Φτάνει πια με τους απόντες φίλους, που θεωρούν τους ανθρώπους δεδομένους

«Μεγάλη Εβδομάδα και πιάνω τον εαυτό μου να σκέφτεται ποιοι φίλοι δήλωναν μόνιμα απόντες τον τελευταίο χρόνο…»

Ο ΤΖΟΝ ΛΕΝΟΝ είπε εύστοχα: «Να μετράς την ηλικία σου με τους φίλους, όχι με τα χρόνια. Να μετράς τη ζωή σου με τα χαμόγελα, όχι με τα δάκρυα». Καλή Ανάσταση

Κάθε φορά που ανοίγω ένα συρτάρι του γραφείου μου ή όταν ξεσκονίζω τα βιβλία που συγκέντρωσα για χρόνια και τα χαρίζω σε δημοτικές βιβλιοθήκες, με την ελπίδα πως και άλλοι θα βρουν κάτι χρήσιμο σε αυτά, κάνω ένα γενικό ξεκαθάρισμα. Τον τελευταίο χρόνο, ομολογώ, ξεσκόνισα πολλά και ανώφελα, που μου απομυζούσαν την ενέργεια και τη δύναμή μου. Έκλεισα παλιούς λογαριασμούς, ανοικτές υποθέσεις με το παρελθόν, καθάρισα και την ελάχιστη σκόνη που βρέθηκε στον δρόμο μου για να μου θυμίζει ανθρώπους τους οποίους εμπιστεύτηκα, φίλους για τους οποίους ανάλωσα αρκετό χρόνο, γνωστούς που κυριολεκτικά μού φόρτωναν τα προβλήματά τους και, κυρίως, ανθρώπους που έπαιρναν χωρίς να είναι διατεθειμένοι να δώσουν, έστω μια στάλα φιλίας και εκτίμησης.

Mετά το Γιούρογκρουπ

Για πολλούς οι αποφάσεις του Γιούρογκρουπ και όλα όσα ακολούθησαν ήταν σοκ, γιατί έχασαν τα λάφυρα που συγκέντρωναν στο μπαούλο της ζωής τους, της καριέρας και των σχέσεών τους, που δεν δοκίμασαν ποτέ να τα αλλάξουν. Για άλλους ήταν η πρόκληση για να ξεβολευτούν από τη μονότονη ζωή τους, για να βγουν από την καθημερινότητά τους. Λίγο-πολύ οι αποφάσεις του Γιούρογκρουπ προκάλεσαν σε όλους απώλειες. Σε άλλους μικρές και σε άλλους μεγάλες, άλλους ίσως και να μην τους άγγιξαν ή και να μην τους αγγίξουν ποτέ.

Οικονομικά, κοινωνικά, μα κυρίως συναισθηματικά, φοβούμενοι να βγουν από το καβούκι που κλείστηκαν για χρόνια, και που τους δίνει πραγματική υπόσταση και λόγο να ζουν. Τουλάχιστον σε μένα -που περίμενα από καιρό τις μεγάλες ανατροπές ξέροντας ότι όλη αυτή η ευμάρεια, η ψεύτικη ευτυχία, η εύθραυστη βιτρίνα έχει ημερομηνία λήξης- ήταν ίσως μια δυνατή εμπειρία ζωής, για να μετρήσω τη στάθμη της φιλίας.

Ξεσκονίζοντας το τελευταίο συρτάρι του γραφείου μου -μια ζωή είχα όνειρο να αποκτήσω ένα τεράστιο γραφείο και ευτυχώς τα κατάφερα- ανακάλυψα ένα λεκιασμένο από τον χρόνο χαρτί, από εκείνα που μαζεύω συχνά γράφοντας σκέψεις, γνωμικά και φράσεις που μου αρέσουν. Ευτυχώς αυτό την γλίτωσε από τη μανία μου να καθαρίσω και να ταξινομήσω σε χάρτινα χρωματιστά κουτιά, εμπειρίες, αναμνήσεις και βιώματα, που μου θύμιζαν μόνο τις ωραίες περιόδους της ζωής μου.

Ένα σημείωμα από μια νεαρή φοιτήτρια, που μου έλεγε πόσο τη βοήθησα να ξεφύγει από τη λανθασμένη απόφασή της να παρατήσει τις σπουδές της. Τώρα διαπρέπει σε ιατρική σχολή. Δυο παιδικά σκίτσα του Νικόλα και της Χριστίνας, που μου θύμιζαν πως ο χρόνος περνά σαν αστραπή από μπροστά μας, μερικά πολύ ξεχωριστά άρθρα της δημοσιογραφικής μου πορείας, τις ιατρικές κάρτες του Ογκολογικού, οικογενειακές φωτογραφίες, φωτογραφίες ξεχωριστών φίλων και παλιών συναδέλφων.

Εκεί σταμάτησα πέφτοντας στο σημείωμα με τις αράδες του Αμερικανού συγγραφέα Ambrose Pierce: «Η απουσία διαγράφει τους ανθρώπους. Στην πραγματικότητα δεν έχουμε απόντες φίλους». Στάθηκα προς στιγμή να κοιτώ περίεργα το κιτρινισμένο από τον χρόνο άσπρο χαρτί με τις αληθινές λέξεις σαν να ήθελαν να με ταρακουνήσουν και σκέφτηκα τους ανθρώπους που συγκέντρωνα γύρω μου, μα ουσιαστικά μακριά μου, σε όλη τη ζωή μου.

Απόντες άπαντες

Συλλογίζομαι ότι ακόμη και τώρα την πατώ συχνά με τις φιλίες, καθώς έχω την τάση να ωραιοποιώ τους ανθρώπους και τις καταστάσεις. Μεγάλη Εβδομάδα και πιάνω τον εαυτό μου να σκέφτεται ποιοι φίλοι δήλωναν μόνιμα απόντες τον τελευταίο χρόνο. Μια εποχή που, επηρεασμένη από το κλίμα της εποχής, ήμουν γενικά στα κάτω μου, συνεχίζοντας να πιστεύω βλακωδώς ότι θα αλλάξουν τα πράγματα προς το καλύτερο. Δεν έκλαψα για τις οικονομικές απώλειες, ακόμη κι αν είναι μεγάλες, αρχίζοντας να αποδέχομαι ότι απ' εδώ και μπρος η ζωή μας θα βασίζεται σε λιγότερα, ούτε και θύμωσα, όπως παλιά, από τις εκπτώσεις που έκαναν κάποιοι για μας χωρίς εμάς, αυτοί που παρελαύνουν ακόμη στα κανάλια, και θεωρούν δεδομένο τον σεβασμό μας. «Ζεις σε άλλον κόσμο, να πας να γίνεις ακτιβίστρια», μου υπενθυμίζει μια φίλη αγαπημένη, που με συνεφέρνει συχνά από τις δικές μου προσεγγίσεις για τη ζωή.

Ό,τι ξεγράφει δεν γράφει

Σκέφτηκα πως ίσως είναι καιρός να καταργήσω τη συνήθεια να μαζεύω ανθρώπους που πιστεύω λανθασμένα, πλάθοντας στο μυαλό μου την εικόνα του εκλεκτού φίλου, πως είναι πραγματικοί φίλοι. Συλλογίζομαι πως είναι καιρός να πατήσω το κουμπί της διαγραφής, πιστεύοντας ότι: «Πραγματικός φίλος είναι αυτός που έρχεται κοντά, όταν όλος ο υπόλοιπος κόσμος απομακρύνεται». Σκέφτομαι πως αυτό το «πραγματικός φίλος» είναι πολύ ψεύτικο για να είναι αληθινό, πολύ τυποποιημένο και περιτυλιγμένο από αυταπάτες, μια δόση προσποίησης.

Γιατί όμως; Το λεκιασμένο χαρτί του τυπογραφείου με τα καλλιγραφικά γράμματά μου, που δεν μπορώ πια να γράφω -από συνήθεια να σκέφτομαι και να γράφω στον ηλεκτρονικό υπολογιστή-μού υπενθυμίζει ότι θα συνεχίσω να την πατώ με τις φιλίες. Και, όμως, αυτόν τον χρόνο είπα φτάνει. Φτάνει πια με τους απόντες φίλους που θεωρούν τους ανθρώπους δεδομένους, σαν τα διαχρονικά κλασικά ρούχα που φυλάμε στην ντουλάπα, και τα βγάζουμε όποτε τα έχουμε ανάγκη για να μας δώσουν μια ενδυματολογική λύση. Να μας βγάλουν από μια δύσκολη κατάσταση ή όταν δεν έχουμε τίποτε καλύτερο να φορέσουμε.

Κάνοντας αυτοκριτική

ΕΒΑΛΑ το λεκιασμένο χαρτάκι με τις πιο σημαντικές λέξεις σε ένα τετράδιο με σημειώσεις, για να μου υπενθυμίζει ότι επιβάλλεται να ξεσκονίσω από γωνιάς ακόμη περισσότερους που λανθασμένα τους φόρεσα την ετικέτα του φίλου. Έχω την τάση να κάνω λάθη με τους ανθρώπους, ακόμη και τώρα σε μια ηλικία που η ζωή, τα βιώματα και οι συνθήκες πίστευα πως με προσγείωσαν. Και, όμως, ακόμη και τώρα δεν μετάνιωσα για πολλούς από τους ανθρώπους που επέλεξα ή που με επέλεξαν για φίλη, πιστεύοντας ότι ο καθένας έρχεται στη ζωή μας, τη δεδομένη στιγμή, άλλοτε για να μας ξυπνήσει από τον λήθαργο, να μας δώσει ένα μάθημα, ακόμη και να μας χαστουκίσει. Μεγαλώσαμε πια, γεράσαμε, χαρήκαμε, πονέσαμε. Και έναν εαυτό που τον έχουμε, δεν μπορούμε να τον αναλώνουμε σε δήθεν φιλίες, σε δήθεν συνεργάτες και σε δήθεν συγγενείς. Ο Τζον Λένον είπε εύστοχα: «Να μετράς την ηλικία σου με τους φίλους, όχι με τα χρόνια. Να μετράς τη ζωή σου με τα χαμόγελα, όχι με τα δάκρυα». Καλή Ανάσταση!