ΑΛΕΚΟΣ ΜΟΔΙΝΟΣ:
60 χρόνια αδιάλειπτου αγώνα για τα ανθρώπινα δικαιώματα



ΤΩΝ ΑΡΙΣΤΟΥ ΤΣΙΑΡΤΑ ΚΑΙ ΖΗΝΑΪΔΑΣ ΟΝΟΥΦΡΙΟΥ
O Αλέκος Μοδινός αποτελεί μια εμβληματική προσωπικότητα στον χώρο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κύπρο. Η περιπέτεια του Αλέκου και η πορεία αποποινικοποίησης της ομοφυλοφιλίας είναι η ίδια η ιστορία και το χρονικό της εξέλιξης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα μας. Μια ιστορία αντίστασης σε ένα νέο και τολμηρό βήμα αλλά και αλλαγών που υιοθετούμε ασθμαίνοντας όταν πια είμαστε υποχρεωμένοι να τις δεχτούμε λόγω ευρωπαϊκών υποχρεώσεων και «έξωθεν πιέσεων». Η περιπέτεια του Αλέκου αποτυπώνει και ένα χρονικό καθυστερήσεων, πισωγυρισμάτων, ατελούς κατοχύρωσης δικαιωμάτων που στα ζητήματα σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου συναντιούνται με τη διάχυτη υποκρισία, δυσπιστία, ομοφοβία και έλλειψη σεβασμού στη διαφορετικότητα. Όπως και να το δει κανείς, η προσφυγή του Αλέκου στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) εναντίον της Κύπρου ήταν ένα παράτολμο εγχείρημα. H ευρωπαϊκή διεκδίκηση των δικαιωμάτων του ήταν για τον ίδιο μια οδυνηρή απόφαση. Όπως συχνά αναφέρει, τον έθλιβε ιδιαίτερα που αναγκάστηκε να προσφύγει εναντίον της ίδιας του της χώρας. Ήταν όμως ένα δραματικά αναγκαίο βήμα σε μια δύσκολη εποχή και σε μια κοινωνία εσωστρεφή, καθηλωμένη στην απαξίωση των ομοφυλοφίλων. Την περίοδο εκείνη τα ζητήματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ταυτίζονταν σχεδόν εξολοκλήρου με τον εκτοπισμό των Ελληνοκυπρίων και τα δεινά που υπέστησαν κατά τη διάρκεια και συνεπεία της τουρκικής εισβολής. Ο Αλέκος, όμως, ως κατ΄ εξοχήν ενεργός πολίτης και ακτιβιστής έκανε πράξη τη διεκδίκηση. Μαζί με μια ομάδα ενεργών πολιτών όρθωσαν τη φωνή τους για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε μια εποχή κατά την οποία οι έννοιες και η σημασία της διαφορετικότητας, των ατομικών δικαιωμάτων και του σεξουαλικού προσανατολισμού δεν συγκέντρωναν σχεδόν καθόλου την προσοχή της κοινωνίας. Για τον ίδιο η προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ήταν μια πράξη εσωτερικής απελευθέρωσης και ταυτόχρονα μια φωνή διαμαρτυρίας για τα όσα βίωναν τα ΛΟΑΤ άτομα στο ημίφως της κυπριακής κοινωνίας. Τον στιγματισμό, την ομοφοβία, τον ρατσισμό και τον αποκλεισμό. Η ευρωπαϊκή διεκδίκηση των δικαιωμάτων του έφερε για πρώτη φορά στην Κύπρο ένα ευρωπαϊκό άρωμα δικαιωμάτων με συμβολική και πρακτική αξία. Γι΄ αυτό πλήρωσε πολύ κόστος, δεχόμενος προσωπικές και ανήθικες δημόσιες επιθέσεις παντός τόνου και ύφους.
Παρά ταύτα, ο Αλέκος αντιμετώπισε στωικά, με μετριοπάθεια και με μεγαλοψυχία τις επιθέσεις που δέχτηκε, απαντώντας ότι τα δικαιώματα των γκέι, των λεσβιών, των αμφισεξουαλικών και των διεμφυλικών προσώπων δεν είναι ούτε ειδικά ούτε διαφορετικά ούτε ξεχωριστά. Είναι (απλά) ανθρώπινα δικαιώματα για όλους χωρίς διακρίσεις. Το τι ακολούθησε μετά την απόφαση του ΕΔΑΔ είναι γνωστό: Αυτό που οι κυρίαρχοι θεσμοί αρνούνταν πεισματικά να συζητήσουν καν, όχι να ρυθμίσουν, το έλυσε η αποφασιστικότητα και η τόλμη του Αλέκου με την καίρια συνδρομή του Αχιλλέα Δημητριάδη. Οι καταλυτικές συνέπειες της ιστορικής απόφασης του ΕΔΑΔ αλλά και η προσωπικότητα, το μαχητικό πνεύμα και η ηπιότητα του χαρακτήρα του Αλέκου μετέτρεψαν τη δημόσια συζήτηση για την ομοφυλοφιλία -από μια συζήτηση με υπερβολές, χλευασμούς, γέλια και πικάντικα υπονοούμενα- σε μια συζήτηση για δικαιώματα και ελευθερίες. Ο Αλέκος ήξερε από τότε ότι στα ανθρώπινα δικαιώματα δίνει τις δύσκολες εξετάσεις της η δημοκρατία. Και ξέρει πολύ καλά ότι απέχουμε πολύ ακόμα από την πλήρη κοινωνική αποδοχή των ΛΟΑΤ ατόμων. Όμως η θεσμική αναγνώριση είναι σημαντική. Εξάλλου, ανάμεσα στη νομοθεσία και την κοινωνική αναγνώριση υπάρχει δυναμική σχέση, αφού ο νόμος προστατεύει από διακρίσεις και διώξεις και δίνει στη ΛΟΑΤ κοινότητα μιαν άλλη αυτοπεποίθηση. Αν σήμερα είμαστε κοντά στο να περάσουμε -σύντομα ελπίζουμε- από την εποχή της αποποινικοποίησης της ομοφυλοφιλίας στην εποχή του συμφώνου συμβίωσης και της νομοθετικής απαγόρευσης της ομοφοβικής ρητορικής ως ρητορικής μίσους, αυτό οφείλεται πρωτίστως σε αγωνιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με προεξάρχοντα τον Αλέκο Μοδινό. Ο Αλέκος, σε συνεχή πνευματική εγρήγορση και με ακέραιη αγωνιστική συνείδηση και διάθεση, παρακολουθεί τις εξελίξεις στον χώρο των ατομικών ελευθεριών, συμμετέχοντας συχνά σε συνέδρια στο εξωτερικό, ενώ σε κάθε ευκαιρία συνεισφέρει με τις γνώσεις και την πολύτιμη εμπειρία του σε πρωτοβουλίες για προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα μας. Από τη δράση και την προσφορά του Αλέκου κρατάμε τη φράση που ο ίδιος λέει συχνά. «Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι αλληλεγγύη και συμπόνια για τον διπλανό μας». Είναι μια φράση που μας δίνει την παρήγορη βεβαιότητα πως τα ανθρώπινα δικαιώματα θα αντέχουν όσο θα υπάρχουν εμπνευσμένοι και πρωτοπόροι άνθρωποι, όπως ο τιμώμενος αυτές τις μέρες Αλέκος Μοδινός, που θα αρνούνται να επαναπαυθούν στη γενικευμένη σιωπή, την απάθεια, την απραξία, τον ρατσισμό και την ομοφοβία.