Μιλήστε στα παιδιά σας για την αλήθεια της οικονομίας
Όλο και περισσότερες οικογένειες, όλο και πιο πολλά παιδιά, εκτίθενται καθημερινά σε «σκληρές» λέξεις, όπως «κούρεμα χρέους», «πτώχευση», «οικονομική ύφεση»

Πολλές φορές κάποιοι στίχοι είναι τόσο δυνατοί, που δεν χρειάζονται περισσότερη ανάλυση και εξήγηση. Τα λένε όλα. Ο μεγάλος τραγουδοποιός Διονύσης Σαββόπουλος σε ένα και μόνο στίχο περιγράφει όλο τον ψυχικό κόσμο των παιδιών: «Πώς να κρυφτείς απ' τα παιδιά; Έτσι κι αλλιώς τα ξέρουν όλα. Και μας κοιτάζουν με μάτια σαν κι αυτά, όταν ξυπνούν στις δύο η ώρα».

Ενάμιση χρόνο πριν, η οικονομική κρίση φάνταζε για την Κύπρο μια λέξη άγνωστη, άπιαστη, σχεδόν απόμακρη. Ακούγαμε με ενδιαφέρον μεν αλλά χωρίς καμιά ιδιαίτερη σημασία και προσοχή τις ειδήσεις από την κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας και απορούσαμε πώς έφθασαν τα πράγματα ώς εκεί. Σήμερα, στα μέσα σχεδόν του 2014, οι λέξεις οικονομική κρίση, υποβαθμίσεις, περικοπές μισθών και ωφελημάτων, απολύσεις προσωπικού, μειωμένα έσοδα, αυξημένα έξοδα είναι λέξεις οικείες, σημαντικές.

Κάθε κυπριακό νοικοκυριό, με τον άλφα ή βήτα τρόπο, έχει δεχθεί «κούρεμα», τις επιπτώσεις της κρίσης. Οι περισσότερες οικογένειες, κυρίως της μεσαίας τάξης και κάτω, αγωνιούν, ανησυχούν για το άμεσο μέλλον τους. Οι απορίες γίνονται όλο και περισσότερες. «Καλά, πώς τα καταφέραμε έτσι;».

Η κρίση είναι για όλους
Αυτήν τη φορά η κρίση που βιώνουμε δεν είναι προσωπική, δεν μας «κτυπά» σε προσωπικό επίπεδο, δεν είμαστε εμείς οι υπεύθυνοι γι' αυτήν, δεν μπορούμε να τη θέσουμε κάτω από την απόλυτη διαχείρισή μας. Αυτήν τη φορά τα πράγματα δεν είναι καθόλου εύκολα, καθόλου προβλέψιμα, είναι πιο δύσκολα, πιο πολύπλοκα, πιο σύνθετα.

Η κάθε οικογένεια δεν είναι σε θέση να διαχειριστεί πλήρως την κατάσταση, δεν μπορεί να λύσει τα προβλήματά της με ένα μαγικό ραβδί, σε μια κρίση που έρχεται απ’ έξω.
Όλο και περισσότερες οικογένειες, όλο και πιο πολλά παιδιά, εκτίθενται καθημερινά σε πιο «σκληρές» λέξεις, όπως «κούρεμα χρέους», «πτώχευση», «οικονομική ύφεση».

Κάθε μέρα που περνά τα παιδιά βρίσκονται μπροστά σε μεγάλες αλλαγές στην κοινωνία μας και στην οικογένειά τους. Όλο και περισσότερες οικογένειες βρίσκονται μπροστά σε καίριας σημασίας διλήμματα: «Θα καταφέρουμε να σπουδάσουμε τα παιδιά μας, να αγοράσουμε ένα δικό μας σπίτι να μη μας τρώει το ενοίκιο, να αλλάξουμε εκείνο το σαράβαλο το αυτοκίνητό μας που θα μας μείνει στον δρόμο;».

Πώς θα τα βγάλουμε πέρα;
Όσο κι αν θέλουμε να το κρύψουμε, υπάρχουν πολλά νοικοκυριά που ζουν πραγματικά δύσκολες στιγμές. Είναι απελπισμένα, ζουν στην ανασφάλεια και την αγωνία. «Πώς θα τα βγάλουμε πέρα με ένα μισθό; Kι αν αύριο χάσω και εγώ τη δουλειά μου, τι θα γίνει; Πώς θα είναι απ' εδώ και πέρα η ζωή μας; Τι θα γίνει με τα χρέη μας; Θα πάρουμε τη σύνταξή μας ή δεν θα μπορούμε να παίρνουμε ούτε και τον μισθό μας στο τέλος του μήνα;».

Tα παιδιά εκτίθενται κάθε μέρα σε συνεχείς αρνητικές ειδήσεις, βομβαρδίζονται κυριολεκτικά από οικονομικές πληροφορίες, στο σπίτι παρακολουθούν τους γονείς τους να συζητούν για τα οικονομικά τους. «Δεν είναι τα πράγματα ρόδινα και καλά», σκέφτονται με το μικρό τους μυαλουδάκι.

Πολλοί γονείς είναι πραγματικά στενοχωρημένοι και δεν μπορούν να κρύψουν τη στενοχώριά τους από τα παιδιά τους. Μετά τις 10 του μήνα, δεν έχουν λεφτά ούτε για τα απαραίτητα. Δεν βγαίνουν έξω με τους γονείς τους όπως παλιά. Οι γονείς τους δεν τους αγοράζουν τα πράγματα που θέλουν, όπως έκαναν πριν.

Πώς οι γονείς μπορούν να διαχειριστούν την οικογενειακή κρίση που περνούν από την ύφεση στην οικονομία; Πώς μπορούν να είναι ειλικρινείς με τα παιδιά τους και να τους εξηγήσουν με απλά λόγια, χωρίς να διακατέχονται από πανικό, τι συμβαίνει ακριβώς σήμερα στην Κύπρο και πώς τους επηρεάζει;

Μιλήστε ανοικτά
ΕΚΕΙΝΟ που είναι σημαντικό, και το συστήνουν και οι ψυχολόγοι, είναι να δίνεται επαρκής ενημέρωση στα παιδιά για όλες τις σοβαρές αλλαγές που επηρεάζουν και τη δική τους ζωή, ανάλογα με την ηλικία τους.
· Ενημερώστε με απλά και κατανοητά λόγια τα παιδιά σας για την οικονομική κατάσταση της οικογένειάς σας.
· Δώστε περισσότερες πληροφορίες στα μεγαλύτερα παιδιά για την οικονομική κρίση στην Κύπρο και πώς επηρεάζει και τη δική σας οικογένεια.
· Μιλήστε τους για τις περικοπές που πρέπει να κάμετε όλοι στην οικογένεια και πώς εκείνοι θα μπορούσαν να στηρίξουν την όλη προσπάθεια.
· Περάστε τους έντονα το μήνυμα ότι εσείς ως γονείς θα είσαστε πάντοτε δίπλα τους, και στα καλά και στα κακά.
· Ακούστε με προσοχή και ενδιαφέρον ό,τι έχουν να σας πουν και δείξτε τους ότι τους λαμβάνετε υπόψη.
· Ανταλλάξτε απόψεις, μοιραστείτε τις σκέψεις και τα συναισθήματά σας.
· Δώστε ακόμη μεγαλύτερη προσοχή και σημασία εάν στην οικογένεια υπάρχει κάποιο άτομο που είναι άνεργος (μητέρα ή πατέρας).
· Δώστε μιαν όσο το δυνατόν «καθαρή» εικόνα για την πραγματικότητα. Μη δίνετε στοιχεία εξωπραγματικά, αρνητικά ή θετικά.
· Μιλήστε ακόμη για τα θετικά στοιχεία της κατάστασης. Κάθε κρίση κρύβει και ευκαιρίες. Για παράδειγμα, ένας άνεργος γονιός μπορεί να έχει περισσότερο χρόνο για να δει τα παιδιά του, να ασχοληθεί με αυτά, να παίξει μαζί τους.
· Εξηγήστε τους ότι η κατάσταση της οικονομίας είναι μια κατάσταση που την περνούν όλοι. Άλλοι σε μεγαλύτερο και άλλοι σε μικρότερο βαθμό.
· Μην πέσετε στον πειρασμό να μιλήσετε στα παιδιά με δύσκολους οικονομικούς όρους.
· Κουβεντιάστε με τα παιδιά για όλα όσα παρακολουθούν στην τηλεόραση. Να είστε ειλικρινείς και έτοιμοι να τους απαντήσετε στις απορίες τους.
· Στηρίξτε το παιδί σας στην προσπάθειά του να αποκτήσει ενδιαφέροντα (αθλητισμός, κολύμπι κ.ά.) ως υποκατάστατο των δύσκολων καιρών και ως υποβοηθητικό στοιχείο για την ανάπτυξη των κοινωνικών του δεξιοτήτων.
· Ενθαρρύνετε το παιδί να κάμει περισσότερους φίλους. Οι καλοί και ειλικρινείς φίλοι ενισχύουν τα παιδιά και τους μεγάλους.
· Πείτε τους ότι τα αγαπάτε και τα νοιάζεστε πραγματικά, κάτω από οποιεσδήποτε καταστάσεις.
· Εξηγήστε τους ότι στη ζωή όλα δεν είναι ωραία. Υπάρχουν και δυσκολίες και πρέπει να είμαστε σε θέση να τις αντιμετωπίσουμε.