ΤΟ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΠΟΥ ΑΝΙΧΝΕΥΕΙ ΤΗ ΔΥΣΛΕΞΙΑ

ΠΩΣ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΟΥΜΕ ΟΤΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΔΥΣΛΕΚΤΙΚΟ ΜΕΣΑ ΣΕ ΔΕΚΑ ΛΕΠΤΑ

«Η νέα αυτή μέθοδος δεν ήρθε για να αντικαταστήσει τους ειδικούς επιστήμονες του χώρου, αλλά αποτελεί ένα επιπλέον εργαλείο».

«Με το R.A.D.A.R. μπορούμε να μάθουμε εάν ένα παιδί υπολείπεται ή όχι της αναγνωστικής ευχέρειας που θα έπρεπε να έχει με βάση την ηλικία του, με τρόπο γρήγορο και αντικειμενικό».

ΘΕΟΔΩΡΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
[email protected]

Τη λύση στο ερώτημα αν το παιδί μας είναι δυσλεκτικό, που γεννάται στο μυαλό των γονέων με παιδιά που έχουν αναγνωστικές δυσκολίες, ήρθε για να δώσει η νέα ψηφιακή μέθοδος R.A.D.A.R. Το εν λόγω εργαλείο δεν αντικαθιστά τους ειδικούς επιστήμονες του χώρου, ωστόσο παρέχει μία πιο γρήγορη και αντικειμενική προ-διάγνωση, μέσω της ψηφιοποίησης της ανάγνωσης των παιδιών. Σε συνέντευξή του στη «Σημερινή» ο Ελλαδίτης χειρουργός οφθαλμίατρος, Δρ Ιωάννης Ασλανίδης, μας μιλά για το πώς γεννήθηκε η ιδέα για τη δημιουργία αυτού του πολύ χρήσιμου εργαλείου και εξηγεί πώς μέσω αυτού γίνεται η διάγνωση της δυσλεξίας μέσα σε μόλις δέκα λεπτά.

Ερ. Ποια είναι τα συμπτώματα της δυσλεξίας και πώς μπορούν οι γονείς να τα εντοπίσουν;
Οι μαθησιακές δυσκολίες απασχολούν ένα σημαντικό ποσοστό μαθητών, γονέων και εκπαιδευτικών. Τα τελευταία χρόνια, το ενδιαφέρον των εκπαιδευτικών εστιάζεται συχνά στις δυσκολίες μάθησης που αντιμετωπίζουν τα παιδιά, τόσο της πρωτοβάθμιας όσο και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Η δυσλεξία είναι μια μαθησιακή αδυναμία που εκδηλώνεται ως δυσκολία στην αποκωδικοποίηση και κατανόηση κειμένου και δεν πρέπει να συγχέεται με άλλες μαθησιακές αδυναμίες, οι οποίες προκύπτουν από προβλήματα στην όραση και στην ακοή, από χαμηλή νοημοσύνη ή από ελλιπή εκπαίδευση.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα δε στη δυσλεξία παγκοσμίως αποτελεί το γεγονός ότι τα ποσοστά διάγνωσής της εξακολουθούν ακόμα και σήμερα να είναι πολύ χαμηλά και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια σειρά από προβλήματα, τόσο του ίδιου του ατόμου που πάσχει από δυσλεξία, όσο και της κοινωνίας όπου ζει το άτομο αυτό.
Αξίζει να σημειωθεί ότι περίπου 1 στα 5 παιδιά που πηγαίνουν σχολείο έχει μαθησιακές δυσκολίες. Ο αριθμός αυτός δεν έχει αυξηθεί με την πάροδο του χρόνου, απλώς τώρα οι γονείς αφενός έχουν την ευκαιρία να βρίσκουν πιο αποτελεσματικούς τρόπους να βοηθήσουν τα παιδιά τους και, αφετέρου, έχουμε και τα εργαλεία να διαγιγνώσκουμε πιο εύκολα τις μαθησιακές δυσκολίες.
Ένα παιδί με δυσλεξία μπορεί να έχει τη δυσκολία να αφομοιώσει τις αφηρημένες έννοιες και να επαναλάβει μια ιστορία. Μπορεί να είναι αργό στην ανάκληση λέξης και να έχει δυσκολία στην ανάγνωση λόγω της αντιστροφής ή της αναστροφής των γραμμάτων ή την ανάγνωση ολόκληρης λέξης. Ως συνέπεια το παιδί μπορεί να πρέπει να χρειαστεί να διαβάσει μια παράγραφο 3 ή 4 φορές για να καταλάβει το περιεχόμενό της ή και να χρειαστεί ακόμα περισσότερες αναγνώσεις. Η ορθογραφία είναι επίσης σημαντικό πρόβλημα για ένα παιδί. Τα παιδιά με δυσλεξία μπορούν να συλλαβίσουν την ίδια λέξη διαφορετικά ακόμη και μέσα στο ίδιο κείμενο. Επίσης, ένα παιδί με δυσλεξία παρουσιάζει δυσκολίες στον προσανατολισμό του στον χώρο, μπερδεύει τις έννοιες που έχουν αλληλουχία όπως πριν - μετά, χθες - αύριο, δυσκολεύεται να ντυθεί, να δέσει τα κορδόνια του, να κόψει με το ψαλίδι και διάφορες άλλες ενέργειες, που έχουν να κάνουν με την καθημερινότητά του.

Ερ. Τι επιπτώσεις μπορεί να επιφέρει η δυσλεξία στα παιδιά;
Η δυσλεξία, αλλά και γενικότερα οι μαθησιακές δυσκολίες, σχετίζεται με σοβαρές επιπτώσεις για το παιδί, την οικογένεια, τους εκπαιδευτικούς και την κοινωνία συνολικά. Η έλλειψη παρεμβάσεων και ουσιαστικής υποστήριξης του παιδιού έχει ως αποτέλεσμα τη μειωμένη απόδοσή του στο σχολείο, τη χαμηλή αυτοεκτίμηση, τη στοχοποίηση και κοινωνική απομόνωσή του, τα οποία στο μέλλον εκδηλώνονται συχνά με τη μορφή παραβατικής συμπεριφοράς (Dyslexia International 2014, Germano 2017, Leit?o 2017). Συγκεκριμένα, το παιδί με δυσλεξία, το οποίο θα βιώσει μιαν αρνητική εμπειρία (π.χ. λεκτική & ψυχολογική βία εκ μέρους του εκπαιδευτικού, ανεπαρκή βοήθεια και στήριξη, πειράγματα και κοροϊδία από τους συμμαθητές), θα αντιδράσει σε αυτήν την εμπειρία με μοναξιά και αποξένωση, με άρνηση για το σχολείο, καθώς και με ψυχοσωματικά συμπτώματα. Αλλά εκτός από το παιδί, οι επιπτώσεις και για την οικογένεια είναι μεγάλες. Η ελλιπής υποστήριξη της οικογένειας σχετίζεται με σοβαρή ψυχολογική επιβάρυνση για τους γονείς λόγω της μη προσφοράς έγκαιρης και έγκυρης διάγνωσης για το παιδί τους αλλά και τη μη προσφορά εξατομικευμένης ψυχοκοινωνικής και συμβουλευτικής σχετικά με τη διαχείριση των παιδιών τους.

Ερ. Μιλήστε μας λίγο για την ψηφιακή μέθοδο R.A.D.A.R. Πώς ξεκίνησε η ιδέα και πώς τελικά αναπτύχθηκε σε αυτό το πολύ χρήσιμο εργαλείο;
Η μέθοδος R.A.D.A.R. είναι ένα ακρώνυμο που προέρχεται από τις λέξεις Rapid Assessment for Dyslexia and Abnormalities in Reading, ή αλλιώς στα ελληνικά Τάχιστη Αξιολόγηση Δυσλεξίας & Αναγνωστικών Ανωμαλιών.
Η ιδέα για το R.A.D.A.R. προέκυψε από την προσωπική βιωματική, μάλλον επώδυνη, εμπειρία μου όταν παρατήρησα κάποια χρόνια πριν ότι ο μικρότερος γιος μου Μηνάς, 13 ετών τότε, με εγνωσμένο υψηλότατο IQ, είχε μεγάλη μαθησιακή υστέρηση στο σχολείο. Αν και σήμερα ο Μηνάς είναι 22 ετών και τριτοετής φοιτητής Ιατρικής, τόσο ο ίδιος όσο και συνολικά σαν οικογένεια, αντιμετωπίσαμε διαρκείς δυσκολίες για την επίτευξη απλών στόχων λόγω της δυσλεξίας, η οποία διεγνώστη αρκετά αργά. Στην προσπάθειά μου να βρω την κατάλληλη βοήθεια για τον γιο μου, διαπίστωσα ότι οι μέχρι τότε εφαρμοζόμενες διαγνωστικές μέθοδοι ήταν σε μεγάλο βαθμό υποκειμενικές, υπό τη λογική ότι επηρεάζονται από τον ανθρώπινο παράγοντα. Σκέφτηκα, λοιπόν, πως θα μπορούσε να αλλάξει το προ-διαγνωστικό, διαγνωστικό και θεραπευτικό πεδίο των μαθησιακών δυσκολιών, αν υπήρχε μια προ-διαγνωστική τεχνική, πιο σύγχρονη και το βασικότερο, αντικειμενική. Έτσι, τώρα πια, το R.A.D.A.R. είναι το αποτέλεσμα 10ετούς έρευνας και κλινικής εμπειρίας μιας πολυεπιστημονικής ομάδας διαφόρων ειδικοτήτων (οφθαλμίατροι όπως εγώ, που είμαι και ο επικεφαλής, μαθηματικοί, νευρολόγοι, ειδικοί παιδαγωγοί, μηχανικοί πληροφορικής κ.λπ).

Ερ. Πώς γίνεται η προ-διάγνωση (screening) της δυσλεξίας με τη μέθοδο R.A.D.A.R.;
Πρώτα απ' όλα, να τονίσουμε ότι η μέθοδος R.A.D.A.R. δεν ήρθε για να αντικαταστήσει τους ειδικούς επιστήμονες του χώρου. Αποτελεί ένα επιπλέον εργαλείο, που πιστεύουμε ότι μπορεί να βοηθήσει, προσφέροντας πληροφορίες τις οποίες έχουν στα χέρια τους για πρώτη φορά οι ειδικοί, και που θα είναι κρίσιμες για τη διάγνωση, αλλά και για τη σχεδίαση της όποιας πιθανής θεραπευτικής παρέμβασης. Με το RADAR μπορούμε να μάθουμε εάν ένα παιδί υπολείπεται ή όχι της αναγνωστικής ευχέρειας που θα έπρεπε να έχει με βάση την ηλικία του με τρόπο γρήγορο και αντικειμενικό. Μπορούμε έτσι να ψηφιοποιήσουμε την ανάγνωση και τις παθήσεις που σχετίζονται με αυτήν, όπως η δυσλεξία, και μέσω αριθμητικών αποτελεσμάτων και γραφικών παραστάσεων να περιγράψουμε πλήρως, με μοναδικό τρόπο, το αναγνωστικό μονοπάτι του κάθε παιδιού.
Μέσω της μεθόδου μας, ο ειδικός μπορεί πλέον να εστιάσει στον ακριβή τρόπο με τον οποίο ένα παιδί διαβάζει ένα κείμενο και, εκτός του να διαπιστώσει μια γενικότερη δυσχέρεια ή ανεπάρκεια, να εστιάσει σε συγκεκριμένα σημεία της ανάγνωσης όπου υπάρχει κάποιο ιδιαίτερο πρόβλημα και με βάση αυτά να προχωρήσει στην αντίστοιχη εξατομικευμένη πλέον θεραπευτική παρέμβαση. Παράλληλα, το R.A.D.A.R. μπορεί να δώσει πληροφορίες σχετικά με την αποτελεσματικότητα της παρέμβασης αυτής μιας και μπορεί να γίνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα (π.χ. μετά από 3-6 μήνες) και ο ειδικός να δει με λεπτομέρεια την πρόοδο που έχει γίνει. Γενικότερα η μέθοδος R.A.D.A.R αποτελεί μία καθαρά μη παρεμβατική μέτρηση, η οποία διαρκεί 10 λεπτά και προσφέρει πληροφορίες που μέχρι τώρα δεν μπορούσε να έχει στη διάθεσή του ο ειδικός.

Ερ. Το εν λόγω εργαλείο προσφέρεται και στην Κύπρο;
Ναι, από τη συνεργάτιδά μας στην Κύπρο, εταιρεία Galatariotis Technical Ltd.