Καταλογίζεται ευθύνη στα Υπουργεία Εξωτερικών, Εσωτερικών, Παιδείας και Δικαιοσύνης

Εμπορία νεαρών Ασιατών από κάποια ιδιωτικά εκπαιδευτήρια, καταγγέλλει το Cyprus Stop Trafficking

Η ΕΚΘΕΣΗ αναφέρεται σε εμπορία φοιτητών, γιατί το φαινόμενο ομοιάζει με την εμπορία προσώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση, ιδίως όσον αφορά τον τρόπο στρατολόγησης

Εμπορία ξένων φοιτητών στην Κύπρο από κάποια ιδιωτικά κολέγια και πανεπιστήμια, τα οποία χαρακτηρίζει «εργοστάσια παρανόμων», καταγγέλλει η ανθρωπιστική, μη κυβερνητική οργάνωση Cyprus Stop Trafficking, σε έκθεσή της που ολοκλήρωσε πριν από λίγες ημέρες. Η οργάνωση καταλογίζει τεράστια ευθύνη για την απαράδεκτη ύπαρξη και διαιώνιση του φαινομένου, στο κράτος και ιδιαίτερα στα αρμόδια Υπουργεία Εξωτερικών, Εσωτερικών, Παιδείας και Πολιτισμού και Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, «εφόσον το πρόβλημα δεν τους ήταν άγνωστο και εξακολουθούν να μην παίρνουν κανένα μέτρο για την αντιμετώπισή του».

Επίσης τονίζει ότι «δεν απαιτούμε το κλείσιμο των ιδιωτικών πανεπιστημίων και κολεγίων. Αυτό που απαιτούμε, είναι όπως η στρατολόγηση φοιτητών από φτωχές ασιατικές και αφρικανικές χώρες, μη βασίζεται στην παραπληροφόρηση».

Στην έκθεση υπογραμμίζεται ότι «δεν διστάζουμε να μιλήσουμε για εμπορία φοιτητών, γιατί το φαινόμενο αυτό ομοιάζει σε πολλά σημεία με την εμπορία προσώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση, ιδίως όσον αφορά τον τρόπο στρατολόγησης».

Στην Κύπρο χάνουν τα όνειρά τους

Στην έκθεση περιλαμβάνονται μαρτυρίες ξένων φοιτητών, που τόνισαν ότι «στην Κύπρο χάνουν τα όνειρά τους. Ενώ έρχονται στο νησί με σκοπό να μορφωθούν και να επιστρέψουν στη χώρα τους για να μεταφέρουν τα όσα έχουν μάθει και να έχουν μια ευκαιρία για καλύτερο μέλλον, τόσο δικό τους, όσο και της χώρας τους, η κατάσταση που συναντούν εδώ τους εγκλωβίζει σε έναν φαύλο κύκλο, που τους διαλύει ψυχικά και συναισθηματικά κάθε μέρα».

Η οργάνωση χαρακτηρίζει τον τρόπο στρατολόγησής τους, «μια καλοστημένη πλεκτάνη». Σύμφωνα με την έκθεση, πολλά -αν όχι τα περισσότερα- ιδιωτικά κολέγια και πανεπιστήμια, σε συνεργασία με τους ατζέντηδές τους, οι οποίοι ταξιδεύουν σε τρίτες χώρες με σκοπό να προσελκύσουν ξένους φοιτητές, καταφέρνουν με παραπλανητικές και ψευδείς πληροφορίες να παρουσιάσουν την Κύπρο ως παράδεισο ευημερίας και δυνατότητας εργασίας. Αυτό δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Είχαμε μέχρι τώρα δύο συναντήσεις με λειτουργούς του Υπουργείου Παιδείας, οι οποίοι γνώριζαν το πρόβλημα και συμφώνησαν ότι η κατάσταση είναι απαράδεκτη. Μας εξέθεσαν την πολυπλοκότητα του προβλήματος και τις προσπάθειες που έχουν καταβάλει για να το αντιμετωπίσουν».

Υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα

Περιγράφεται ότι «οι περισσότεροι φοιτητές φθάνουν στην Κύπρο με ψευδείς πληροφορίες και υποσχέσεις που παίρνουν από ατζέντηδες των κολεγίων ή και πανεπιστημίων, ή από άλλους φοιτητές που πληρώνονται με ποσοστά από τα κολέγια ή με επίσημους αντιπροσώπους αυτών, οι οποίοι ταξιδεύουν στις χώρες προέλευσης για να προσελκύσουν φοιτητές.

»Η συχνότερη υπόσχεση είναι ότι θα έχουν την ευκαιρία να εργάζονται παράλληλα με τις σπουδές τους. Περιγράφουν την Κύπρο ως εργασιακό παράδεισο. Υπόσχονται σίγουρη εργοδότηση με υψηλές απολαβές, ικανές να καλύψουν τα δίδακτρά τους, τα έξοδα διαβίωσής τους και με περαιτέρω πλεόνασμα για αποστολή χρημάτων στην οικογένειά τους. Σημαντικό να σημειωθεί ότι το απαιτούμενο κόστος διδάκτρων και διαβίωσης παρουσιάζεται να είναι πολύ χαμηλότερο απ' ό,τι στην πραγματικότητα.

Υπόσχονται δηλαδή ολιγοέξοδη μόρφωση και συνάμα εύκολη και νόμιμη εργοδότηση στην Κύπρο με προοπτικές εργοδότησης και φοίτησης και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Συγκεκριμένα, δίδονται υποσχέσεις ότι μετά από διετή φοίτησή τους στο κυπριακό ίδρυμα, μπορούν να εξασφαλίσουν αυτόματα βίζα για τη συνέχιση των σπουδών τους σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Όλα τα πιο πάνω αποτελούν υποσχέσεις, οι οποίες είναι εξόφθαλμα παραπλανητικές. Με μία πρώτη ματιά στο νομοθετικό πλαίσιο, είναι εμφανές ότι οι τομείς εργασίας στους οποίους επιτρέπεται να εργοδοτούνται είναι χαμηλόμισθοι και σε εργασίες τις οποίες Κύπριοι πολίτες, συχνά θα αρνούνταν να αναλάβουν.

Για παράδειγμα, μπορούν να εργαστούν ως εργάτες σταθμών βενζίνης, φροντιστές στεγών ηλικιωμένων, εργάτες αρτοποιείων, εργάτες μονάδων ζωοτροφών, εργάτες σε αποχετεύσεις και άλλα παρόμοια. Παράλληλα, ο ισχυρισμός για παροχή αυτόματης βίζας για συνέχιση σπουδών σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες είναι ψευδής και νομικά ανυπόστατος. Τα γεγονότα αυτά από μόνα τους καταρρίπτουν τους μύθους που προωθούν διάφοροι πράκτορες στους φοιτητές.

»Οι ατζέντηδες χρησιμοποιούν, επίσης, άλλες παραπλανητικές τακτικές όπως η διαφήμιση ιδιωτικών κολεγίων και πανεπιστημίων σε ξενοδοχεία πολυτελείας στις χώρες προέλευσης με πρόθεση να εντυπωσιάσουν τους φοιτητές και να παρουσιάσουν τα κολέγιά τους ως πολύ υψηλού επιπέδου εκπαιδευτικά ιδρύματα».

Τελικά, άνθρακες ο θησαυρός…

«Επιπρόσθετη τακτική», σύμφωνα με το Cyprus Stop Trafficking, «είναι η υπόσχεση για παράλληλη εργοδότηση στα πλαίσια φοίτησής τους στο πανεπιστήμιο, για σκοπούς άσκησης και επαγγελματικής κατάρτισης. Οι εκπρόσωποι πανεπιστημίων προσκομίζουν ενημερωτικά φυλλάδια στα οποία παρουσιάζουν επιλογές εργοδότησης για την πρακτική εξάσκηση των φοιτητών, σε τουλάχιστον 3 με 4 διαφορετικούς βιομηχανικούς τομείς. Αν ανατρέξει κανείς στις ιστοσελίδες συγκεκριμένων κολεγίων ή πανεπιστημίων, μπορεί εύκολα να επιβεβαιώσει τα πιο πάνω.

Επενδύοντας στις ανωτέρω υποσχέσεις, οι φοιτητές προβαίνουν συχνά σε οικονομικές θυσίες προς εξασφάλιση των οικονομικών προϋποθέσεων για την άφιξή τους στην "πολλά υποσχόμενη" Κύπρο. Είναι εμφανές ότι οι φοιτητές, όχι μόνο πέφτουν θύματα εξαπάτησης και παραπληροφόρησης, αλλά στιγματίζεται η υπόλοιπη ζωή τους, αφού αναγκάζονται για ένα χρονικό διάστημα να υπομείνουν εξευτελιστικές και ταπεινωτικές συνθήκες, που πληγώνουν την αξιοπρέπεια κάθε ανθρώπου».

Διαγραφή, εξαθλίωση, εξάρτηση

«ΜΕ την άφιξή τους στην Κύπρο, οι φοιτητές συνειδητοποιούν ότι η πραγματικότητα πολύ απέχει από τις υποσχέσεις που τους δόθηκαν. Είναι όμως ήδη αργά. Τις πλείστες φορές μετά το πρώτο ή το δεύτερο εξάμηνο, εφόσον δεν μπορούν να εργαστούν, αδυνατούν να πληρώσουν τα δίδακτρά τους. Αυτόματα διαγράφονται από τα κολέγια ή τα πανεπιστήμια. Αφού πλέον δεν θεωρούνται φοιτητές, βρίσκονται σε παραβίαση των όρων με τους οποίους τους δόθηκε η βίζα κι έτσι γίνονται παράνομοι.

Παράλληλα οι φοιτητές αδυνατούν να πληρώσουν τα ενοίκια, την τροφή ή ιατρική περίθαλψή τους. Επομένως, από τη μια μέρα στην άλλη, μετατρέπονται σε άστεγους και στην καλύτερη περίπτωση, παράνομους εργάτες. Καταλήγουν να εξαρτώνται από μια κοινωνία που τους έχει εξαπατήσει, εκμεταλλευτεί και περιθωριοποιήσει, με αποτέλεσμα να καταφεύγουν σε παράνομα και συχνά ανήθικα μέσα για να επιβιώσουν. Συγκεκριμένα, πρόκειται για περιπτώσεις εκπόρνευσης, εμπορίας ναρκωτικών και παράνομης εργασίας σε εξευτελιστικές συνθήκες με μόνο σκοπό, όχι πλέον τη φοίτηση, αλλά την επιβίωσή τους».

Στην πορνεία για να επιβιώσουν

ΣΤΗΝ έκθεση περιλαμβάνονται δύο συγκλονιστικές μαρτυρίες θυμάτων. Η πρώτη μαρτυρία αναφέρει τα εξής: «Δεν μπορούμε να βρούμε δουλειά για να βγάζουμε τα προς το ζην, όχι να πληρώσουμε και τα δίδακτρά μας. Ο ατζέντης πήρε τα λεφτά μας και ούτε καν τα δίδακτρα δεν πλήρωσε. Οι ξένοι φοιτητές στην Κύπρο μπορούν να δουλέψουν μόνο με συγκεκριμένες ώρες, αλλά και συγκεκριμένες δουλειές. Μας εκμεταλλεύονται οι εργοδότες. Κάποιοι δουλεύουν παράνομα 8 και 10 ώρες την ημέρα και πληρώνονται μόνο 10 ευρώ. Ντρέπομαι που το λέω, αλλά πολλές κοπέλες οδηγούνται στην πορνεία για να καταφέρουν να επιβιώσουν. Δυστυχώς αυτή είναι η αλήθεια, αυτή είναι η πραγματικότητα εδώ στην Κύπρο».

Δεύτερος φοιτητής, αναφέρει ότι τον ίδιο επιχείρησαν να τον χρησιμοποιήσουν ως μεσάζοντα, αλλά αρνήθηκε επίμονα, έστω και αν του προσέφεραν 600 ευρώ για κάθε νέο που θα τον έπειθε να έλθει στην Κύπρο για «σπουδές». Σύμφωνα με την έκθεση, «η κατάσταση δεν είναι μόνο οικονομικά καταστροφική για τους νεαρούς ξένους φοιτητές και τις οικογένειές τους, είναι και ψυχολογικά καταστροφική, γιατί κλέβει την ελπίδα και χρόνια από τη ζωή των νεαρών φοιτητών. Επιπλέον αυτού του είδους η εμπορία προσώπων έχει και αρνητικές επιπτώσεις στην εικόνα της Κύπρου διεθνώς, καθώς και στην κυπριακή οικονομία, εφόσον το Υπουργείο Εσωτερικών θα κληθεί να πληρώσει τα εισιτήρια επιστροφής των παράνομων πλέον φοιτητών στις χώρες τους».

Εισηγήσεις για τα τέσσερα Υπουργεία

Η έκθεση περιλαμβάνει και εισηγήσεις για τον ρόλο και τις ευθύνες των αρμόδιων Υπουργείων ως εξής: «Το Υπουργείο Εξωτερικών, μέσω των πρεσβειών και των προξενείων που διατηρεί στην κάθε χώρα, οφείλει να διασφαλίσει, προτού εκδοθούν οι φοιτητικές βίζες, ότι οι υποψήφιοι φοιτητές είναι πλήρως ενημερωμένοι για την πραγματικότητα των όσων πρόκειται να αντιμετωπίσουν στην Κύπρο, ώστε να μην υπάρχει κανένα περιθώριο παραπληροφόρησης από τους ατζέντηδες των ιδιωτικών πανεπιστημίων και κολεγίων.

Επίσης, το Υπουργείο πρέπει να απαιτεί όπως κατατεθεί σε κυπριακή τράπεζα, το ποσόν που καλύπτει τα έξοδα των διδάκτρων των φοιτητών για όλα τα χρόνια της εκπαίδευσής τους (τουλάχιστον να τροποποιηθεί ο νόμος που αφορά την απασχόληση αλλοδαπών φοιτητών από τρίτες χώρες), όπως απαιτεί η Αγγλία και η Γερμανία. Το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού οφείλει να ελέγχει επισταμένως τη λειτουργία των διαφόρων κολεγίων, όσον αφορά τα προγράμματα σπουδών, τα ακαδημαϊκά προσόντα των καθηγητών και τους χώρους διδασκαλίας.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως σε συνεργασία με το Υπουργείο Εσωτερικών, προτού τιμωρήσει τους παράνομους πρώην φοιτητές, να εξετάζει τους λόγους που τους οδήγησαν στην παρανομία και να επιρρίπτει ευθύνες σ’ αυτούς που δημιουργούν το πρόβλημα».

Μια αλυσίδα εκμετάλλευσης

ΝΑ σημειώσουμε ότι, αντί προλόγου, η έκθεση του Cyprus STOP Trafficking περιλαμβάνει ρεπορτάζ του υπογράφοντος στη «Σημερινή» (7.10.2009), όπου ο κοινωνιολόγος Νίκος Περιστιάνης σχολιάζει άλλο ρεπορτάζ του υπογράφοντος που είχε δημοσιευτεί την προηγούμενη ημέρα (6.10.2009) για τους φοιτητές ασιατικής καταγωγής, που αναζητούν τροφή στα σκάρτα λαχανικά και φρούτα της λαϊκής αγοράς στην παλιά Λευκωσία, αφού εκατοντάδες από αυτούς ζουν στα όρια της λιμοκτονίας, μη έχοντας χρήματα και μη βρίσκοντας εργασία.

Ο κ. Περιστιάνης είχε δηλώσει στη «Σ» ότι αυτό το μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα είναι τώρα πιο εμφανές λόγω της οικονομικής κρίσης και το απέδωσε στην αρνητική δραστηριότητα κάποιων ιδιωτικών κολεγίων, όσο και στην πολιτική ελέγχου του κράτους, που προφανώς δεν είναι επαρκής. «Όσο παράξενο κι αν ακούγεται», μας είχε πει ο κ. Περιστιάνης, «στην Κύπρο λειτουργούν 28-30 μικρά ιδιωτικά κολέγια, τα περισσότερα από τα οποία έχουν μόνο ξένους φοιτητές. Κάποια από αυτά προσφέρουν μόνο έναν ή δύο κλάδους γραμματειακών και τουριστικών σπουδών γραμμένους στο Υπουργείο Παιδείας και έχουν μερικές εκατοντάδες φοιτητές από ασιατικές χώρες του Τρίτου Κόσμου.

Με δίδακτρα περίπου στο μισό των ιδιωτικών πανεπιστημίων -περίπου 4 χιλιάδες ευρώ τον χρόνο- τα εκπαιδευτήρια αυτά προσελκύουν συνήθως νεαρά άτομα από φτωχές οικογένειες, που επιδιώκουν περισσότερο να εργαστούν και λιγότερο να σπουδάσουν». Επεσήμανε ότι «υπάρχει μια αλυσίδα εκμετάλλευσης για τον νέο από το Πακιστάν, την Μπαγκλαντές, το Νεπάλ κ.λπ, που έρχεται στην Κύπρο με χρήματα που η οικογένειά του πιθανόν να έβγαλε με δουλειά και οικονομίες πολλών χρόνων. Πολλοί -πρόσθεσε- έρχονται ως φοιτητές γιατί είναι ευκολότερο, αλλά στην πραγματικότητα επιδιώκουν να εργαστούν για μια καλύτερη ζωή για τους ίδιους και την οικογένειά τους».