Αλληλεπιδραστική ιεροτελεστία κανόνων και αρχών
ΣΤΗΝ ουσία μητέρα και παιδί ακολούθησαν μια αλληλεπιδραστική ιεροτελεστία κανόνων και αρχών, που τους επέτρεψε να ηρεμήσουν.
Η συνεργασία με τον ειδικό συνεχίστηκε και δύο βδομάδες μετά τη βελτίωση, προκειμένου να σταθεροποιηθεί η κατάσταση. Η Ελένη δεν αντιμετώπισε ξανά αυτό το πρόβλημα. Άλλαξε μια προβληματική συμπεριφορά που στηριζόταν σε λάθος αντιδράσεις των γονιών, οι οποίοι αδυνατούσαν να οριοθετήσουν τις συμπεριφορές του παιδιού τους. Η συμπεριφορά του παιδιού δεν μπορεί να κατανοηθεί έξω από το περιβάλλον του.

ΑΡΙΣΤΟΝΙΚΗ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ ΤΡΥΦΩΝΙΔΟΥ
Σχολική- Εξελικτική Ψυχολόγος