Ό,τι δεν έγινε επί τριάντα χρόνια πρέπει να γίνει εντός των επόμενων δύο ετών
Πολύ ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα για την πλήρη εφαρμογή του Γενικού Σχεδίου Υγείας περιλαμβάνονται στην συμφωνία Κυβέρνησης-Τρόικας, όπως αυτά παρουσιάστηκαν την περασμένη Πέμπτη
ΤΟ ΓΕΣΥ επιβάλλεται να εφαρμοστεί πλήρως μέχρι τα μέσα του 2016
Σε τρεις φάσεις θα τεθεί η εφαρμογή του ΓΕΣΥ σύμφωνα με το επικαιροποιημένο μνημόνιο, το οποίο προβλέπει ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης. Ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας ο αρμόδιος Υπουργός Φίλιππος Πατσαλής τόνισε την περασμένη Πέμπτη πως αμετάθετος στόχος είναι η πλήρης εφαρμογή του συστήματος υγείας στα μέσα του 2016. Σύμφωνα με τον υπουργό, η πρώτη φάση θα τεθεί σε εφαρμογή τον Ιούλιο του 2015 με υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, στις οποίες περιλαμβάνονται επισκέψεις στον οικογενειακό γιατρό και σε παιδιάτρους.
Παράλληλα, όμως, με την σταδιακή εφαρμογή του ΓεΣΥ πρέπει να τρέξουν κι άλλες σημαντικές διαδικασίες, όπως η αυτονόμηση των δημοσίων νοσηλευτηρίων, η αναδιοργάνωση του οργανογράμματος του Υπουργείου Υγείας και άλλων κέντρων παροχής υπηρεσιών υγείας και συνδεδεμένους Οργανισμούς (Ογκολογικό Κέντρο Τράπεζας Κύπρου).
Οι θεμελιώδεις αρχές του ΓεΣΥ
Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Υγείας ο αρμόδιος Υπουργός, με βάση τις πρόνοιες του Μνημονίου, ο σχεδιασμός και η λειτουργία του ΓεΣΥ θα διέπεται από τις ακόλουθες συμφωνηθείσες θεμελιώδεις αρχές:
-Καθολική κάλυψη όλων των πολιτών, έτσι ώστε όλοι ανεξαίρετα οι πολίτες να έχουν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.
-Δίκαιη κατανομή του κόστους και κοινωνική αλληλεγγύη, μεταφραζόμενη σε στήριξη των οικονομικά ευπαθών ομάδων του πληθυσμού.
-?Ελεύθερη επιλογή ιατρού και παρόχου ιατρικών υπηρεσιών από τους πολίτες, καλλιεργώντας την ίδια στιγμή, περιβάλλον υγιούς ανταγωνισμού ανάμεσα στους παροχείς υπηρεσιών υγείας του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
-Οικονομική βιωσιμότητα του συστήματος.
Στο πλαίσιο των πιο πάνω, εξήγησε, υιοθετείται ο θεσμός του Οικογενειακού Ιατρού, ο οποίος μαζί με τον Παιδίατρο, απαρτίζουν την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας του συστήματος και ρυθμίζουν την πρόσβαση προς τους Ειδικούς Ιατρούς. Παράλληλα, απευθείας πρόσβαση στους Ειδικούς Ιατρούς θα είναι δυνατή υπό προϋποθέσεις.
Οι φάσεις εφαρμογής του Σχεδίου
Σύμφωνα με τις πρόνοιες του επικαιροποιημένου μνημονίου, το ΓεΣΥ θα τεθεί σε εφαρμογή σε τρεις Φάσεις, με στόχο την πλήρη εφαρμογή του συστήματος στα μέσα του 2016:
-Φάση Α (01/07/2015): Υπηρεσίες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (Περιλαμβάνονται επισκέψεις στον οικογενειακό ιατρό και σε παιδιάτρους).
-Φάση Β (01/01/2016): Καλύπτονται πρόσθετες υπηρεσίες εξωνοσοκομειακής περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών όλων των Ειδικών Ιατρών και των εξωνοσοκομειακών φαρμάκων.
-Φάση Γ (01/07/2016): Πλήρης εφαρμογή του ΓεΣΥ, η οποία θα περιλαμβάνει, επιπρόσθετα, όλες τις υπηρεσίες δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας ιατρικής φροντίδας, εργαστηριακές και κλινικές εξετάσεις, νοσηλεία εσωτερικών ασθενών κ.ά.
Τι επιτυγχάνεται με την σταδιακή εφαρμογή του
Σύμφωνα με τον Φίλιππο Πατσαλή, η σταδιακή εφαρμογή του ΓεΣΥ κρίνεται ότι θα επιτρέψει τη στενή παρακολούθηση του συστήματος από την Κυβέρνηση, τη συγκράτηση του συνολικού κόστους των δαπανών υγείας και την ομαλή προσαρμογή των εμπλεκομένων μερών, ιδιαίτερα των εργοδοτών και των εργαζομένων που θα επωμιστούν μέρος του κόστους του συστήματος. Παράλληλα, θα βοηθήσει στον έγκαιρο χειρισμό τυχόν προβληματικών θεμάτων και στη συλλογή στοιχείων για σκοπούς βελτίωσης της απόδοσης του συστήματος.
Ο σχεδιασμός της λειτουργίας του ΓεΣΥ θα στηριχθεί στην παροχή ασφάλισης μέσω κρατικού ασφαλιστικού φορέα. Ταυτόχρονα, το Υπουργείο Υγείας θα μελετήσει την πιθανή εφαρμογή ανοικτού συστήματος, το οποίο θα επιτρέπει τη συμμετοχή περισσότερων από έναν ασφαλιστικών οργανισμών, δεδομένου ότι θα παρέχει οφέλη στον πολίτη και τον ασθενή, και δεδομένου ότι ένα τέτοιο σύστημα θα διασφαλίζει λειτουργικότητα, αποτελεσματικότητα και οικονομική βιωσιμότητα.
Για το θέμα αυτό θα γίνει ειδική μελέτη πολύ σύντομα, σε συνεννόηση με την Τρόικα, η οποία θα αξιολογεί την λειτουργικότητα, οικονομική βιωσιμότητα και αποτελεσματικότητα ενός ανοικτού ή κλειστού ΓεΣΥ στη χώρα μας.
Η αναγκαιότητα και ο ρόλος του ΟΑΥ
Σε ό,τι αφορά την εμπλοκή του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας (ΟΑΥ) στον σχεδιασμό και υλοποίηση του Γενικού Συστήματος Υγείας, ο κ. Πατσαλής υπενθύμισε πως ο ΟΑΥ ιδρύθηκε με βάση τον περί Γενικού Συστήματος Υγείας Νόμο του 2001. Με βάση τη νομοθεσία, σκοπός του Οργανισμού είναι η εφαρμογή του Γενικού Συστήματος Υγείας, ενώ οι κύριες αρμοδιότητές του περιλαμβάνουν:
(α) την διαχείριση του Ταμείου που ιδρύεται με βάση τις πρόνοιες του σχετικού νόμου για τη χρηματοδότηση το ΓεΣΥ,
(β) να προβαίνει στις απαραίτητες διευθετήσεις για την εξασφάλιση της παροχής στους δικαιούχους της προβλεπόμενης από το Νόμο ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης,
(γ) να συμβάλλεται με προμηθευτές ιατρικής φροντίδας υγείας, οι οποίοι πληρούν τους σχετικούς όρους και προδιαγραφές και
(δ) να διεξάγει ετήσιες αναλογιστικές ανασκοπήσεις της οικονομικής κατάστασης του Ταμείου σε συνάρτηση με τις υποχρεώσεις του από την εφαρμογή του Νόμου.
«Ο ΟΑΥ λειτουργεί εδώ και περισσότερα από δέκα (10) χρόνια προς εξυπηρέτηση των προαναφερόμενων σκοπών και αρμοδιοτήτων. Στο πλαίσιο λειτουργίας του Οργανισμού, ωστόσο, υφίστανται προβλήματα, τα οποία περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την ύπαρξη συγκεχυμένων ρόλων και αρμοδιοτήτων με το Υπουργείο Υγείας, μη ικανοποιητική συνεργασία μεταξύ των δύο κ.α.
Για τον λόγο αυτό, όπως καταγράφεται και στο επικαιροποιημένο Μνημόνιο, υφίσταται ανάγκη να γίνει αποσαφήνιση και καθορισμό του ρόλου, της διακυβέρνησης και των αρμοδιοτήτων του ΟΑΥ και του Υπουργείου Υγείας, ειδικότερα σε ότι αφορά τη στρατηγική πολιτική, τον έλεγχο του προϋπολογισμού, την εποπτεία, τον έλεγχο και τη ρύθμιση του Γενικού Συστήματος Υγείας», ανέφερε περαιτέρω ο Υπουργός Υγείας.
Αυτονόμηση και αναδιάρθρωση νοσηλευτηρίων
Για να καταστεί βιώσιμο και αποτελεσματικό, ωστόσο, το ΓεΣΥ θα πρέπει πρώτα και πάνω απ’ όλα να γίνει η αυτονόμηση και η αναδιοργάνωση των κρατικών νοσηλευτηρίων και άλλων κρατικών ιατρικών κέντρων (π.χ. αστικά και αγροτικά Κέντρα Υγείας). Κύριος γνώμονας στην υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων αυτών είναι ο εκμοντερνισμός και η βιώσιμη λειτουργία των υφιστάμενων δομών, ώστε να μπορέσουν να αντεπεξέλθουν στον ανταγωνισμό με την εφαρμογή του ΓεΣΥ, αλλά και στις νέες ανάγκες του συστήματος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης της Κύπρου.
«Η αυτονόμηση των κρατικών νοσηλευτηρίων και ιατρικών κέντρων εντάσσεται στις νέες πρόνοιες του Μνημονίου και στις άμεσες ενέργειες που δρομολογούνται από το Υπουργείο Υγείας με στόχο τη μετεξέλιξή τους σε αυτόνομες οντότητες, με νομική, οικονομική, διοικητική και επιστημονική ανεξαρτησία.
Σε πρώτη φάση, γίνονται σκέψεις για τη δημιουργία πέντε (5) αυτόνομων Οργανισμών, ένα ανά επαρχία, στους οποίους θα ενταχθούν τα νοσηλευτήρια και ιατρικά κέντρα της αντίστοιχης επαρχίας. Αυτονόμηση δύναται να γίνει και σε Τμήματα όπως το Χημείο του Κράτους, το οποίο θα λειτουργεί και θα διοικείται, πλέον, ως αυτόνομος Οργανισμός.
Παράλληλα, δρομολογείται η πλήρης αναδιοργάνωση των κρατικών νοσηλευτηρίων ώστε να καταστεί εφικτή η λειτουργία τους στη βάση διεθνών προτύπων και βέλτιστων πρακτικών για ενίσχυση της παραγωγικότητας και της ποιότητας των υπηρεσιών τους. Στο πλαίσιο της αναδιοργάνωσης, περιλαμβάνονται αλλαγές στον τρόπο οργάνωσης και διοίκησης των νοσηλευτηρίων με διαφοροποιήσεις στις δομές που στο παρόν απουσιάζουν από τα κρατικά νοσηλευτήρια.
Μεταξύ άλλων, προτείνεται όπως οι διοίκηση των αυτόνομων Οργανισμών γίνεται από Διοικητικό Συμβούλιο, Γενικό Εκτελεστικό και Ιατρικό Διευθυντή και Επιστημονικό Συμβούλιο. Οι ενέργειες για την αυτονόμηση και αναδιοργάνωση των κρατικών νοσηλευτηρίων, που αποτελούν μέρος του επικαιροποιημένου Μνημονίου, θα ξεκινήσουν άμεσα με στόχο την εφαρμογή τους πριν από την πλήρη λειτουργία του ΓεΣΥ (μέσα του 2015).
Μετά την αυτονόμηση και αναδιοργάνωση, το Υπουργείο Υγείας θα εξασκεί στρατηγικό ρόλο και ρόλο διαμόρφωσης πολιτικής, νομοθετικής ρύθμισης, παρακολούθησης, ελέγχου και εποπτείας, διασφαλίζοντας με αυτό τον τρόπο την ανταγωνιστική και αποτελεσματική λειτουργία των αυτόνομων Οργανισμών και την εύρυθμη λειτουργία του ευρύτερου συστήματος υγείας της χώρας», εξήγησε ο κ. Πατσαλής.
Αναδιοργάνωση Υπουργείου Υγείας
Παράλληλα, όμως, με την αυτονόμηση και αναδιοργάνωση των δημοσίων νοσηλευτηρίων επιβάλλεται και η αναδιοργάνωση του οργανογράμματος στο Υπουργείο Υγείας. Όπως εξήγησε ο κ. Πατσαλής, στόχος αυτής της αναδιοργάνωσης είναι ο εκμοντερνισμός των υφιστάμενων δομών. Έτσι, με την ανάθεση της παροχής υπηρεσιών υγείας προς τα αυτόνομα κρατικά νοσηλευτήρια, το νέο οργανόγραμμα και δομές του Υπουργείου Υγείας θα αντικατοπτρίζουν την ανάληψη του προαναφερόμενου στρατηγικού ρόλου από το Υπουργείο για χάραξη πολιτικής, νομοθετική ρύθμιση, παρακολούθηση και έλεγχο του Γενικού Συστήματος Υγείας και του ευρύτερου τομέα της υγείας στην Κύπρο.
Πέραν τούτων, όμως, αναδιοργάνωση προβλέπεται και σε άλλα κέντρα παροχής υπηρεσιών υγείας και συνδεδεμένους Οργανισμούς (Ογκολογικό Κέντρο Τράπεζας Κύπρου, Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής, Αντιναρκωτικό Συμβούλιο Κύπρου κ.λπ.) με στόχο την περαιτέρω βελτίωση των διοικητικών και λειτουργικών τους δομών και την ενδυνάμωση της δυνατότητας του κάθε Οργανισμού να επιτύχει τους σκοπούς του.
Ομάδα Υλοποίησης & Συμβουλευτικής
Για να γίνουν όλα τα πιο πάνω, ωστόσο, θα συσταθεί εντός των επόμενων εβδομάδων Ομάδα Υλοποίησης & Συμβουλευτικής η οποία θα παράσχει την απαραίτητη υποστήριξη προς το Υπουργείο Υγείας για το τεράστιο μεταρρυθμιστικό πλάνο ολόκληρου του συστήματος υγείας της χώρας, καθώς επίσης και υποστήριξη στην εξασφάλιση εμπειρογνωμοσύνης από το διεθνές περιβάλλον βάσει των επιμέρους αναγκών. «Η αναγκαιότητα σύστασης ειδικής Ομάδας Υλοποίησης & Συμβουλευτικής αναγνωρίζεται και από την Τρόικα, με αποτέλεσμα τη συμπερίληψη της σχετικής ανάγκης στις πρόνοιες του νέου Μνημονίου.
Παράλληλα, η εφαρμογή του ΓεΣΥ και των προαναφερόμενων μεταρρυθμίσεων από το Υπουργείο Υγείας θα γίνει σε συνεργασία με άλλα αρμόδια Τμήματα και φορείς, την Επίτροπο Μεταρρύθμισης της Δημόσιας Υπηρεσίας και δημόσιο διάλογο με όλους τους κοινωνικούς εταίρους», υπογράμμισε ο Υπουργός Υγείας.
Τα Χρονοδιαγράμματα
Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων με την Τρόικα συμφωνήθηκε όπως λεπτομερές Σχέδιο Δράσης για τις μεταρρυθμίσεις υποβληθεί για έγκριση προς το Υπουργικό Συμβούλιο μέχρι το τέλος Ιουνίου 2014. Παράλληλα, για την επίτευξη των προβλεπόμενων χρονοδιαγραμμάτων, απαιτείται η έγκαιρη νομοθετική ρύθμιση μιας εκτενούς ομάδας θεμάτων, η οποία προϋποθέτει την υποβολή και την έγκριση τροποποιήσεων σε υφιστάμενες νομοθεσίες πριν από το τέλος του τρέχοντος έτους. Ειδικότερα, τα χρονοδιαγράμματα που έχουν τεθεί από την Τρόικα για την υλοποίηση των προαναφερόμενων μεταρρυθμίσεων περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:
- Ιούνιος 2014: (α) Έγκριση του αναλυτικού Σχεδίου Δράσης για την αυτονόμηση και αναδιοργάνωση των Δημόσιων Νοσηλευτηρίων, του Υπουργείου Υγείας και άλλων συνδεδεμένων Οργανισμών από το Υπουργικό Συμβούλιο. (β) Σύσταση της Διεθνούς Ομάδας Συμβουλευτικής και Υλοποίησης. (γ) Ολοκλήρωση αναλυτικού Οδικού Χάρτη για την υλοποίηση του ΓεΣΥ και (δ) Έναρξη της διαδικασίας προσφορών για το πληροφοριακό σύστημα που θα υποστηρίξει το ΓεΣΥ.
- Σεπτέμβριος 2014: Ολοκλήρωση του σκιώδους προϋπολογισμού των δημόσιων νοσηλευτηρίων για όλες τις περιπτώσεις ενδονοσοκομειακής περίθαλψης, στη βάση «diagnoses-related groups (DRG)».
- Νοέμβριος 2014: Έγκριση όλων των απαιτούμενων νομοθεσιών και τροποποιήσεων νομοθεσίας από τη Βουλή αναφορικά με την αυτονόμηση και αναδιοργάνωση των δημόσιων νοσηλευτηρίων/ιατρικών κέντρων.
- Δεκέμβριος 2014: (α) Ολοκλήρωση σκιώδους προϋπολογισμού για όλες τις εξωνοσοκομειακές δραστηριότητες. (β) Έγκριση όλων των απαιτούμενων νομοθεσιών και τροποποιήσεων νομοθεσίας από τη Βουλή αναφορικά με την εφαρμογή του ΓεΣΥ, συμπεριλαμβανομένου του ρόλου και αρμοδιοτήτων του ΟΑΥ. (γ) Έγκριση από το Υπουργικό Συμβούλιο εφεδρικών μέτρων, τα οποία θα διασφαλίζουν τη συγκράτηση των δημόσιων δαπανών για την υγεία.
- Ιούνιος 2015: (α) Ολοκλήρωση αυτονόμησης / αναδιοργάνωσης δημόσιων νοσηλευτηρίων. (β) Φάση 1 Εφαρμογής ΓεΣΥ.
- Ιανουάριος 2016: Φάση 2 Εφαρμογής ΓεΣΥ.
- Ιούλιος 2016: Φάση 3 / Πλήρης Εφαρμογή ΓεΣΥ.
Τα χρονοδιαγράμματα σαφώς κρίνονται ιδιαίτερα στενά, γεγονός το οποίο παραδέχονται και οι ίδιοι οι απεσταλμένοι της Τρόικα. Το Υπουργείο Υγείας, ωστόσο, δηλώνει επανειλημμένα την αποφασιστικότητά του να προχωρήσει, κρίνοντας τον υφιστάμενο προγραμματισμό ως τη μόνη εναλλακτική λύση για έγκαιρη ανατροπή της αρνητικής πορείας του συστήματος υγείας της χώρας μας. Παράλληλα, καλεί τους εμπλεκόμενους Φορείς και τους κοινωνικούς εταίρους για διάλογο, υποστήριξη και θετική συνεισφορά στην επίτευξη των κοινών στόχων, που είναι η προάσπιση του δικαιώματος των πολιτών της Κυπριακής Δημοκρατίας για πρόσβαση σε υψηλού επιπέδου υπηρεσίες υγείας καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους.
