«Φτωχός συγγενής τα θύματα»
Από τη σκοπιά των ποινικών επιστημών προσεγγίζει το ζήτημα ο δρ Ανδρέας Καπαρδής, ο οποίος μίλησε στη «Σ» για τις προεδρικές χάρες, τα κριτήρια, τις εξαιρέσεις, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία αντιμετωπίζει τα ίδια τα θύματα. Εκ προοιμίου, ο δρ Καπαρδής εντοπίζει στην περίπτωση της Κύπρου τρεις βασικές αδυναμίες, σε σύγκριση με άλλες χώρες διεθνώς από τις οποίες μπορούμε να αντλήσουμε πρότυπα ποινικής δικαιοσύνης. Αυτές, όπως εξηγεί, είναι η αναγκαιότητα εκσυγχρονισμού ορισμένων διατάξεων του ίδιου του Συντάγματος, η ανάγκη να νοικοκυρευτούν οι ποινές και, τέλος, η έλλειψη επιστημονικών γνώσεων όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των ποινών που εφαρμόζονται. «Το Σύνταγμα δίνει στον Πρόεδρο το δικαίωμα να αποδίδει χάρη, κάτι που είναι σεβαστό και συναντάται και σε άλλα συντάγματα. Όμως, το δικαίωμα αυτό δεν μπορεί να είναι απεριόριστο, διότι θα αντιστρατεύεται ορισμένες άλλες αρχές», δηλώνει. Και εξηγεί: «Σε άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα στην Αγγλία, για μερικά ποινικά αδικήματα, ο νομοθέτης λαμβάνοντας πάντα υπόψη την κοινή γνώμη, έχει νομοθετήσει με τρόπο ώστε να μην μπορεί κάποιος να αποφυλακιστεί αν δεν εκτίσει ένα μίνιμουμ της ποινής του (οι λεγόμενες minimum mandatory sentences). Επίσης, υπάρχουν επιστημονικές μελέτες όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των ποινών και είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πόσο αποτελεσματικά είναι τα μέτρα που επιβάλλονται ως προς την αποτρεπτικότητα, τη σωφρονιστική προσέγγιση και την προστασία του κοινού». Το μέγεθος των ποινών που εκτίουν οι περισσότεροι φυλακισμένοι, προσθέτει, είναι ολιγόχρονες, με αποτέλεσμα «να μην είναι αρκούντως αποτρεπτικές από την άποψη του χρόνου της τιμωρίας». Η μείωση των ποινών, συνεχίζει, επιτυγχάνεται και μέσω της απόδοσης προεδρικής χάριτος, αλλά και μέσω του θεσμού του Συμβουλίου Αποφυλάκισης Κρατουμένων Επ' Αδεία. «Όσον αφορά την προεδρική χάρη», λέει, «θα πρέπει τα κριτήρια να είναι γνωστά, να βασίζονται σε συγκεκριμένες αρχές και να εφαρμόζονται διαχρονικά με συνέπεια, ώστε να μην αντιστρατεύεται ο Πρόεδρος τους βασικούς σκοπούς της ποινικής δικαιοσύνης και του Δικαστηρίου που επέβαλε την ποινή». Τέλος, ο Δρ Καπαρδής υπογραμμίζει ότι «στην κυπριακή ποινική Δικαιοσύνη, ο φτωχός συγγενής είναι το θύμα - σε αντίθεση με άλλες χώρες, όπου λαμβάνονται υπόψη και έχουν λόγο, τα δικαιώματα των θυμάτων στην Κύπρο παραμένουν παραμελημένα».