ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΚΗΣ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ



Η δίωξη των Χριστιανών στην ΚΔ και αλλού



ΣΤΙΣ 3 ΜΑΪΟΥ 2019, Ο ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ TRURO ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕ ΜΙΑ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΕΚΘΕΣΗ, Η ΟΠΟΙΑ ΕΠΑΝΕΛΑΒΕ ΤΗΝ ΑΠΟΨΗ ΟΤΙ ΟΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΤΗΝ «ΠΙΟ ΔΙΩΓΜΕΝΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ»



Παρόμοιες συμπεριφορές καταδεικνύονται στη βόρεια περιοχή της Κύπρου, η οποία βρίσκεται επί του παρόντος υπό τουρκική κατοχή [«under Turkish occupation»]. Η πρόσβαση για λατρεία στις ιστορικές ορθόδοξες και μαρωνίτικες εκκλησίες στην [κατεχόμενη] περιοχή είναι αυστηρά περιορισμένη (μόνο μία φορά τον χρόνο επιτρέπεται, εάν χορηγείται ειδική άδεια, σε πολλές περιπτώσεις)



ΚΛΕΑΡΧΟΣ Α. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ*



Η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο («ΗΒ») είναι υπεύθυνες για διάφορες πράξεις, οι οποίες έχουν προκαλέσει τον θάνατο ή την ταλαιπωρία εκατομμυρίων ατόμων. Ωστόσο, υπάρχει τουλάχιστον μία σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο. Ενώ η Τουρκία αρνείται να ομολογήσει ότι έχει δημιουργήσει τόση πολλή μιζέρια, το ΗΒ έχει αναγνωρίσει ορισμένα λάθη του παρελθόντος.

Για παράδειγμα, σε μια γραπτή δήλωση που δημοσιεύθηκε στις 28 Νοεμβρίου 2006, ο Βρετανός τότε Πρωθυπουργός, Tony Blair, αναγνώρισε ότι η χώρα του είχε παίξει «ενεργό ρόλο στο εμπόριο σκλάβων», το οποίο περιέγραψε ως «μιαν από τις πιο απάνθρωπες επιχειρήσεις στην ιστορία». Ο κ. Blair σημείωσε ότι το 1807 το ΗΒ έγινε η «πρώτη χώρα» που κατήργησε αυτό το εμπόριο και πρόσθεσε: «Η 200ή επέτειος μάς δίνει την ευκαιρία όχι απλώς να πούμε πόσο βαθιά είναι η ντροπή του εμπορίου των σκλάβων και πώς καταδικάζουμε την ύπαρξή του εν τέλει … αλλά και να εκφράσουμε τη βαθιά λύπη μας [«our deep sorrow»] ότι συνέβη ποτέ …» (Πηγή: Hansard, House of Commons Debates, 28.11.2006.)

Μήπως ήρθε η ώρα για την κυβέρνηση του ΗΒ να εκδώσει μια παρόμοια απολογητική δήλωση, λόγω του ύπουλου ρόλου των Βρετανών σε σχέση με την τουρκική στρατηγική κατά των χριστιανών πολιτών της Κυπριακής Δημοκρατίας (ΚΔ); (Δείτε, π.χ., το άρθρο μου «Άβολα κοντά στον Χίτλερ», στη «Σημερινή», στις 19.08.2018).


«Δίωξη»

Η προαναφερθείσα ερώτηση είναι επίκαιρη. Το ΗΒ μπορεί, ίσως, να βρίσκεται στα πρόθυρα μιας ουσιαστικής αλλαγής πολιτικής. Στις 26 Δεκεμβρίου 2018, ο Jeremy Hunt, ο Βρετανός Υπουργός Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας, εξέφρασε ανησυχία για τη δεινή κατάσταση των χριστιανών, ειδικά στη Μέση Ανατολή. Ο κ. Hunt αναφέρθηκε σε «πρόσφατες προειδοποιήσεις ότι η δίωξη που αντιμετωπίζουν οι χριστιανοί... είναι τώρα έντονη στην περιοχή της γέννησης τoυ Χριστιανισμού». Χωρίς να αναφερθεί στη γενοκτονία των Αρμενίων και άλλων χριστιανών στην Τουρκία, πρόσθεσε το εξής:

«Πριν από έναν αιώνα, οι χριστιανοί αποτελούσαν το 20% του πληθυσμού της Μέσης Ανατολής, ενώ σήμερα το ποσοστό είναι κάτω από 5%... Με αγχωμένα βήματα γινόμαστε μάρτυρες της διάβρωσης του Χριστιανισμού ως ζωντανής θρησκείας στην καρδιά της Μέσης Ανατολής».

Έτσι, ο κ. Hunt αποδέχτηκε σιωπηρά τα λάθη του παρελθόντος. Για να αποτρέψει ακόμα περισσότερα λάθη στο μέλλον, ο κ. Hunt ανακοίνωσε ότι είχε ζητήσει από τον Αιδεσιμότατο Philip Mounstephen, τον Αγγλικανό Επίσκοπο του Truro, να ετοιμάσει μιαν ανεξάρτητη «παγκόσμια ανασκόπηση» σε σχέση με «τη δίωξη των χριστιανών» και την «αντίδραση» του βρετανικού Φόρεϊν Όφις.

Στις 3 Μαΐου 2019, ο Επίσκοπος του Truro δημοσίευσε μια ενδιάμεση έκθεση, η οποία επανέλαβε την άποψη ότι οι χριστιανοί ανήκουν στην «πιο διωγμένη ομάδα στον κόσμο». Μάλιστα:

«Τα στοιχεία δείχνουν όχι μόνο τη γεωγραφική εξάπλωση των αντιχριστιανικών διώξεων, αλλά και τη σοβαρότητα του αυξανόμενου ρυθμού. Σε ορισμένες περιφέρειες, το επίπεδο και η φύση των διώξεων πιθανόν να πλησιάζουν τη γενοκτονία, όπως ερμηνεύεται διεθνώς και όπως ο ορισμός έχει εγκριθεί από τον ΟΗΕ. Η εξάλειψη των χριστιανών και άλλων μειονοτήτων από τον πόνο του ‘σπαθιού’, ή άλλων βίαιων μέσων, αποκαλύφθηκε ότι είναι ο συγκεκριμένος και δηλωμένος στόχος εξτρεμιστικών ομάδων στη Συρία, στο Ιράκ, στην Αίγυπτο, στη βορειοανατολική Νιγηρία και στις Φιλιππίνες. Η πρόθεση υπέρ της διαγραφής όλων των μαρτυριών της χριστιανικής παρουσίας κατέστη σαφής με την απομάκρυνση των σταυρών, την καταστροφή των εκκλησιαστικών κτηρίων και άλλων συμβόλων της Εκκλησίας. Η δολοφονία και η απαγωγή των κληρικών έχουν αποτελέσει άμεση επίθεση κατά της δομής και της ηγεσίας της Εκκλησίας. Όταν αυτά και άλλα περιστατικά αποτελούν γενοκτονία, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να ενεργοποιήσουν τη δικαιοσύνη, να βοηθήσουν τα θύματα και να λάβουν προληπτικά μέτρα για το μέλλον».

«Έξοδος»

Στην ενδιάμεση έκθεσή του, ο Επίσκοπος του Truro έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στις «ισλαμιστικές ομάδες» που διώκουν τους χριστιανούς στη Μέση Ανατολή:

«Ο βασικός αντίκτυπος αυτών των γενοκτονικών πράξεων κατά των χριστιανών είναι η έξοδος [«exodus»]. Ο Χριστιανισμός αντιμετωπίζει τώρα την πιθανότητα ότι θα εξαφανιστεί σε μέρη της Μέσης Ανατολής, όπου οι ρίζες του είναι πιο βαθιές από αλλού. Στην Παλαιστίνη, οι αριθμοί των χριστιανών είναι κάτω από 1,5 τοις εκατό. Στη Συρία, ο χριστιανικός πληθυσμός μειώθηκε από 1,7 εκατομμύριο το 2011, σε κάτω από 450.000 και στο Ιράκ οι αριθμοί των χριστιανών έχουν μειωθεί από 1,5 εκατομμύριο πριν από το 2003, σε κάτω από 120.000 σήμερα. Ο Χριστιανισμός κινδυνεύει να εξαφανιστεί, αντιπροσωπεύοντας μια τεράστια αποτυχία για τον πλουραλισμό στην περιοχή».

Παρά την μακρόχρονη στάση του Φόρεϊν Όφις υπέρ της Τουρκίας, ο Επίσκοπος του Truro είχε το θάρρος να επικρίνει αυτήν την αυταρχική χώρα. Ο Επίσκοπος έγραψε:

«Αρκετά κράτη, όπως η Τουρκία και η Αλγερία, έχουν αυξήσει την παρέμβασή τους στα εκκλησιαστικά ιδρύματα και [εις βάρος των] [εκκλησιαστικών] ηγετών. Οι θρησκευτικές επιθέσεις εναντίον εκκλησιών και εκκλησιαστικών περιουσιών έχουν επίσης αυξηθεί στην Τουρκία και στην Αίγυπτο».

Όσον αφορά την ΚΔ, ο Επίσκοπος τόνισε τη δίωξη των λίγων χριστιανών που παραμένουν στα κατεχόμενα και τη σύγκρινε με τις «επιθέσεις» κατά των χριστιανών σε τρεις χώρες τριγύρω από την ΚΔ:

«Οι θρησκευτικές επιθέσεις σε εκκλησιαστικές περιουσίες της κοινότητας [χριστιανών] έχουν αυξηθεί στην Αίγυπτο, στην Τουρκία και στο Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένου του βανδαλισμού των εκκλησιών. Παρόμοιες συμπεριφορές καταδεικνύονται στη βόρεια περιοχή της Κύπρου, η οποία βρίσκεται επί του παρόντος υπό τουρκική κατοχή [«under Turkish occupation»]. Η πρόσβαση για λατρεία στις ιστορικές ορθόδοξες και μαρωνίτικες εκκλησίες στην [κατεχόμενη] περιοχή είναι αυστηρά περιορισμένη (μόνο μία φορά τον χρόνο επιτρέπεται, εάν χορηγείται ειδική άδεια, σε πολλές περιπτώσεις). Ακόμη και στον μικρό αριθμό εκκλησιών στον οποίον επιτρέπονται κανονικές κυριακάτικες λειτουργίες, [οι χριστιανοί] παραπονιούνται για αδιάκριτη [«]αστυνομική[»] επιτήρηση, με τις λειτουργίες περιοδικά να διακόπτονται διά της βίας και τους εκκλησιαζόμενους να διώχνονται χωρίς προειδοποίηση. Άλλες εκκλησίες [στα κατεχόμενα] είναι σε θέση να λειτουργούν εβδομαδιαίως, αλλά και [οι χριστιανοί] παραπονούνται για την επιθετική επιτήρηση της [«]αστυνομίας[»]. Πολλές ιστορικές εκκλησίες [στα κατεχόμενα] και τα νεκροταφεία τους έχουν επίσης αφεθεί να καταστραφούν, είτε με βανδαλισμούς είτε με μετατροπή τους για άλλες χρήσεις».

Μετά τη δημοσίευση της ενδιάμεσης έκθεσης, ο κ. Hunt, ο Βρετανός Υπουργός Εξωτερικών, ευχαρίστησε τοv Επίσκοπο του Truro, ο οποίος θα παραδώσει την τελική του έκθεση το καλοκαίρι. Εν τω μεταξύ, ο κ. Hunt κάλεσε τον Επίσκοπο να προσδιορίσει σε αυτήν τι μπορεί να κάνει το Φόρεϊν Όφις για «να αντιμετωπίσει τη μοίρα των διωγμένων χριστιανών».


Συστάσεις

Σε σχέση με την ΚΔ, συστήνω ότι:

1. Το ΗΒ πρέπει να αναγνωρίσει την δίωξη των χριστιανών στα κατεχόμενα ως μέρος μιας ευρύτερης τουρκικής και ισλαμιστικής εκστρατείας υπέρ της de facto τουρκοποίησης και ισλαμοποίησης της ΚΔ και της υπόλοιπης Ευρώπης. Λεπτομέρειες σχετικά με την ΚΔ βρίσκονται στο κλασικό βιβλίο του Χρίστου Π. Ιωαννίδη, In Turkey’s Image: The Transformation of Occupied Cyprus into a Turkish Province (Caratzas, New York, 1991) και στο καινούργιο ακαδημαϊκό βιβλίο του Πέτρου Σαββίδη, Η Ισλαμοποίηση της Κατεχόμενης Κύπρου (Εκδόσεις Αρματολός, Λευκωσία, 2019).

2. Το ΗΒ πρέπει να καταδικάσει αυτήν την τουρκική και ισλαμιστική εκστρατεία ως συνεχιζόμενη απειλή, η οποία θέτει σε κίνδυνο τις ηθικές αξίες, τα συμφέροντα και την ασφάλεια των Βρετανών.

3. Ως χώρα με συνείδηση, το ΗΒ θα πρέπει να ζητήσει συγγνώμη για τη μακρόχρονη βρετανική υποστήριξη των διαιρετικών, διχοτομικών και διακριτών τουρκικών ιδεών π.χ. «δικοινοτισμός» και «διζωνικότητα».

4. Ως χώρα με αξιοπρέπεια, το ΗΒ πρέπει να αναγνωρίσει την ντροπή του για το τι έκανε -και το τι δεν έκανε- σε σχέση με τη Κύπρο από το 1955, ειδικά το 1974.

5. Ως χώρα με σεβασμό προς το κράτος δικαίου, το ΗΒ πρέπει να πληρώσει αποζημιώσεις, να λάβει άλλα δίκαια μέτρα και να ενεργοποιήσει μια ριζική αλλαγή της βρετανικής πολιτικής. Είναι παράλογο για το ΗΒ να καταδικάζει τη δίωξη των χριστιανών με το ένα χέρι και, με το άλλο, όχι μόνο να ανέχεται τις συνέπειες της δίωξης των χριστιανών στην ΚΔ, αλλά να επιδιώκει τη νομιμοποίηση της παρανομίας.


* Επίκουρος Καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου UCLan Cyprus. Οι απόψεις του είναι προσωπικές