γράφει η Αντριάνα Χατζηαλεξάνδρου

Από το πορτοκαλί στο κόκκινο
Σύμφωνα με τους New York Times, ένα εκατομμύριο Ουκρανοί διαδήλωναν στην Πλατεία Ανεξαρτησίας του Κιέβου το προηγούμενο σαββατοκύριακο. Οι «EuroMaidan» που βγήκαν τους δρόμους αυτή τη φορά, ξεπερνούν κατά πολύ τον αριθμό όσων συμμετείχαν το 2004 στην «Πορτοκαλί Επανάσταση».

Το φλάμπουρο της εξέγερσης
Όλα άρχισαν όταν κατέρρευσε η συμφωνία ανάμεσα στην Ουκρανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η απόφαση του Προέδρου Yanukovych, να μην προχωρήσει η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου και περαιτέρω πολιτικής συνεργασίας ανάμεσα στην Ουκρανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία θα οδηγούσε τη χώρα πιο κοντά στην είσοδό της στην ευρωπαϊκή κοινότητα, δημιούργησε μεγάλη ένταση. Όταν ο πρόεδρος Yanukovych, στράφηκε στη ρωσικής έμπνευσης και καθοδήγησης Eurasian Customs Union (ECU), η οποία προς το παρόν περιλαμβάνει τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και το Καζακστάν, η ένταση διοχετεύτηκε στους δρόμους της πρωτεύουσας με μαζικές κινητοποιήσεις και έντονες αντιδράσεις.

EuroMaidan
Ο πρόεδρος Yanukovych ανακοίνωσε την απόφασή του στις 21 Νοεμβρίου 2013 και έκτοτε οι διαδηλωτές βρίσκονται στους δρόμους. Σε μια εβδομάδα είχε βρεθεί και το όνομα αυτών αλλά και το hashtag το οποίο συνόδευε τις αναφορές γι’ αυτούς στα κοινωνικά δίκτυα: euromaiden. Το όνομα προέκυψε από την τοποθεσία όπου λαμβάνουν χώρα οι συγκεντρώσεις, Maidan Nezalezhnosti (Independence Square/ Πλατεία Ανεξαρτησίας). Στην ίδια ακριβώς πλατεία όπου το 2004 γίνονταν οι διαδηλώσεις για την «Πορτοκαλί Επανάσταση».

Κόκκινο της φωτιάς
Σύμφωνα με το CNN, το προηγούμενο Σάββατο 25 Ιανουαρίου, οι συγκρούσεις ανάμεσα στους διαδηλωτές και τα σώματα ασφαλείας ήταν σφοδρότατες, στέλνοντας τόσο στο νοσοκομείο όσο και στο κρατητήριο, δεκάδες. Οι παρατηρητές της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και τα διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία, αναφέρουν «υπερβολική χρήση βίας». Παρόλα αυτά οι διαδηλώσεις της επόμενης ημέρας έσπασαν κάθε ρεκόρ, με περισσότερο από ένα εκατομμύριο Ουκρανούς στην Πλατεία Ανεξαρτησίας του Κιέβου. Επιπλέον, με πολλά κτίρια υπό την κατοχή τους, οι διαδηλωτές επιχείρησαν να σπάσουν τον κλοιό της Αστυνομίας και να μπουν στο Προεδρικό Μέγαρο.

Η Ουκρανία εκφοβίζεται ή χρηματίζεται;
Η σχέση της Ουκρανίας με τη Ρωσία και η επιθυμία του Ρώσου προέδρου να δημιουργήσει υστεροφημία ανάλογη των Ρώσων ηγετών που τόσο θαυμάζει, είναι το κλειδί για την κατανόηση της έντασης και των αντιδράσεων στη χώρα. Ανεξάρτητα από την επιθυμία, τις βλέψεις ή το όραμα της Ρωσίας, η θέση της Ουκρανίας χρήζει προσεκτικής αξιολόγησης.

Μια διαδεδομένη άποψη αναφέρει πως η χώρα εκφοβίζεται από τον υπερμεγέθη και δυνατό γείτονά της, παρόλα αυτά υπάρχουν και οι φωνές που δεν έχουν πάψει να ισχυρίζονται πως τα οικονομικά συμφέροντα και η άκρατη απληστία, είναι οι παράγοντες που καθορίζουν τις εξελίξεις.

Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Viktor Yanukovych, αποτελεί κεφάλαιο από μόνος του. Η «Πορτοκαλί Επανάσταση» το 2004 σκοπό είχε να θέσει τέρμα στην ανάληψη της Προεδρίας από τον Yanukovych, τον οποίον κατηγορούσαν πως αμαύρωσε τις εκλογές με εκτεταμένη διαφθορά, εκφοβισμό ψηφοφόρων και εκλογική νοθεία. Οι διαμαρτυρίες είχαν παρακινηθεί από τις εκθέσεις διαφόρων εγχώριων και ξένων παρατηρητών των εκλογών, καθώς και από την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη του κοινού ότι τα αποτελέσματα των επαναληπτικών εκλογών της 21ης Νοεμβρίου 2004 μεταξύ των κορυφαίων υποψηφίων Viktor Yushchenko και Viktor Yanukovych ήταν στημένα από τις αρχές, υπέρ του τελευταίου. Οι διαμαρτυρίες σε εθνικό επίπεδο πέτυχαν, όταν τα αποτελέσματα των αρχικών επαναληπτικών εκλογών ακυρώθηκαν και διατάχθηκε ακόμη μία επαναληπτική ψηφοφορία από το Ανώτατο Δικαστήριο της Ουκρανίας για τις 26 Δεκεμβρίου 2004. Κάτω από εξονυχιστικό έλεγχο από τους εγχώριους και διεθνείς παρατηρητές, οι δεύτερες επαναληπτικές εκλογές κηρύχθηκαν «δίκαιες και ελεύθερες». Τα τελικά αποτελέσματα έδειξαν μια σαφή νίκη για τον Viktor Yushchenko, ο οποίος έλαβε περίπου το 52% των ψήφων, σε σύγκριση με το 44% του Viktor Yanukovych. Ο Viktor Yushchenko ανακηρύχθηκε ο επίσημος νικητής και με την ανάληψη των καθηκόντων του στις 23 Ιανουαρίου 2005 στο Κίεβο, η «Πορτοκαλί Επανάσταση» τελείωσε. Ο πρόεδρος Viktor Yanukovych, όμως, έκανε ένα δυνατό comeback το 2010 οπότε κέρδισε -δίκαια αυτή τη φορά- τις προεδρικές εκλογές. Οι εκκλήσεις της Δύσης να απελευθερώσει τη Yulia Tymoshenko (Πρωθυπουργός της Ουκρανίας από το 2005 μέχρι και το 2010 και υποψήφια για την προεδρία στις εκλογές του 2010 απέναντι στον Viktor Yanukovych), έπεσαν στο κενό καθώς για αυτόν «είναι πιο σημαντικό να κρατήσει την Tymoshenko στη φυλακή από το να οδηγήσει την Ουκρανία ένα βήμα πιο κοντά στην Ευρώπη», σύμφωνα με αναφορές της Washington Post.

Και μετά και μετά;
Οι διαδηλωτές έχουν αποκτήσει momentum. Άτομα κύρους της αντιπολίτευσης όπως ο πυγμάχος Vital Klitschko, βοηθούν και καθοδηγούν τους διαδηλωτές. Οπαδοί και μέλη της κυβέρνησης του Yanukovych, παραιτήθηκαν και πήγαν με το μέρος της αντιπολίτευσης. Οι ηγέτες της αντιπολίτευσης ζητούν πανουκρανική απεργία και απαιτούν όπως ο πρόεδρος Yanukovych παραιτηθεί.

Ίδωμεν…