Πως προκαλείται και τι να κάνετε για να το αντιμετωπίσετε

Μια χρόνια πάθηση που παρουσιάζει συνεχώς αύξηση. Σύμφωνα με την δρα Τώνια Αδαμίδη. Χρειάζεται σωστή και έγκαιρη αντιμετώπιση για να μην κινδυνεύσει η ίδια μας η ζωή...

ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ δεν είναι τα ίδια σε όλους τους ασθενείς, άρα χρειάζεται προσοχή στην αξιολόγησή τους από τον ίδιο τον ασθενή και από τον θεράποντα γιατρό

Πάνω από το 10% των παιδιών πάσχει από άσθμα και περίπου 5-7% των ενηλίκων. Είναι μια χρόνια πάθηση που παρουσιάζει συνεχώς αύξηση. Χρειάζεται σωστή και έγκαιρη αντιμετώπιση για να μην κινδυνεύσει η ίδια μας η ζωή... Στα παιδιά το άσθμα θεωρείται πλέον η συχνότερη χρόνια πάθηση, η οποία χαρακτηρίζεται από κρίσεις δύσπνοιας και βήχα. Με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Ασθματος, η οποία εορτάστηκε την περασμένη εβδομάδα, η δρΤώνια Αδαμίδη, βοηθός Διευθύντρια Πνευμονολογικής Κλινικής Γ. Ν. Λευκωσίας και Πρόεδρος Πνευμονολογικής Εταιρείας Κύπρου, μάς ενημερώνει για το άσθμα και την αντιμετώπισή του.

Τι είναι άσθμα και ποια τα συμπτώματά του;

Το άσθμα ορίζεται σαν μία χρόνια νόσος των αεραγωγών που προκαλεί στένωση αυτών (βρογχόσπασμο), υπερπαραγωγή βλέννης και κατά συνέπεια περιορισμό της διακίνησης του αέρα στους πνεύμονες επηρεάζοντας σημαντικά τη λειτουργία της αναπνοής. Τις περισσότερες φορές οι αλλοιώσεις είναι αναστρέψιμες, αν και σε μακροχρόνια βάση καταλίπονται μόνιμες βλάβες στους αεραγωγούς. Επιπλέον αυξάνεται η απαντητικότητα των αεραγωγών σε ερεθιστικές ουσίες (βρογχική υπεραντιδραστικότητα).

Πιο συγκεκριμένα τα συμπτώματα του άσθματος είναι ο βήχας είτε ξηρός είτε με απόχρεμψη (φλέγματα), ο συριγμός (σφύριγμα της αναπνοής), η δύσπνοια, το αίσθημα βάρους στο στήθος, η κόπωση. Ο ασθενής μπορεί να έχει ένα ή περισσότερα από τα συμπτώματα αυτά. Η νόσος παρουσιάζει συνήθως εξάρσεις (περισσότερα συμπτώματα) και υφέσεις (λιγότερα ή καθόλου συμπτώματα). Ο ασθματικός ασθενής αλλά και συγγενείς του θα πρέπει να γνωρίζουν ότι το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης νόσος των αεραγωγών. Τα συμπτώματα δεν είναι τα ίδια σε όλους τους ασθενείς, άρα χρειάζεται προσοχή στην αξιολόγηση τους από τον ίδιο τον ασθενή και από το θεράποντα γιατρό.

Στην Κύπρο πόσα άτομα υπολογίζεται ότι πάσχουν από άσθμα;

Οφείλεται σε κάποιους παράγοντες η αύξηση/μείωσή των φαινομένων άσθματος από άτομα;

Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μία εντυπωσιακή αύξηση της συχνότητας της νόσου παγκοσμίως και κυρίως στις «Δυτικού» τύπου κοινωνίες. Σύμφωνα με επιδημιολογικά στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), πάνω από το 10% των παιδιών πάσχει από άσθμα και περίπου 5-7% των ενηλίκων. Οι λόγοι της αύξησης της συχνότητας της νόσου παγκοσμίως, δεν είναι απόλυτα γνωστοί, αλλά είναι βέβαιο ότι εμπλέκονται ο τρόπος ζωής στις σύγχρονες κοινωνίες, καθώς και η ατμοσφαιρική ρύπανση.

Όσο αφορά στην Κύπρο ολοκληρώνεται μέσα στους επόμενους μήνες επιδημιολογική μελέτη που αφορά τον επιπολασμό του βρογχικού άσθματος σε ενήλικες ασθενείς από την Πνευμονολογική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Ο επιπολασμός της νόσου στα παιδιά του Δημοτικού Σχολείου υπολογίστηκε σε επιδημιολογική μελέτη που έγινε το 2008 από την ομάδα του Παιδοπνευμονολόγου Παναγιώτη Γιάλλουρου στο 9%, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τα παιδιά του Γυμνασίου και Λυκείου υπολογίστηκε στα 5%.

Πώς γίνεται η διάγνωση αλλά και ποιοι παράγοντες μπορεί να επιδεινώσουν τη νόσο;

Η διάγνωση του άσθματος γίνεται από γιατρό με το ιστορικό, την κλινική εξέταση, μία δοκιμασία μέτρησης της αναπνοής που ονομάζεται Σπιρομέτρηση, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις απαιτούνται και πιο ειδικές εξετάσεις όπως είναι η δοκιμασία πρόκλησης με μεταχολίνη και τα τεστ αλλεργίας. Ο ασθματικός ασθενής πρέπει να εκπαιδευτεί να αυτοελέγχει τη νόσο του (χρήση φορητού ροομέτρου), να είναι ικανός να αντιμετωπίζει μία κρίση και να γνωρίζει τους παράγοντες που επιδεινώνουν τη νόσο του.

Σαν πιθανά αίτια αλλά και παράγοντες που μπορεί να επιδεινώσουν τη νόσο ανάλογα με τον κάθε ασθενή θεωρούνται:

· Η κληρονομικότητα
· Οι λοιμώξεις
· Οι ρύποι
· Η οικιακή σκόνη
· Oι γύρεις
· Ρύποι και σκόνες στο περιβάλλον εργασίας (μπογιές, αεροζόλ, σκόνες, καυσαέρια)
· Το τρίχωμα ζώων (γάτα, σκύλος)
· Η υγρασία, η μούχλα
· Η ψυχοσυναισθηματική φόρτιση (πίεση) αποτελεί σημαντικό παράγοντα επιδείνωσης και πρόκλησης ασθματικής κρίσης.

· Οι ασθματικοί ασθενείς απαγορεύεται ρητώς να είναι ενεργητικοί ή παθητικοί καπνιστές και να διατηρούν το σωματικό τους βάρος πλησιέστερα στην ιδανική για το ύψος τους τιμή. Ειδικά για τα παιδιά με άσθμα, ενοχοποιείται σε σημαντικό βαθμό το κάπνισμα των γονέων τόσο κατά την εμβρυική τους ζωή όσο και μετά τη γέννηση τους. Έτσι απαγορεύεται αυστηρά οι έγκυες γυναίκες να καπνίζουν ή να εκθέτουν τον εαυτό τους σε παθητικό κάπνισμα.

Όλοι πρέπει να συμβάλλουμε στη μείωση των παραγόντων που επιδεινώνουν τη νόσο και κυρίως την ατμοσφαιρική ρύπανση και το κάπνισμα. Ο ασθματικός ασθενής μπορεί να ζει φυσιολογικά και να έχει ποιότητα ζωής τόσο αυτός όσο και η οικογένεια του, φτάνει να εφαρμόζει τις οδηγίες του γιατρού του και να προστατεύει τον εαυτό του από τους παράγοντες που προκαλούν επιδείνωση της νόσου.

Αυξάνετε δραματικά το κόστος της νόσου

Πώς μπορεί να θεραπευτεί-αντιμετωπιστεί και ποιο είναι το κόστος της νόσου σε οικονομικό επίπεδο;

Η θεραπεία ανάλογα με την βαρύτητα της νόσου συνίσταται στη προληπτική φαρμακευτική αγωγή αλλά και τη θεραπεία που δίδεται κατά τις εξάρσεις της νόσου κυρίως με εισπνεόμενα φάρμακα. Η λήψη των φαρμάκων πρέπει να είναι τακτική και σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντα γιατρού, αδιακρίτως της ύπαρξης ή μη συμπτωμάτων. Ο καθορισμός του θεραπευτικού σχήματος γίνεται σύμφωνα με τη βαρύτητα του άσθματος και χρειάζεται συχνά αναθεώρηση, διότι ο ασθενής μπορεί να μετακινηθεί από το ένα στάδιο βαρύτητας στο άλλο. Η ιατρική παρακολούθηση πρέπει να είναι τακτική ( κάθε 2 ή 3 μήνες κατά μέσο όρο) ανεξάρτητα αν ο ασθενής έχει συμπτώματα ή όχι. Οι στόχοι της θεραπευτικής αντιμετώπισης του άσθματος:

· Ο περιορισμός και έλεγχος των συμπτωμάτων
· Η πρόληψη των ασθματικών κρίσεων
· Η διατήρηση των πνευμονικών λειτουργιών στα πλησιέστερα του φυσιολογικού επίπεδα
· Η διατήρηση φυσιολογικής φυσικής δραστηριότητας , συμπεριλαμβανομένης και της σωματικής άσκησης
· Η αποφυγή των παρενεργειών των αντιασθματικών φαρμάκων
· Η πρόληψη δημιουργίας μη-αναστρέψιμης απόφραξης
· Η μείωση της θνητότητας του άσθματος

Τα αντιασθματικά φάρμακα είναι ασφαλή σε χρόνια χρήση, σε όλες τις ηλικίες και στην εγκυμοσύνη. για την Ευρώπη, με μέσο όρο 850 Ευρώ ανά ασθενή). Στο κόστος αυτό προστίθεται και το έμμεσο κόστος (απώλειες εργατοωρών, απουσίες από το σχολείο κλπ) το οποίο δεν μπορεί να υπολογισθεί επαρκώς. Σημαντική όμως είναι η επιβάρυνση στη ποιότητα ζωής των ασθενών, καθώς και στη ψυχοκοινωνική εξέλιξη των ασθματικών παιδιών.

Πόσο σοβαρό θεωρείται το άσθμα, σε ποια ηλικία μπορεί να εμφανιστεί και πότε επίσης θεωρείται επικίνδυνο;

Βασικά θεωρείται σημαντική η σωστή ενημέρωση των ασθενών και των συγγενών τους αλλά και η σωστή συνεργασία με το γιατρό ώστε η νόσος να βρίσκεται υπό έλεγχο. Το άσθμα θεραπεύεται, αλλά σπάνια ιάται, γεγονός που επισημαίνει τη χρονιότητα του προβλήματος, αλλά και τη δυνατότητα του ασθματικού ασθενούς να έχει άριστη ποιότητα ζωής χωρίς μείωση του προσδόκιμου επιβίωσης. Το άσθμα μπορεί να εμφανιστεί σε ανθρώπους κάθε ηλικίας.

Ποιος καθορίζει σήμερα την στρατηγική θεραπευτική αντιμετώπιση και πρόληψη της νόσου;

Τη τελευταία δεκαετία έχει συσταθεί μία Διεθνής Ομάδα Εργασίας από ειδικούς στο χώρο του άσθματος σε συνεργασία με τη Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας ( W. H. O.) , η οποία ονομάζεται GINA ( Global Initiative for Asthma). Η GINA εκδίδει κατά διαστήματα γενικές οδηγίες που αφορούν τη διάγνωση και τη στρατηγική θεραπευτικής αντιμετώπισης και πρόληψης της νόσου (www.ginasthma.com)

Αληθεύει ότι η σωματική άσκηση απαγορεύεται σε τέτοιες καταστάσεις ή μήπως και αυτή η άποψη συγκαταλέγεται στους μύθους;

Η σωματική άσκηση όχι μόνο δεν απαγορεύεται, αλλά επιβάλλεται στους ασθματικούς, με την προϋπόθεση της σωστής ενημέρωσης για την αντιμετώπιση πιθανής κρίσης και τη λήψη προληπτικής αγωγής. Το καλύτερο σπορ για τους ασθματικούς είναι το κολύμπι. Σημειώνουμε ότι πολλοί ασθματικοί έχουν λάβει Ολυμπιακά μετάλλια.

Ποιες ενημερωτικές εκδηλώσεις πραγματοποιούνται σήμερα για το άσθμα;

Η Πνευμονολογική Εταιρεία Κύπρου σε συνεργασία με την Παιδιατρική Εταιρεία Κύπρου και την υποστήριξη της Εταιρείας glaxo, διοργανώνουν κάθε χρόνο σειρά εκδηλώσεων κατά την εβδομάδα άσθματος. Φέτος για τρίτη συνεχή χρονιά, πραγματοποιήθηκαν Δωρεάν Σπιρομετρήσεις από Πνευμονολόγους σε δημόσιους χώρους και έγιναν ενημερωτικές ομιλίες και επιστημονικές εκδηλώσεις.