Χωρίς πυθμένα η πτώση των τιμών των ενοικίων, τόσο στα οικιστικά όσο και στα εμπορικά

Φορείς της αγοράς των ακινήτων επεξηγούν τις τάσεις που καθορίζουν σήμερα το πλαίσιο στις ενοικιάσεις και αναλύουν τη μείωση στη ζήτηση

ΟΙ ΝΕΟΙ αναγκαστικά μένουν στο πατρικό τους, λόγω της αδυναμίας να ενοικιάσουν

Σε ελεύθερη πτώση βρίσκεται η αγορά των ενοικίων στη χώρα μας. Έναν περίπου χρόνο μετά τις τραγικές αποφάσεις του Eurogroup οι τιμές των ενοικίων συνεχίζουν να σημειώνουν πτώση ενώ την ίδια στιγμή ο προσφερόμενος αριθμός τόσο των οικιστικών όσο και τα ακινήτων που χρησιμοποιούνται για εμπορικούς σκοπούς αυξάνεται συνεχώς. Την ίδια στιγμή, παρά το γεγονός ότι η ζήτηση αλλά και η παροχή στεγαστικών δανείων προς τα νοικοκυριά έχει μειωθεί, εν τούτοις η ζήτηση για ενοικίαση ακινήτων για οικιστικούς σκοπούς συνεχίζει να παρουσιάζει μείωση.

Η «Σ» επικοινώνησε με σημαντικούς φορείς της αγοράς οι οποίοι γνωρίζουν πολύ καλά τα δεδομένα που επικρατούν σήμερα και ρώτησε για τις τάσεις που επικρατούν σήμερα στα ενοίκια. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η «διόρθωση» των τιμών που ξεκίνησε μετά την «έκρηξη» της φούσκας με τα ενοίκια συνεχίζεται, ενώ προβλέπουν ότι η πτώση ενδέχεται να συνεχιστεί τουλάχιστον μέχρι το τέλος του έτους συμβαδίζοντας με τις εξελίξεις στην οικονομία.

Ενοικιάσεις με τον μήνα…

«Όσο μειώνονται οι μισθοί και αυξάνεται η ανεργία τόσο η κατάσταση θα δυσχεραίνεται», ανέφερε ο Managing partner της Leaf Research και μέλος του Συμβουλίου του RICS Kύπρου Παύλος Λοΐζου. Ο κ. Λοΐζου σταχυολογώντας τις βασικές τάσεις που ρυθμίζουν την αγορά των ενοικίων εντοπίζει τρεις σημαντικές αλλαγές που επεσυνέβησαν στην αγορά τους τελευταίους μήνες, οι οποίες το προηγούμενο διάστημα θα φάνταζαν απίθανες. «Πέραν της σαρωτικής μείωσης των τιμών, πλέον οι ιδιοκτήτες των ακινήτων δεν απαιτούν δέσμευση τουλάχιστον ενός ή δύο ετών για το ακίνητό τους. Προτιμούν, παρά να χάσουν το εισόδημα αυτό, να κάνουν παραχωρήσεις και η συμφωνία να ισχύει μήνα με μήνα», επισήμανε ο κ. Λοΐζου.

Δεύτερο στοιχείο που χαρακτηρίζει την αγορά, κατά τον Managing partner της Leaf Research, είναι το γεγονός ότι λόγω του ότι αρκετοί που έχασαν τη δουλειά τους ενοικίαζαν, πλέον έχουν επιστρέψει στο πατρικό τους σπίτι ή μένουν σε φίλους και συγγενείς λόγω και της αβεβαιότητας που επικρατεί στην αγορά εργασίας. Τέλος ο κ. Λοΐζου εντοπίζει ότι στην υπερπροσφορά που παρατηρείται στην αγορά συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό τα ακίνητα τα οποία κανονικά έχουν κτιστεί για να πωληθούν αλλά, λόγω της αδυναμίας εξασφάλισης χρηματοδότησης από τους υποψήφιους αγοραστές, τα εν λόγω ακίνητα έχουν διατεθεί για ενοικίαση.

«Οι νέοι δεν ενοικιάζουν»

Τους άξονες που εντοπίζει ότι χαρακτηρίζουν σήμερα την αγορά των ενοικίων, ανέλυσε ο Διευθύνων Σύμβουλος της G&P Lazarou, Πέτρος Λαζάρου. «Αναμφίβολα ένα χρόνο μετά το Eurogroup είναι ξεκάθαρο το πόσο επηρεάστηκε η αγορά από τις εξελίξεις», επισήμανε ο κ. Λαζάρου. Σημαντικό φαινόμενο το οποίο παρουσιάζεται ευρέως σήμερα έχει να κάνει με άτομα ηλικίας έως τα 30-35, δηλαδή φοιτητές, νεαρούς που είχαν δουλειά και την έχασαν, νεαρά ζευγάρια οι οποίοι μέχρι πριν από ένα χρόνο είχαν τη δυνατότητα να ενοικιάζουν, φέτος έχασαν αυτήν τη δυνατότητα λόγω μειωμένων εισοδημάτων τόσο αυτών όσο και των γονέων τους.

«Για παράδειγμα, ένας φοιτητής από τη Λάρνακα ή τη Λεμεσό ο οποίος ενοικίαζε και έμενε στη Λευκωσία, πλέον μετακινείται είτε με το αυτοκίνητό του είτε με το λεωφορείο, κάνει το μάθημά του και επιστρέφει πίσω στην πόλη του», επισήμανε ο κ. Λαζάρου. Αναφερόμενος στα πολυτελή ακίνητα που χρησιμοποιούνται για κατοικίες, ο Διευθύνων Σύμβουλος της G&P Lazarou τόνισε ότι αν και έχασαν κάποια από την αξία τους εν τούτοις φαίνεται να αντέχουν. «Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις στις οποίες ιδιοκτήτες πολυτελών κατοικιών μάς παραχωρούν τα ακίνητά τους για να τα ενοικιάσουμε και αυτοί αναγκάζονται να ενοικιάσουν ή να μείνουν σε άλλο σπίτι λόγω οικονομικών προβλημάτων», σημείωσε ο κ. Λαζάρου. Όσον αφορά τα «δεύτερης διαλογής» ακίνητα (αυτά που βρίσκονται εκτός κέντρων πόλεων και τουριστικών περιοχών) που προορίζονται είτε για οικιστικούς ή για εμπορικούς σκοπούς, σύμφωνα με τον κ. Λαζάρου έχουν πληγεί ανεπανόρθωτα και εκτιμά ότι η αξία τους θα αργήσει πολύ να επανέλθει σε πιο ψηλά επίπεδα.

«Πληγή» η υπερπροσφορά

Την αφθονία που υπάρχει στην προσφορά ακινήτων, η οποία σπρώχνει τις τιμές προς τα κάτω σε τεράστιο βαθμό, «δείχνει» να θεωρεί ως τη μεγαλύτερη «πληγή» στην αγορά ενοικίων σήμερα ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Κτηματομεσιτών Επιχειρηματιών Κύπρου (ΣΚΕΚ) Mαρίνος Κυναιγείρου. Ο κ. Κυναιγείρου επισημαίνει ότι μεγαλύτερο πρόβλημα αντιμετωπίζουν τα ακίνητα που προορίζονται για εμπορικό σκοπό καθώς, όπως σημειώνει, πολλές είναι οι επιχειρήσεις που έχουν κλείσει το τελευταίο έτος και όσα καταστήματα ή γραφεία δεν είναι ενοικιασμένα σήμερα και βρίσκονται εκτός κέντρου πόλεων, θα είναι δύσκολο να ενοικιαστούν αυτό το διάστημα.

Σε σχέση με τα σπίτια και τα διαμερίσματα, ο Πρόεδρος των Κτηματομεσιτών σημειώνει ότι λόγω του γεγονότος ότι πλέον τα οικιστικά δάνεια δίνονται με το σταγονόμετρο ο κόσμος δεν προβαίνει σε αγορές. «Παράλληλα, ο κόσμος είναι πιο συγκρατημένος και με το ενοίκιο. Δηλαδή αν δεν νιώθει εντελώς σίγουρος, προτιμά να μείνει με τους γονείς του ή άλλους συγγενείς μέχρι να ξεκαθαρίσει η κατάσταση», τονίζει ο κ. Κυναιγείρου.

Την ίδια ώρα επισημαίνει ότι πολλοί είναι οι αλλοδαποί που έχουν χάσει τις δουλειές τους και έχουν επιστρέψει στην πατρίδα τους και έτσι το πρόβλημα με τα οικιστικά ενοίκια μεγαλώνει. «Η κατάσταση παραμένει δύσκολη και η πτώση συνεχίζεται αμείωτη. Αυτή η μείωση στις τιμές θα συνεχιστεί τουλάχιστον μέχρι το τέλος του 2014 ενώ, αν δεν οδηγηθεί η οικονομία σε ανάπτυξη, τότε η κατάσταση θα συνεχίσει να χειροτερεύει», σημείωσε ο κ. Κυναιγείρου.

Όχι πια δάνεια

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας χορηγήσεων της Κεντρικής Τράπεζας που δημοσιεύτηκαν αυτή την εβδομάδα το πρώτο τρίμηνο του έτους, οι τράπεζες στην Κύπρο αναμένουν περαιτέρω μείωση της καθαρής ζήτησης για στεγαστικά δάνεια από νοικοκυριά, στον ίδιο βαθμό περίπου που καταγράφηκε το τέταρτο τρίμηνο του 2013. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, το πρώτο τρίμηνο αναμένεται πως τα κριτήρια των τραπεζών για τη χορήγηση στεγαστικών δανείων στην Κύπρο θα γίνουν αυστηρότερα.

Όπως και τα προηγούμενα τρίμηνα, το κόστος κεφαλαίων και οι περιορισμοί που συνδέονται με τον ισολογισμό, οι προσδοκίες των τραπεζών σχετικά με τη γενικότερη οικονομική δραστηριότητα και οι προοπτικές της αγοράς κατοικιών είναι οι λόγοι για τη θέσπιση αυστηρότερων κριτηρίων. Σχετικά με τους όρους και τις προϋποθέσεις χορήγησης στεγαστικών δανείων προς νοικοκυριά, οι τράπεζες, όπως και το προηγούμενο τρίμηνο, άφησαν αμετάβλητο το περιθώριο για συνήθη δάνεια.

Σύμφωνα με την έρευνα της Κεντρικής, αμετάβλητο έμεινε το τέταρτο τρίμηνο του 2013 και το περιθώριο για τα δάνεια ψηλότερου κινδύνου, αντισταθμίζοντας τουλάχιστον εν μέρει τη συγκριτικά μεγαλύτερη αύξηση των απαιτήσεων ασφάλειας. Ο λόγος δανείου προς αξίαν ακινήτου καθώς και η διάρκεια του δανείου έγιναν αυστηρότερα το τέταρτο τρίμηνο του 2013, στον ίδιο βαθμό με το τρίτο τρίμηνο του 2013. Οι τράπεζες συνέχισαν να εφαρμόζουν αυξημένα περιθώρια τόσο για τα συνήθη δάνεια όσο και για τα δάνεια ψηλότερου κινδύνου. Επίσης εφάρμοσαν μεγαλύτερες απαιτήσεις ασφάλειας και αυστηρότερους όρους για τη διάρκεια του δανείου. Η Κεντρική εκτιμά ότι τα κριτήρια θα γίνουν αυστηρότερα το πρώτο τρίμηνο του 2014 σε μεγαλύτερο βαθμό από αυτόν που καταγράφηκε το προηγούμενο τρίμηνο.

Πτώση παντού

Όσον αφορά τις επαρχίες, σύμφωνα με τη 16η έκδοση του Δείκτη Τιμών Ακινήτων του RICS Κύπρου, η μέση τιμή ενοικίασης σε ολόκληρη την Κύπρο παρουσιάζει πτώση. Όλες οι κατηγορίες σε όλες τις γεωγραφικές περιοχές εξακολουθούν να επηρεάζονται, με αυτές που κατέγραψαν πρώτες τη μεγαλύτερη πτώση στον τομέα των ακινήτων, τώρα να έχουν τον χαμηλότερο ρυθμό μείωσης. Μόνο η Αμμόχωστος φαίνεται να σταθεροποιείται, σε χαμηλά, όμως, επίπεδα, ενώ οι υπόλοιπες επαρχίες συνεχίζουν την πτωτική τους τάση.