Η Κύπρος Παθκιάν-Παθκιάν
Η ομάδα του Time Out, όλα αυτά τα χρόνια, εξερευνά και ανακαλύπτει όλα τα μικρά και μεγάλα μυστικά της Κύπρου και σου τα παρουσιάζει. Αυτήν τη φορά πήρε τους δρόμους και είδε την παράδοση με μια αλλιώτικη, πιο φρέσκια ματιά.
Από την Ξένια Τσιαμαντά

Η παράδοση μάς φέρνει πιο κοντά στις ρίζες μας. Για αυτό μια περιπλάνηση σε μέρη, που μας προσκαλούν να γευτούμε ό,τι πιο παραδοσιακό και δημιουργικό ‘γέννησε’ αυτός ο τόπος είναι ό,τι χρειάζεται ο καθένας μας, για να ανακαλύψει τη μαγεία της κυπριακής κουλτούρας.

Ταβέρνες με δημιουργική κυπριακή κουζίνα
Δημιουργικές γεύσεις και ξεχασμένες παραδοσιακές συνταγές της Κύπρου.

Λευκωσία
Τα Πειραγμένα
Οι δύο σεφ, ιδιοκτήτες του μαγαζιού ‘πείραξαν’ την κυπριακή κουζίνα, δημιουργώντας με πολύ μεράκι εναλλακτικά πιάτα. Θα τα δοκιμάσεις εντός ενός πανέμορφου, πετρόκτιστου κτιρίου με εσωτερική αυλή.
Τι θα φας: Δημιουργική κουζίνα σε μικρά πιάτα. Υπάρχει προκαθορισμένος μεζές (€22), ενώ όλο το μενού αλλάζει έξι φορές το χρόνο. Δοκίμασε τηγανητό ραβιόλι πάπιας με μαρμελάδα χρυσόμηλο, μπιφτέκι στη σχάρα με φιστικοβούτυρο και γλυκόξινη σάλτσα ή μαριναρισμένο μπούτι κοτόπουλο σε εσπεριδοειδή περασμένο με σάλτσα honey mustard.
(22524333) Θεοδώρου Μαυροσάββα 15, Λύμπια. Τρ-Σ 19.30-22.30 & Κ 12.30-15.30.

Λύχνος
Θα το βρεις στην καρδιά του Ασκά. Στεγάζεται σε ένα κτίριο, με ξύλο και αυθεντική πέτρα, ‘κουβαλώντας’ όλα τα χαρακτηριστικά της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής της περιοχής. Διαθέτει παράλληλα τέσσερις χώρους διαμονής με πρόγευμα, καθώς και δικό της κελάρι. Η ταβέρνα είναι ανοικτή μόνο τα μεσημέρια του Σαββατοκύριακου.
Τι θα φας: Δημιουργική κουζίνα και ξεχασμένες παραδοσιακές συνταγές. Προτείνουμε το κανταΐφι με κατσικίσιο τυρί και μαρμελάδα ντομάτας (€6.20), τον λουκουμά από κουνουπίδι με τζατζίκι από πράσινο μήλο (€5.10) και την καϊνακά, δηλαδή κροκέτα με χαλλούμι μυρωδικά και έψιμα (€5.80).
(22642641) Μιχαήλ Κουτσόφτα 1, Ασκάς. Σ-Κ 12.00-15.00.


Μαγείρισσες
Νοικοκυρεμένο μαγαζί σε λευκούς χρωματισμούς και ξεκούραστη ατμόσφαιρα. Δημιουργοί του η κυρίες Αντρούλα και Μαρία, που έβαλαν όλο τους το μεράκι στην κουζίνα και φτιάχνουν σπιτικά φαγητά γεμάτα αγάπη και αρώματα. Κάθε Πέμπτη έχει ρεμπέτικη, παρεΐστικη μουσική.
Τι θα φας: Κυπριακό μεζέ (€16.50-€19.50) και παλιές παραδοσιακές συνταγές, όπως το πομπάρι (€13) σαν λουκάνικο γεμιστό με κιμά ρύζι και μπαχαρικά, τταβά (€12) και πούλες (€6). Έπειτα από παραγγελία (για δύο μερίδες και πάνω) μπορείς να βρεις ακόμα γλυκάδια και αμελέτητα μαγειρευτά (€16/μερίδα).
(22381822) Αρχιεπισκόπου Μακαρίου ΙΙΙ, Λακατάμια. Τρ-Σ 19.30-23.00 & Κ 12.30-15.00.


Λεμεσός
Κατώι
Ταβέρνα κτισμένη με πέτρα της περιοχής γνωστή όχι μόνο για τη μεσαιωνική αισθητική της, αλλά και για το καλό και εναλλακτικό φαγητό της. Η θέα από τον πρώτο όροφο, που ακούει στο όνομα Aerinon, αποτελεί ένα δροσερό και μαγικό καταφύγιο.
Τι θα φας: Δημιουργικά μεζεδάκια με κυπριακό ταπεραμέντο (€20). Βάλε στο πιάτο σου κουρκούτι χαλλούμι -κροκέτα χαλλουμιού περιλουσμένη με έψιμα- μουσακάκια, και για γλυκό τα αναροτουρτάκια.
(25423033 & 99674444) Λινού 25, Όμοδος. Τρ.-Κ 12.00-16.00 & Παρ-Σ 12.00-16.00 & 19.00-22.00.

Στου Κυρ Γιάννη
Πρόκειται για ένα πανέμορφο εστιατόριο-ταβέρνα και πανδοχείο με παράδοση και δημιουργικές γεύσεις που επισφραγίζουν την πολύμορφη κουλτούρα μας. Κάθε Παρασκευή και Σάββατο βράδυ και Κυριακή μεσημέρι σε διασκεδάζει με ζωντανή μουσική.
Τι θα φας: Δημιουργικό μεζέ (€16.50-€22). Δοκίμασε χαλλούμι με σουσάμι και μέλι, ανθούς γεμιστούς με μοτσαρέλλα και αρνί σε γάστρα με αρωματικά βότανα μεταξύ άλλων.
(70000100 & 25422100) Λινού 15, Όμοδος. Δ-Κ 10.00-02.00.

Το Κυπριακόν
Μοντέρνο ταβερνείο στην καρδιά του Παλιού Λιμανιού απέναντι από τις ψαρόβαρκες και δίπλα στην κοσμοπολίτικη Μαρίνα Λεμεσού.
Τι θα φας: Κυπριακό δημιουργικό μεζέ με το δικό του twist, όπως σαλάτα κολοκοτή με φρέσκα τραγανά φύλλα ρόκας και μαρουλιού, κολοκύθα φούρνου, σταφίδες, πουργούρι, καβουρδισμένα κουκουνάρια και φρέσκο δυόσμο (€9.20), επίσης ρέσι (€5.20) και ραβιόλες με σπανάκι και σάλτσα βουτύρου (€8.90).
(25101555) Παλαιό Λιμάνι. Δ-Κ 12.00-23.00.

ΛΑΡΝΑΚΑ
Το Πατρικόν
Το πατρικό τους σπίτι στην Τερσεφάνου μετατράπηκε από τους ιδιοκτήτες του σε μια γουστόζικη, παραδοσιακή ταβερνούλα με διακοσμητικά και χρηστικά αντικείμενα της κουλτούρας μας.
Τι θα φας: Εναλλακτικούς, δημιουργικούς, κυπριακούς μεζέδες (€19). Επίσης, προσφέρει και χορτοφαγικό μεζέ. Αν και το μενού αλλάζει κάθε τρεις μήνες, αυτό το διάστημα -μέχρι αρχές Οκτωβρίου- δοκίμασε την μπάμια με κουνουπίδι και ταχίνι από καβουρδισμένο σουσάμι με πιπεράκια και μάντολες, το αρνί κότσι σερβιρισμένο με σάλτσα χαρουπιού και το κοτόπουλο μαριναρισμένο με αγριομάραθο τυλιγμένο σε μαλλί καλαμποκιού, ψημένο στα κάρβουνα και σερβιρισμένο με πουρέ καλαμπόκι και σάλτσα μαύρου σταφυλιού.
(24424831) Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ 22 και Διονυσίου Σολωμού, Τερσεφάνου. Πεμ-Κ 19.30-22.30 & Κ 13.00-15.30.

Στου Ρουσιά
Δημοφιλή μαγειρείο-ταβερνάκι σε γραφικό σκηνικό, που σε ταξιδεύει με την ατμόσφαιρα και τα φαγητά του σε άλλες εποχές. Πρόκειται για το πρώτο μαγαζί, αφού πρόσφατα άνοιξε κι ένα ακόμα στη Λευκωσία.
Τι θα φας: Ελληνική και κυπριακή κουζίνα με παραδοσιακές, δημιουργικές γεύσεις και κάποια πιάτα από ξεχασμένες συνταγές. Δοκίμασε καλοηρκά - κυπριακά ραβιόλια με κιμά και σπανάκι (€11)-, συκώτι κοτόπουλου με σάλτσα από ρόδι (€10) και λουκανικοπαστουρμά (€2).
Λάρνακα: (24400676 & 99243870) Νικολάου Λανίτη 26. Δ-Σ 13.00-23.00 & Κ 13.00-17.00. / Λευκωσία: (70088848) Δημοκρατίας 31, Άγιος Δομέτιος. Δ-Σ 12.00-23.00 & Κ 19.00-23.00.

Πάφος
Γκουρμέ Ταβέρνα
Βρίσκεται στην παραλιακή Λεωφόρο της Κάτω Πάφου σε ένα χαλαρό μαγαζί με υπέροχο ηλιοβασίλεμα απέναντι από τη θάλασσα.
Τι θα φας: Κυπριακές και ελληνικές, πειραγμένες γεύσεις και μεζεδάκια (€22). Υπάρχουν, όμως, διάφορα άλλα δημιουργικά πιάτα από το μενού, που αξίζει να δοκιμάσεις, όπως τσιπούρα σχάρας πάνω σε πικάντικες φακές (€17), σιγοψημένο γουρουνόπουλο με σάλτσα μήλου (€17) ή το ντόπιο καλαμάρι σχάρας με λουβιά σαλάτα (€8).
(26933626 & 99563020) Λεωφ. Ποσειδώνος & Διονυσίου 1 γωνία, Κάτω Πάφος. Δ-Κ 12.00-23.00.

Αμμόχωστος
Ξύλινο
Στεγάζεται σε ένα γουστόζικο, ξύλινο κτίσμα στις Βρυσούλες φτιαγμένο από δουλεμένους κορμούς δέντρων, που το κάνουν να μοιάζει με ράντζο. Μεγάλο ατού του η καταπράσινη αυλή του.
Τι θα φας: Κυπριακό μεζέ (€17) με πιάτα από ξεχασμένες συνταγές, όπως φρέσκα σπιτίσια μακαρόνια του σκληνιτζιού κομμένα στο σμιλί, κίτρινο χαλλούμι της Αχερίτου, που το φτιάχνουν ζεστό της ώρας, και κόκορα κρασάτο. Επίσης, διαθέτουν και ψαρομεζέ (€20).
(23962403) Τρικώμου 179, Βρυσούλες (απέναντι από την εκκλησία). Δ-Σ 16.00-23.00.

Ταβέρνες με αρχοντιά και παράδοση
Ταβέρνες, οι οποίες με την παραδοσιακή αρχιτεκτονική τους θα σε μεταφέρουν σε άλλες εποχές της κυπριακής ιστορίας.

Λευκωσία
Ληνός
Είναι το εστιατόριο του Ξενοδοχείου Ληνός, βρίσκεται στο κέντρο της παλιάς Κακοπετριάς με τα στενά και λιθόστρωτά της σοκάκια να το περιβάλλουν και σε ταξιδεύει κυριολεκτικά σε άλλες εποχές.
Τι θα φας: Κυπριακή κουζίνα με πινελιές από Ελλάδα και διάφορα πιάτα ? la cart, όλα φτιαγμένα σπιτικά και γευστικά. Επίλεξε από την περιζήτητη λίστα του μεζέ τυρί σαγανάκι (€5.30), σουτζουκάκια (€6) και μπιφτεκάκια με γέμιση φέτας (€6).
(22923161) Δρόμος Παλιάς Κακοπετριάς 34. Δ-Κ 12.30-23.00.

Μύλοι
Εντυπωσιακό, πέτρινο κτίριο, το οποίο περιλαμβάνει ένα μικρό πανδοχείο με πλήρως εξοπλισμένα δωμάτια και ένα εστιατόριο στον τελευταίο όροφο με την πιο εντυπωσιακή θέα της περιοχής.
Τι θα φας: Ευρωπαϊκή και διεθνής κουζίνα. Δοκίμασε πέστροφα (€18), κοτόπουλο με ανανά (€14) και οπωσδήποτε κάποιο από τα steak του (€15-€30).
(22922536) Δρόμος Μύλου 8, Κακοπετριά. Δ-Κ 12.00-15.30 & 19.30-23.00.


Τσιπουράκι Μεζεδάκι
Γραφική ταβερνούλα, που στεγάζεται σε ένα παλιό, χαρακτηριστικό σπίτι της περιοχής της Πύλης Αμμοχώστου, με εσωτερικό μπαλκονάκι και υπέροχη ατμόσφαιρα. Παίζει ζωντανή ρεμπέτικη-λαϊκή μουσική Πέμπτη-Κυριακή.
Τι θα φας: Το μεσημέρι σερβίρει μερίδες ελληνικής κουζίνας και το βράδυ ελληνικό μεζέ (€16) ή διάφορα ξεχωριστά πιάτα. Δοκίμασε φέτα τυλιγμένη σε φύλλο με μέλι, παπαρουνόσπορο και σάλτσα από πατζάρια, κοτόπουλο με σάλτσα γιαουρτιού (€6.20) και μανιτάρια σιγοψημένα σε κουμανταρία (€4.10).
(99754417) Οθέλλου 1, Περιοχή Πύλης Αμμοχώστου. Τρ-Παρ 20.00-01.00, Σ 12.30-16.00 & 20.00-01.00 & Κ 13.00-18.00.

Η ταβέρνα του Θεοδόση
Αυτό το χαρακτηριστικό οικοδόμημα με ανώι και μπαλκόνι διαθέτει επίσης και εσωτερική αυλή φορτωμένη με γλάστρες και λουλούδια. Έχει ξυλόφουρνο για πατάτες και ρύζι και άλλο πιο μικρό φούρνο για συρτόν οφτόν κλέφτικον. Τον χειμώνα κάθε Παρασκευή παίζει ζωντανή μουσική.
Τι θα φας: Μεζέ (€16) συμπεριλαμβανομένου και του οφτού. Δοκίμασε το τηγανητό κουνουπίδι και το τουρλού-τουρλού. Υπάρχει, επίσης, επιλογή μόνο οφτού, το οποίο συνοδεύεται με ορεκτικά, κουπέπια, πατάτες και ρύζι φούρνου (€12.30).
(22621537) Αρχιεπισκόπου Μακαρίου 36 Πάνω Δευτερά. Δ-Σ 19.30-24.00.

Λεμεσός
Stone tavern
Έχει το όνομα έχει και τη χάρη. Πρόκειται για μια παραδοσιακή, πετρόχτιστη ταβέρνα, η οποία ξεχωρίζει για τις ημικύκλιες, εξωτερικές καμάρες της, οι οποίες της προσδίδουν μια αρχοντική όψη. Σημείωσε ότι διαθέτει και γραφική, εσωτερική αυλή.
Τι θα φας: Σερβίρει κυπριακό μεζέ (€17). Δοκίμασε τους ανθούς γεμιστούς με χαλλούμι, τυροκαφτερή στον φούρνο, μανιτάρια με φέτα στον φούρνο και σεφταλιές. Υπάρχουν επίσης και φαγητά ? la carte.
(25211022, 99951498) Αρχαγγέλου Μιχαήλ 82, Παρεκκλησιά. Τρ-Κ 19.00-23.00.

Ωραία Ελλάς
Στεγάζεται για πάνω από 20 χρόνια στον ίδιο, πανέμορφο χώρο, ένα κτίριο μιας άλλης εποχής. Είναι επενδεδυμένη με λευκή πέτρα και διακοσμημένη με φωτογραφίες και παλιά εργαλεία στο εσωτερικό και με λουλούδια και μπόλικη πρασινάδα στο εξωτερικό της.
Τι θα φας: Μεζέ (€20) και φαγητά ? la carte ελληνικής κουζίνας. Τσίμπησε από τον μεζέ φάβα με καραμελωμένα κρεμμύδια ή το μπιφτέκι του Γιάννη, κοτόπουλο ριγανάτο στον φούρνο ή εξοχικό στον φούρνο, δηλαδή χοιρινό τυλιγμένο στη λαδόκολλα.
(25944328) Βουνί. Παρ 19.00-22.00, Σ 12.30-15.00 & 19.00-22.30 & Κ 13.00-17.00.

Λάρνακα
Το Αρχοντικό (Περιμένω e-mail για να μου προτείνουν πιάτα)
Το παλιό αρχοντικό στις Φοινικούδες μετατράπηκε σε μια αριστοκρατική, πετρόκτιστη ταβέρνα με καμάρες και φινετσάτη εσωτερική αυλή. Η αισθητική της σε ταξιδεύει νοερά σε άλλες εποχές.
Τι θα φας: Ελληνικούς και κυπριακούς μεζέδες.
(24624141) Αθηνών 24, Φοινικούδες. Δ-Κ 12.00-24.00.

Αγία Άννα
Θα τη βρεις σε ένα πετρόκτιστο σπίτι στο κέντρο του χωριού. Είναι γεμάτη παραδοσιακά αντικείμενα και φωτογραφίες. Διαθέτει, επίσης, μια αέρινη, πλακόστρωτη αυλή ιδανική για το καλοκαίρι. Σου σερβίρουν τα πάντα σε πήλινα δοχεία όπως παλιά, ενώ τα γκαρσόνια είναι ντυμένα με κυπριακές φορεσιές. Κάθε Πέμπτη έχει χορευτικό πρόγραμμα με μουσική, ενώ Παρασκευή και Σάββατο έχει ζωντανή μουσική.
Τι θα φας: Τη μεγαλύτερη σειρά κυπριακού μεζέ (€17) με πάνω από 35 πιάτα. Σε φιλεύουν πρώτα με ξηρούς καρπούς και σταφιδάκια μαζί με ζιβανία και γλυκό κρασί, που φτιάχνουν οι ίδιοι και στη συνέχεια αρχίζει το γαστρονομικό γλέντι. Από κολοκάσι, αφέλια, κουπέπια, διάφορα εποχικά, μαγειρευτά και φαγητά σχάρας και στο τέλος ένα ολόκληρο μπουφέ με γλυκά.
(22532500) Αγνοουμένου Αντρέα Γεωργίου 1. Τρ-Κ 20.00-01.00.


Πάφος
Γιάννης
Βρίσκεται στην πλατεία του χωριού Κάθηκα, σε ένα πετρόκτιστο σπίτι γεμάτο ενθύμια, που θα σε κάνουν να νοσταλγήσεις παλαιότερες εποχές. Κάθε Τρίτη διοργανώνει κυπριακή βραδιά με μπουφέ και χορευτές.
Τι θα φας: Κυπριακό μεζέ (€16). Δοκίμασε οπωσδήποτε το παραδοσιακό λουκάνικο και τη λούντζα, που φτιάχνουν οι ίδιοι, το βοδινό στιφάδο και τον μουσακά.
(26633353) Γεωργίου Κλεάνθους 11, Πλατεία Κάθηκα. Παρ-Τετ 12.00-15.30 & 18.30-22.30.


Παγκράτιος
Η ταβέρνα Παγκράτιος στη Μηλιού σε ταξιδεύει σε ξεχασμένες εποχές τόσο γευστικά όσο και οπτικά.
Τι θα φας: Αυθεντική, κυπριακή κουζίνα, εποχικά πιάτα και πλουσιοπάροχο μεζέ (€19). Υπάρχουν, επίσης, και μαγειρευτά, όπως ταβάς (€12), κουνέλι κρασάτο (€12) και μακαρόνια του φούρνου (€12).
(70003757) Μηλιού. Τρ-Παρ 15.30-24.00 & Σ-Κ 13.00-24.00.

Ελ. επ. Αμμοχώστου
Πλουμί
Ένα δίχωρο, το οποίο έχει αναπαλαιωθεί με πέτρα και ξύλο στεγάζει την ταβέρνα, η οποία έχει μια όμορφη αυλή. Κάθε Πέμπτη, Παρασκευή και Σάββατο θα σε διασκεδάσει με ζωντανή μουσική.
Τι θα φας: Αυθεντικό κυπριακό μεζέ (€14/μικρός & €16/κανονικός) και προζυμένιο ψωμί από τα χέρια της μητέρας του ιδιοκτήτη. Σπεσιαλιτέ τους οι ζαμπούσες (είδος τυροκεφτέ με χαλλούμι), το κολοκάσι και οι πατάτες από την περιοχή, τα αφέλια, το οφτό και τα μπουρέκια.
(99658333) 28ης Οκτωβρίου 3, Σωτήρα. Τρ-Κ 18.00-23.00.

Μουσικός
Στεγάζεται σε ένα διατηρητέο, πέτρινο κτίριο στη Σωτήρα με καμάρες και μεγάλη περιποιημένη αυλή με κληματαριά. Είναι ξακουστό για τη γραφικότητα και το πολύ νόστιμο φαγητό του.
Τι θα φας: Κυπριακό μεζέ με κλασικά και διάφορα εποχικά πιάτα (€16/μικρός & €19/κανονικός), αλλά θα βρεις και μερίδες ? la cart. Δοκίμασε κουνέλι στιφάδο, κλέφτικο, κολοκάσι της περιοχής καπαμά και γιαχνί και οπωσδήποτε το σπιτικό χαλλούμι της ώρας, το οποίο το φτιάχνουν οι ίδιοι.
(23828833) Κυριάκου Μάτση 6, Σωτήρα. Δ-Σ 18.00-22.30.

Καφενεδάκι κι άραξε!
Τα καφενεία δεν έπαψαν ποτέ να είναι μέρος της κουλτούρας μας. Ακόμα και εν έτει 2018 έχουν εμπλουτιστεί με σύγχρονα στοιχεία κρατώντας, όμως, τον παραδοσιακό τους χαρακτήρα.

Λευκωσία
Κάποια από τα πιο γραφικά καφενεδάκια στη Λευκωσία θα τα βρεις μαζεμένα στην περιοχή Φανερωμένης στην παλιά πόλη. Το πρώτο που άνοιξε και βρίσκεται με επιτυχία ακόμα στην περιοχή είναι το καφενείο Καλά Καθούμενα (22664654), το οποίο έγινε μάλιστα το έναυσμα για τα υπόλοιπα. Με τον καφέ σου μπορείς να πάρεις, αν πεινάς, πίτα με χαλλούμι ή πιατέλα με ελιές, χαλλούμι και παξιμάδι για να συνοδεύσεις το ουζάκι σου. Στα Χαλαρά (99592370 & 99651326) μπορείς να βρεις από καφέ μέχρι ούζο και πιατέλα με τσιμπήματα, ενώ σπεσιαλιτέ του είναι τα σπιτικά burger και η ταχινόπιτα. Φτιάχνουν ζιβανόμελο και τον χειμώνα ζεστό κρασί. Τρίτη, Τετάρτη και Πέμπτη έχει ζωντανή μουσική. Το καφενεδάκι Το καφενείο (22270771) απέναντι από την εκκλησία της Φανερωμένης μπορεί να σου φτιάξει ακόμα και τοστ, ενώ λίγο πιο κάτω στη στοά Παπαδοπούλου το Κάτι Τις (22666683) σερβίρει ακόμα και ρακόμελο, το οποίο θα συνοδεύσεις με καλοφτιαγμένα σάντουιτς και πιατέλες με ποικιλία αλλαντικών και τυριών. Στην ίδια στοά Το Τρελλάδικο (99664094) θα σε ‘τρελάνει’ με την παρεΐστικη ατμόσφαιρά του και την εύγευστη, σπιτική πίτσα του. Ωστόσο, την παράσταση κλέβει το Καφενείο Μουσικών (22660123) στην Ονασαγόρου, γιατί, έστω και περαστικός θα σου ανεβάσει το κέφι με τη ζωντανή μουσική, ενώ τα τσιμπήματα που διαθέτει, όπως η πιατέλα του κρύου μεζέ με την αρωματισμένη φρυγανιά, θα σε ικανοποιήσουν απόλυτα και γευστικά. Το καφενείο Γ. Χαραλάμπους (22672526) της γνωστής εταιρείας καφέ Γ. Χαραλάμπους στη Λήδρας σερβίρει το δικό του χαρμάνι και δελεαστικά γλυκά. Λίγο πιο πέρα, στην περιοχή της Πύλης Αμμοχώστου, θα βρεις ένα ζεστό και οικογενειακό καγενεδάκι, το Απόμερο (97848195). Η κα Αντρούλα φτιάχνει καθημερινά φρέσκια σπανακόπιτα, αρωματική τυρόπιτα, λαχταριστό γαλακτομπούρεκο, τραγανό μπακλαβά και ζουμερή πορτοκαλόπιτα. Ακόμα πιο έξω από το κέντρο της πόλης, και συγκεκριμένα στην καρδιά του παλιού Καϊμακλιού, βρίσκεται το καφενείο ο Πλάτανος (99584374) το οποίο μετρά γύρω στα 300 χρόνια. Διοργανώνει διάφορα event, ενώ μπορείς να συνοδεύσεις το ποτό σου με ποικιλία τυριών και αλλαντικών και τον καφέ σου γλυκά της μέρας ή του κουταλιού.


Λεμεσός
Αγαπημένο καφενεδάκι και ρεμπετάδικο, το Ρακόμελο (70001021 Ηπείρου 1), συνδυάζει μουσική με ποτό, καφέ και τσιμπήματα -δοκίμασε το Μπεκρί Μεζέ- σε μια ατμόσφαιρα που θυμίζει Ελλάδα. Στην πλατεία Σαριπόλου υπάρχει ένα καφενεδάκι, που επισφραγίζει την ταυτότητά του με την ονομασία του, το Μάλλον Γλυκύς (25355325). Πίνεις δεν πίνεις τον καφέ σου μάλλον γλυκύ, εδώ σίγουρα θα απολαύσεις από το πρωί όλα όσα έχει να σου προσφέρει από τσάι, καφέ, ποτό, ουζάκι μέχρι και σπιτικά τσιμπήματα, όπως πιατέλα με τυριά και αλλαντικά, πρόγευμα με αναρή, χαλλούμι, αβγό, λούντζα, ντομάτα, αγγουράκι, φρούτα, σπιτική μαρμελάδα και πολλά άλλα. Στην ήσυχη Στοά Δημοκρίτου κρύβεται το Καφενείο Φανός Θυέλλης (99784112), το οποίο σε ταξιδεύει κυριολεκτικά στις παλιές εποχές με παραδοσιακά ροφήματα, ποτά, ουζάκι και μεζεδάκια. Κάποιες μέρες θα βρεις και σούβλα και κάποιες άλλες προβάλλει αγώνες ποδοσφαίρου. Σε ένα από τα πιο ήρεμα δρομάκια της πόλης στο Ζικ Ζακ θα συναντήσεις το Καφενείο Χουζούρι (99451996), ένα γραφικό μαγαζί που διοργανώνει βραδιές ζωντανής μουσικής, προβάλει αγώνες ποδοσφαίρου με ποτό, καφέ, μπίρες και μεζεκλίκια. Το Ηλεκτρικά Είδη (25763503), στην οδό Χατζηλοϊζή Μιχαηλίδη, πάροδος της Σαριπόλου, θα το χαρακτηρίζαμε μοντέρνο καφενείο σε νοσταλγικό τοπίο. Σερβίρει δημιουργικές σαλάτες και σάντουιτς με εύγευστο ψωμί -ειδική παραγγελία από τα αρτοποιεία Reguardo-, καθώς και καφέ, αρωματικά τσάγια, σπιτικά γλυκά, ψαγμένους χυμούς και ροφήματα. Το Παραδοσιακό καφενείο Μαρίτσα (99477467) στη Ριχάρδου και Βερεγγάριας κοντά στο Κάστρο σε κάνει να πάθεις εξάρτηση με τα σπιτικά γλυκά του, όπως μπακλαβά, καρυδόπιτα, ριζόγαλο με παγωτό τριαντάφυλλο, σάμαλι με παγωτό μαστίχα, τζιρτελούθκια με χαρουπόμελο, μαχαλεπί με το τριαντάφυλλο και διάφορα άλλα. Σερβίρει, επίσης, δροσιστικά ροφήματα, ακόμη και κανελλάδα ή σουμάδα σε γρανίτα, φρέσκους χυμούς, ζεστούς και κρύους καφέδες, ενώ διοργανώνει παράλληλα διάφορες εκδηλώσεις για φιλανθρωπικούς σκοπούς.


Λάρνακα
Το Καφέ της Χρυσάνθης (24256262) είναι ένα λατρεμένο μέρος, που θα σε ‘παρασύρει’ σε παλαιότερες εποχές. Σου σερβίρει πρόγευμα, brunch, burger, κρέπες, ελληνικά και μεσογειακά εδέσματα, σάντουιτς, χορτοφαγικά πιάτα, σπιτικά γλυκά, διάφορα ροφήματα, ποτά και cocktail. Ένα άλλο καφενεδάκι κυριολεκτικά γεμάτο παράδοση είναι το Αλλόκοτο (95117000, Αγίου Ιακώβου 16) στη Χοιροκιτία. Στεγάζεται σε ένα παραδοσιακό, παλιό αρχοντικό με εσωτερική αυλή και ξυλόφουρνο, ο οποίος ανάβει κάθε Κυριακή και ψήνει χωριάτικα ψωμιά, ελιόπιτες και χαλλουμωτές για πρόγευμα, αλλά και burger και διάφορες άλλες νοστιμιές. Διοργανώνει εκδηλώσεις, με τα εργαστήρια της Ρήγαινας, που παρουσιάζουν παρασκευή παραδοσιακών προϊόντων και αντικειμένων, όπως χαλλουμιών και αναρής ή γλυκών του κουταλιού, παστελάκι, καλαθιών, πιθκιαβλιού και άλλα, να αποκτούν φανατικούς.


Πάφος
Ένα άλλο, εντυπωσιακό και γραφικότατο καφενείο είναι το Καφεποτείο Χόβολη (99123412) στην περιοχή Αγοράς. Σερβίρουν όλων των ειδών καφέδες -ο κυπριακός σίγουρα ψήνεται στη χόβολη-, σπιτική λεμονάδα, γλυκά, ποτά, και διάφορα άλλα, ενώ είναι ανοικτό και από το πρωί. Διαθέτει πολύ καλό τσίπουρο και μαχαλεπί και διοργανώνει διάφορα event κυρίως μουσικά.


Ελ. επ. Αμμοχώστου
Ίσως είναι το πιο chic καφενεδάκι με παραδοσιακή ταυτότητα και το μοναδικό με θέα τη θάλασσα. Μιλάμε για το Καφενείο (23832043) του ξενοδοχείου Cavo Maris στον Πρωταρά, το οποίο θα ανακαλύψεις στους κήπους του ξενοδοχείου σε ένα παραδοσιακό κτίριο, δίπλα στο γρασίδι και απέναντι από τη θάλασσα. Σε φιλεύει με παγωμένο τριαντάφυλλο και σουμάδα, με καφέ στη χόβολη και μαχαλεπί με παγωτό τριαντάφυλλο, γλυκά του κουταλιού, παγωτό ακόμα και με λίγα τσιμπήματα για το ουζάκι σου.

Ψώνισε κυπριακά!
Λευκωσία
Ένα από τα πρώτα μαγαζιά που έχουν ανοίξει στην πρωτεύουσα είναι το Καρπος ή ως είναι γνωστότερο Ξηροί Καρποί Σταυράκη Αθηαινίτη (22345099, Λεωφόρος Ευγενίας και Αντωνίου Θεοδότου) κοντά στην αγορά Αγίου Αντωνίου. Για πάνω από μισό αιώνα προσφέρει ό,τι πιο ποιοτικό αφορά τους ξηρούς καρπούς και όσπρια, ποικιλία μπαχαρικών, φρούτα παστά, διάφορες σοκολάτες από την Ελλάδα, αλλά και παραδοσιακά προϊόντα του τόπου μας, όπως γνήσιο σουσούκο από διάφορους παραγωγούς, κιοφτέρι, παστελάκι, προϊόντα από χαρούπια, μέλι και γλυκά του κουταλιού. Ένα άλλο μαγαζάκι με κυπριακά προϊόντα είναι το Bakali (22665503, Μπουμπουλίνας 14 Α), το οποίο διαθέτει τα προϊόντα του σε διάφορα καταστήματα στο Λονδίνο, ενώ σε λίγο καιρό ανοίγει καινούριο, δικό του κατάστημα σε Λεμεσό και Λονδίνο. Η ιδέα ξεκίνησε πριν από μερικά χρόνια από τη βοτανολόγο Σκεύη Εμμανουήλ, που ασχολείται με φυσικά, κυπριακά βότανα για θεραπείες. Το Bakali διαθέτει, επίσης, ξηρούς καρπούς, αγνό ελαιόλαδο, μαρμελάδες και γλυκά, αγνό μέλι, μανταρινάδες, λεμονάδες, σουσούκο, παστελάκι, παστέλι, λουκούμια-λίζα, χαρουπόμελο, έψιμα, ελιές και άλλες λιχουδιές του τόπου μας, βότανα, τσάγια, μπαχαρικά και αιθέρια έλαια. Λανσάρει, παράλληλα, φυσικά προϊόντα περιποίησης προσώπου και σώματος δικής του επωνυμίας. Mια από τις παλαιότερες εταιρίες αγοράς ξηρών καρπών, ιδρύθηκε την δεκαετία του 1920 από τον Κώστα Ζορπά, στο χωρίο Αθηένου. Ο κ. Ζορπά αγόραζε τότε ξηρούς καρπούς από την Πάφο, τους επεξεργαζόταν στην Αθηένου και τους πουλούσε σε Λάρνακα και Λευκωσία, σε φεστιβάλ, πανηγύρια και λαϊκές. Η οικογένεια συνέχισε την παράδοση, μεγάλωσε και το 1997 άνοιξε τη δική της βιοτεχνία (24524400). Πριν από λίγα χρόνια ένας από τους αδελφούς Ζορπά, ο Θεόκλητος Ζορπά άνοιξε ένα πανέμορφο, ευρύχωρο κατάστημα στη Λευκωσία (22314435, Τσερίου 193) με όλα τα είδη παραδοσιακών προϊόντων δικής τους κατασκευή, τοποθετημένα αρκετά μέσα σε σακούλες όπως τον παλιό καιρό. Παραδοσιακά είδη θα ανακαλύψεις επίσης στο Μαγαζάκι Γερακιές, Παραδοσιακά Εδέσματα Χριστοδούλου (99894546, Αποστόλου Μάρκου 10, πάροδος Λεωφόρου Στροβόλου). Εδώ θα βρεις τα πάντα, όπως σουσούκο με έψιμα και χυμό σταφυλιού, κιοφτέρι, παλουζέ, γλυκά, του κουταλιού, ξηρούς καρπούς και διάφορα άλλα δικής τους κατασκευής, ενώ φτιάχνουν και σπιτικό φυστικοβούτυρο με παραγγελία.


Λεμεσός
Τα καταστήματα Φρουτοπία (25823002, Ιαπέτου 7, Άγιος Αθανάσιος. / 25377060, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ 189) θυμίζουν μοντέρνο μπακάλικο. Φιλοξενούν ό,τι φρέσκο φρούτο υπάρχει στην αγορά, ακόμα και κομμένα ή σε χυμό, επίσης λαχανικά και είδη delicatessen. Αυτό που τα κάνει να ξεχωρίζει είναι το section με τα παραδοσιακά ήδη από ξηρούς καρπούς μέχρι ελαιόλαδα και άλλα. Την Αραχίδα (????) θα τη βρεις στο αναπαλαιωμένο παλιό λιμάνι της Λεμεσού. Είναι ένα εντυπωσιακό κατάστημα, που διαθέτει ό,τι παραδοσιακό έδεσμα έχει να πρισφέρει η κυπριακή αγορά. Από σουσούκους και κιοφτέρια, μέχρι παστελάκι, λουκούμια-λίζα -ακόμα και τα νέα λίζα με ξηρούς καρπούς-, παστά φρουτα, μαρμελάδες, γλυκά, μέλι, χαλβά, μέχρι και προϊόντα περιποίησης προσώπου και σώματος. Ένα άλλο κατάστημα-παράδεισος παραδοσιακών εδεσμάτων, από ξηρούς καρπούς μέχρι παστά φρούτα, σουσιούκο και λουκούμια, είναι το Nut Cracker House (25108676, Αγίου Αντρέου 99. / 25351009, Ανεξαρτησίας 44) της εταιρείας Α.Χ. Αγαθοκλέους - γνωστή στην αγορά, κυρίως για τα νοστιμότατα λίζα τους με πάνω από 40 γεύσεις. Εδώ θα βρεις λάδι, ξίδι, μπαχαρικά, παστελάκια με βρώμη και διάφορα σπόρια φτιαγμένα ακόμα με στέβια ή χαρουπόμελο, τυριά και αιθέρια έλαια, ακόμα και σπιτικά σοκολατάκια κατασκευής του ιδιοκτήτη. Μια πανδαισία γεύσεων και αρωμάτων σού επιφυλάσσει και το γραφικό μαγαζάκι Νέκταρ (25109116, Οδός Θεσσαλονίκης 17, Αγία Ζώνη). Μια πλειάδα από μπαχαρικά, μέλι, αλεύρι, ζυμαρικά, σάλτσες και αλοιφές, chutneys, σοκολάτες, τσάγια και βότανα, διάφορα αλκοολούχα ποτά και κρασιά, διάφορες κρέμες σοκολάτας για γάμους και βαφτίσεις μέχρι αρωματικά λάδια και σαπούνια θα σου κόψουν την ανάσα. Ένα γουστόζικο μαγαζάκι με του πουλιού το ‘χαρουπόμελο’ έχει ανοίξει η εταιρία Parpis (25729875, Σταύρου Στυλιανίδη και Βουλιαγμένης 2 Α γωνία) στη Μέσα Γειτονιά γνωστή για τα προϊόντα χαρουπόμελου. Το μαγαζί τους διαθέτει χαρουπόμελο, σταφυλόμελο, μέλι από ρόδι, χαρουπολάτα, χαρουπόσκονη, χαρουπόκρεμα, σταφυλόκρεμα, πραλίνα με χαρούπι, λικέρ σταφυλιού και χαρουπιού, και πολλά άλλα παραδοσιακά προϊόντα, όπως σουσούκο, ξηρούς καρπούς, ινδοκάρυδο, καραμέλες κ.ά. Περπατώντας στα δρομάκια της παλιάς πόλης θα δεις απέναντι από το Κάστρο το Cyprus Traditional Products (99837618, Μεσαιωνικό Κάστρο). Αυτό το γραφικό κατάστημα πουλάει γνήσιο μέλι δικής τους παραγωγής σε διάφορες εκδοχές, όπως μέλι ανθέων, ευκαλύπτου, θυμαριού κ.ά., καθώς και ελαιόλαδο, βότανα, χαρουπόμελο, σταφυλόμελο και διάφορα σουβενίρ.

Λάρνακα
Παρόλο που η εταιρία Aphrodite’s Secrets (25737111, aphroditessecretcyprus.com) έχει έδρα τη Λεμεσό, καταστήματα υπάρχουν δύο στη Λάρνακα, το ένα απέναντι από την εκκλησία του Αγίου Λαζάρου και το άλλο στην Ζήνωνος Κιτιαίως πίσω από τις Φοινικούδες, και ακόμα δύο, το ένα στην Κάτω Πάφο κοντά στο Λιμανάκι και το άλλο στην Πλατεία Τροόδους, το οποίο βρίσκεται εκεί από το 1974. Εδώ θα βρεις όλες τις λιχουδιές του νησιού της Αφροδίτης. Από σουσούκο και κιοφτέρια, μέχρι ξηρούς καρπούς -και με γεύσεις-, λουκούμια, μέλι, μαρμελάδες, μπαχαρικά, καφέ, ελαιόλαδο, ελιές, σιρόπια χαρουπιού, ροδιού και σταφυλιού, προϊόντα περιποίησης προσώπου και σώματος από τριαντάφυλλο, ελιά ή γάλα γαϊδούρας, μπισκότα, κρασιά, αλκοολούχα ποτά και διάφορα άλλα. Ακόμα και λικέρ ή Κουμανταρία από χυμό ροδιού, δικής τους παρασκευής.


Πάφος
Η ιστορία για τα Λουκούμια Γεροσκήπου Αφροδίτη (26967967, Κανταρένας και Αγαπίνορος γωνία 2, Γεροσκήπου) αρχίζει από το 1895, όταν ο προπάππους Σοφοκλής Αθανασίου, μετά από χρόνια στο εξωτερικό, εγκαταστάθηκε στο νησί και άνοιξε τη βιοτεχνία λουκουμιών. Η ίδια βιοτεχνία επιβιώνει μέχρι σήμερα κατασκευάζοντας πάνω από 35 γεύσεις λουκουμιών, διάφορα είδη από παστελάκια, σουσούκο, τσίχλα παφίτικη, γλυκό αμυγδάλου και κουφέτα με αμύγδαλο. Άλλο ένα κατάστημα που κλέβει τις εντυπώσεις στον δρόμο προς το λιμανάκι και το κάστρο είναι το Aphrodite’s Secrets (aphroditessecretcyprus.com), το οποίο είναι μέρος της ίδιας βιομηχανίας που έχουμε αναφέρει πιο πάνω για τη Λάρνακα. Η Πάφος, γνωστή για τη διατήρηση της παράδοσης, έχει στεγάσει όλη την κουλτούρα του τόπου μας στο The Place (26101955 & 99527717, Κανάρη 56 Παλιά Πόλη). Όντως αυτό το μέρος έχει εργαστήρι χειροτεχνίας, στο οποίο μπορείς να συμμετέχεις κι εσύ φτιάχνοντας γυάλινα είδη, κεραμικά, ψηφιδωτά, κοσμήματα, δερμάτινα, υφαντά, κεντήματα, έργα τέχνης, καλάθια, τόνενες καρέκλες και ξυλόγλυπτα. Ο χώρος διαθέτει, επίσης, μαγαζάκι με παραδοσιακά προϊόντα, κελάρι με κρασιά, παραδοσιακό καφενείο με εσωτερική αυλή και γκαλερί, ενώ διοργανώνει διάφορες εκδηλώσεις μουσικής, παραστάσεις καραγκιόζη και άλλα.

Ε. επ. Αμμοχώστου
Το Cypronatura (Τηλ???? Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ) έχει ό,τι φανταστείς. Από παστά φρούτα, ξηρούς καρπούς, μπαχαρικά, ελαιόλαδο, κουφέτα, σοκολατάκια σε γουστόζικα περιτυλίγματα, καραμέλες, μέχρι είδη περιποίησης προσώπου και σώματος, αρωματικά άλατα, σαπούνια, αιθέρια έλαια, τσάγια, μαρμελάδες, μέλι, ροδόσταγμα, γλυκά του κουταλιού, καφέ και ό,τι άλλο προκαλεί ευεξία στο σώμα και την ψυχή.


Τουρίστας στον τόπο σου
Την επόμενη φορά που θα πας εκδρομή, μην παραλείψεις να πάρεις για το σπίτι την σπεσιαλιτέ του κάθε χωριού.

Τα Λεύκαρα είναι ναι μεν φημισμένα για τα λευκαρίτικα κεντήματα, εντούτοις η βιοτεχνία λουκουμιών Τα ωραία Λεύκαρα (24342525, Τιμίου Σταυρού 37, Πάνω Λεύκαρα) κερδίζουν τις εντυπώσεις. Σα βρεθείς στο χωριό, ψάξε και για τα παραδοσιακά εδέσματα της κας Στέλλας (24342281, Πετράκη Κυπριανού 10, Πάνω Λεύκαρα) για να ευχαριστηθείς σπιτικά μπουρέκια, δάκτυλα, ταχινόπιτες, κούπες, τυρόπιτες, ελιόπιτες και οτιδήποτε άλλο διαθέτει η γαστρονομική μας κουλτούρα για κολατσιό. Παράδοση θα συναντήσεις και στο καφενεδάκι Αλλοκοτο (95117000, Αγίου Ιακώβου 16) στη Χοιροκιτία, το οποίο έχει και μικρό μαγαζάκι με παραδοσιακά εδέσματα από γλυκά και σουσούκο μέχρι μακαρόνια του σκληνιτζού. Μείνε περίπου στην ίδια περιοχή, γιατί λίγο πιο πέρα στη Σκαρίνου είναι και το Κτήμα Γεωργιάδη (99790979), όπου παράγουν γάλα γαϊδούρας από τα δικά τους ζώα, καλλυντικά και λικέρ με γάλα γαϊδούρας. Επίσης, θα βρεις ελιές από τη δική τους σοδιά, οργανικό ελαιόλαδο και με αρωματικά βότανα, αλοιφές ελιάς και σαπούνια. Στους Αγίους Βαβατσινιάς βρίσκεται και η βιοτεχνία γλυκών Έρμης (24352003, 99311520) με ένα μικρό καταστηματάκι, που αγκαλιάζει όλη την παράδοση με γνησιότητα. Τα πάντα είναι φτιαγμένα χωρίς συντηρητικά, από μαρμελάδες μέχρι γλυκά του κουταλιού και αμυγδάλου, ενώ ο σουσούκος και το κιοφτέρι τους είναι από γνήσιο χυμό σταφυλιού. Για οργανικά, φρέσκα και αποξηραμένα βότανα πάρε τον δρόμο για το Αυγόρου και οδηγήσου στο Cyherbia Botanical Park (99915443), για να χωθείς στον λαβύρινθο των φυτών και αρωμάτων του. Στο Oleastro Olive Park (99525093) στην Ανώγυρα το οργανικό ελαιόλαδό του θεωρείται ένα από τα καλύτερα στον κόσμο. Είναι κατασκευασμένο με τον πατροπαράδοτο τρόπο και με κρύα συμπίεση σε μυλόπετρες. Αν πάρεις τα βουνά το μικρό καταστηματάκι Γλυκό Κουτάλι (22922926) της εταιρίας Χρ Χρυσάνθου στην Κακοπετριά θα σε εντυπωσιάσει με τα 50 και πλέον είδη γλυκών του κουταλιού -θα βρεις ακόμα και γλυκό φασόλι γίγαντας-, με τους κυπριακούς ξηρούς καρπούς τους, το γνήσιο ροδόσταγμα, το τριαντάφυλλο από γνήσιο ροδόσταγμα και όχι μόνο. Τα βραβευμένα γλυκά της Κατερίνας (25432000) θα τα βρεις μαζεμένα σε ένα μαγαζί στο χωριό Δορός. Η γκάμα περιλαμβάνει και γλυκά διαίτης, μαρμελάδες κανονικές και διαίτης, υποβρύχια, φρουτοποτά και λικέρ. Τα γλυκά της Νίκης (25521400, Τριανταφύλλων 5) στον Αγρό είναι επίσης πασίγνωστα. Κατασκευάζει παράλληλα μαρμελάδες, χαρουπόμελο και σταφιλόμελο-έψιμα, ντοματοπολτό, σουσούκο, είδη για διαβητικούς και πολλά άλλα. Λίγο πιο κάτω, στον ίδιο δρόμο βρίσκεται και η βιοτεχνία Agrose Rose Products (25521224), η οποία λανσάρει όχι μόνο γνήσιο ροδόσταγμα, αλλά και διάφορα καλλυντικά και ποτά, ακόμα και αιθέριο έλαιο για βιομηχανίες, όλα από τριαντάφυλλα δικής τους παραγωγής. Αν βρεθείς στον Καλοπαναγιώτη επισκέψου οπωσδήποτε το κατάστημα Πραματούθκια (99431564, Μάρκου Δράκου). Όλα τα προϊόντα -μέλι, μαρμελάδες, γλυκά του κουταλιού, χαρουπόμελο, έψιμα, λάδι, ξηροί καρποί κ.ά.- παρασκευάζονται από διάφορους Κύπριους παραγωγούς και τοποθετούνται σε πανέμορφα μπουκάλια με την επωνυμία του καταστήματος.

Μύθοι και Παραδόσεις
Την επόμενη φορά που θα πας εκδρομή, σχεδίασε τη διαδρομή σου, ανακαλύπτοντας τους μύθους και τους θρύλους της Κύπρου.

Θρύλοι του Ακάμα
Η περιοχή του Ακάμα προκαλούσε για αιώνες το ενδιαφέρον του κόσμου γι’ αυτό και υπήρξε η αίτια της δημιουργίας μύθων και θρύλων. Οι Σαρακινοί, κατά τον Λεόντιο Μαχαιρά, θέλησαν να κάψουν ολόκληρη την Κύπρο αλλά η εν λόγω χερσόνησος έμεινε ‘άκαγος’ για αυτό και ονομάστηκε ‘Ακάμας’. Η περιοχή σχετίστηκε επίσης και με την Αγία Ελένη, η οποία, κατά την παράδοση, θέλησε να καθαρίσει την έρημη τότε μεγαλόνησο από τα φίδια, βάζοντας φωτιά, αλλά ο Ακάμας δεν κάηκε. Εντούτοις πάνω απ’ όλα κυριαρχεί ο μύθος της Ρήγαινας η οποία λέγεται ότι σύχναζε στον Ακάμα, γι’ αυτό και ο πύργος ακτοφρουράς του Ακάμα ονομάζεται Πύργος της Ρήγαινας. Υπάρχει, επίσης, ‘ο σπήλιος της Ρήγαινας’, όπου αποσυρόταν και απολάμβανε τους έρωτές της, αλλά και ‘το βουνίν της Ρήγαινας’, γιατί της άρεσε να αγνάντευε από ψηλά τις εκτάσεις που όριζε και διαφέντευε. Ο πιο σαγηνευτικός από τους θρύλους είναι εκείνος για τις Σμιγές. Σύμφωνα με αυτόν η Ρήγαινα και ο Διγενής συναντιόνταν κι ‘έσμιγαν’ εκεί. Στον Ακάμα, υπάρχουν ενθυμήματα του Διγενή, όπως η Πέτρα του Διγενή στους ‘Θκυο Ποταμούς’. Σύμφωνα με την παράδοση για την Πέτρα του Διγενή στον Ακάμα, πρόκειται για πέτρα που πέταξε ο Διγενής με σκοπό να χαλάσει το παλάτι της Ρήγαινας, γιατί δεν ενέδωσε στον έρωτά του.

Η Ρήγαινα
Όλα τα ερείπια της Κύπρου ανήκουν και σχετίζονται με αυτή. Σ’ αυτήν ανήκουν τα κάστρα της Κύπρου, οι πύργοι ακτοφρουράς (λέγονται Πύργοι της Ρήγαινας), οι ερειπωμένοι ναοί και οι μονές, τα ποτάμια, τα περιβόλια, ακόμα και οι θησαυροί, που ανακάλυπταν οι χωρικοί στα χωράφια τους. Ήταν όμορφη, όπως η Αφροδίτη, ήταν ερωτική, μα παράλληλα σκληρή και πολεμοχαρής. Ερωτευόταν με πάθος αλλά εκδικείτο με μένος, όταν δεν έπαιρνε όσα ζητούσε από τους εραστές της. Καθόταν στα Κάστρα του βορρά, τα οποία όριζε, έγνεθε με τη ρόκα της και αγνάντευε την πεδιάδα. Κατά τη λαϊκή φαντασία, αγαπούσε τη μοναξιά και την ερημιά, αλλά και τα δάση και τα ποτάμια και τα μυστηριώδη σπήλαια, γι’ αυτό και βρισκόταν συχνά στον Ακάμα. Σύμφωνα με την παράδοση η Ρήγαινα είχε βάλει τους εργάτες, που έκτιζαν τα κάστρα του Πενταδακτύλου, Αγίου Ιλαρίωνος, Καντάρας και Βουφαβέντο, να κουβαλούν τις πέτρες από τον κάμπο στις απόκρημνες κορφές, αλλά μόλις τελείωναν το κάθε Κάστρο, τους έριχνε στον γκρεμό, για να μην αποκαλυφθούν ποτέ τα μυστικά του. Για το κάστρο του Βουφαβέντο, ο μύθος αναφέρει ότι είναι κρυμμένοι σ' ένα δωμάτιο οι θησαυροί της Ρήγαινας και αυτό το δωμάτιο ανοίγει για λίγες στιγμές κάθε Πρωτοχρονιά. Άλλος μύθος είναι αυτός του Ρήγα, ο οποίος της έταξε να της χαρίσει γη όσο φτάνει το μάτι της. Έτσι αυτή έχτισε το Κάστρο του Κολοσσίου ψηλό για να βλέπει όσο μακρύτερα γίνεται. Η τοπική παράδοση στο Τρίκωμο αναφέρει ότι εκεί έκρυψε τον θησαυρό της, για να μην πέσει στα χέρια των εχθρών. Η ίδια παράδοση επικρατεί και στα Ανώγυρα, όπου έσκαψε τόσο μεγάλο λάκκο για να σώσει την περιουσία της που μέχρι και ο γιος της έπεσε μέσα και χάθηκε. Η λαϊκή παράδοση αποδίδει στη Ρήγαινα και τους τρεις λόφους στον Άρωνα. Συγκεκριμένα, καθώς η Ρήγαινα θέριζε τα χωράφια, φάνηκε ο εχθρός, αλλά δεν πρόλαβε να αποθηκεύσει τη συγκομιδή της και παρακάλεσε τον Θεό να τη βοηθήσει και αυτός έκανε τις στοίβες άχυρου σορούς με πέτρες. Άλλη μια παράδοση αναφέρει ότι στο χωριό Περβόλια έχτισε τον περίφημο Πύργο της. Όταν όμως πειρατές ήρθαν αρκετά κοντά στον Πύργο έθαψε τα πλούτη της στον πάτο του και ως σήμερα ακόμα κανένας δεν τα βρήκε. Το τέλος της Ρήγαινας είναι κι αυτό συναρπαστικό όσο και η ζωή της. Όταν οι εχθροί της κατάφεραν με δόλο να την πολιορκήσουν σε κάποιο από τα Κάστρα της, αυτή ως περήφανη που ήταν δεν δέχτηκε να πέσει στα χέρια τους και πήδηξε στον γκρεμό.

Πέτρα του Ρωμιού
Ακόμη και τα γιγαντιαία πετρώματα του νησιού συνδέονται με θρύλους και παραδόσεις. Ο πιο γνωστός θρύλος αφορά τον βυζαντινού ήρωα Διγενή Ακρίτα, ο οποίος φέρεται να έριξε τις πέτρες και τους βράχους, για να κρατήσει μακριά τους Σαρακηνούς Άραβες (7ος-10ος αιώνα). Λέγεται μάλιστα όταν τα κύματα είναι μεγάλα σπάζουν στους βράχους και σχηματίζουν, με λίγη φαντασία, ανθρώπινες μορφές. Άλλοι μύθοι λένε ότι εάν κάποιος κολυμπήσει τρεις φορές γύρω από τον βράχο θα ευλογηθεί από την Αφροδίτη με αιώνια νεότητα, ομορφιά, καλή τύχη, γονιμότητα και αληθινή αγάπη. Δεν συστήνεται, ωστόσο, διότι είναι επικίνδυνα.

Πενταδάκτυλος
Αυτό που είναι στενά συνδεδεμένο με τη λαϊκή παράδοση της Κύπρου, εκτός από τα τρία κάστρα του Πενταδακτύλου, όπου κατοικούσε η θρυλική Ρήγαινα, είναι η ίδια η κορυφή του Πενταδακτύλου με το αποτύπωμα της παλάμης του Διγενή και η Πέτρα του Διγενή, βράχος τον οποίο έριξε ο Διγενής ενάντια σ’ έναν Σαρακηνό.

Χάρυβδη του Μπογαζιού
H Xάρυβδη, είναι γνωστή από τους μύθους του Οδυσσέα και των Αργοναυτών. Ήταν ένα θαλάσσιο τέρας, το οποίο ρουφούσε το νερό της θάλασσας καταπίνοντας μαζί διερχόμενα πλοία και ανθρώπους. Λέγεται πως βρισκόταν στον πορθμό του Βοσπόρου, ενώ αργότερα τοποθετήθηκε στον πορθμό της Μεσσήνης. Τη Χάρυβδη, όμως, τη συναντάμε και στην παράδοση της Κύπρου, γνωστή ως ‘Χάραβτη’. Η ‘Χάραβτη’ συναντάται στη θάλασσα του Μπογαζιού, βόρεια της πόλης της Αμμοχώστου. Στη θαλάσσια αυτή περιοχή υπάρχει ένα χαμηλός βράχος, ο οποίος εκτείνεται μέχρι και την ακρογιαλιά. Τα νερά της θάλασσας κατά μήκος του βράχου είναι αρκετά βαθιά. Όταν υπάρχει άμπωτη, ο στενόμακρος βράχος εμφανίζεται σαν ένα μονοπάτι που οδηγεί στη θάλασσα. Σε περίοδο όμως πλημμυρίδας, το μεγαλύτερο μέρος του βράχου σκεπάζεται από το νερό και φαίνεται μόνο η κορυφή του. Ο συγκεκριμένος, λοιπόν, βράχος πήρε την ονομασία ‘Χάραβτη’, αφού ήταν ιδιαίτερα επικίνδυνος. Σύμφωνα με τοπικές παραδόσεις είχε ‘ρουφήξει’ αρκετούς ανθρώπους και ζώα, όπως ακριβώς και η Χάρυβδη στην ελληνική μυθολογία.

Το ξενοδοχείο του Κοκκάλου
Πολλές φορές το αναφέρουμε ακόμα και σαρκαστικά, όταν θέλουμε να πούμε για κάποιους που σφετερίζονται την φιλοξενία του άλλου ή που επιζητούν παντού πολυτέλειες. Το ξενοδοχείο του Κοκκάλου, λοιπόν, δεν είναι άλλο από το Βερεγγάρια και πήρε το όνομά του από τον ιδιοκτήτη του, Ιωάννη Κόκκαλο. Το αποκαλούν ξενοδοχείο φάντασμα ή στοιχειωμένο, λόγω της εγκατάλειψής του. Ο μύθος λέει ότι ανάμεσα στους πλούσιους πελάτες του ξενοδοχείου υπήρχε και ένα ερωτευμένο ζευγάρι, που όταν η σύζυγος αρρώστησε και πέθανε, ο σύζυγος αυτοκτόνησε. Άλλες εκδοχές του ίδιου μύθου υποστηρίζουν ότι ο σύζυγος έθαψε τη σύζυγο σ’ ένα από τα δωμάτια, του οποίου η πόρτα σφραγίστηκε, ενώ αυτός που έμενε κοντά σε εκείνο το δωμάτιο άκουγε γυναικείους λυγμούς. Η νεότερη εκδοχή αναφέρει ότι η νεαρή κοπέλα είχε πνιγεί στην πισίνα του ξενοδοχείου, ενώ κάποιοι που διέμεναν στο ξενοδοχείο ισχυρίστηκαν ότι είδαν τη σιλουέτα της μέσα στην πισίνα. Μια άλλη παράδοση υποστηρίζει πως στο ξενοδοχείο υπήρχε μία τοιχογραφία, που απεικόνιζε τον χορό της κολάσεως και όποιος το έβλεπε θα πάθαινε μεγάλο κακό στη ζωή του. Πάντως, όσοι ισχυρίζονται ότι έχουν δει τη σχετική τοιχογραφία, δηλώνουν πως το θέαμα ήταν αρκετά ανατριχιαστικό. Ένας άλλος μύθος αφορά τον πατέρα Κόκκαλη, ο οποίος αποφάσισε να μοιράσει την περιουσία του στους τρεις γιους του. Ωστόσο, άφησε το ξενοδοχείο και στους τρεις, βάζοντάς τους να του υποσχεθούν ότι θα κρατήσουν τον χαρακτήρα και το ύφος του ως έχει. Όμως τα τρία αδέρφια, μετά τον θάνατο του πατέρα τους, ήρθαν σε σύγκρουση. Σε διάστημα τριών ετών και οι τρεις γιοι βρήκαν τραγικό θάνατο. Κάποιοι λένε πως το Βερεγγάρια και ο πατέρας τους τούς καταράστηκαν, επειδή δεν τήρησαν την υπόσχεσή τους να φροντίσουν το ξενοδοχείο όσο έπρεπε. Κάποιοι ισχυρίζονται πως σ’ αυτό κυκλοφορούν μέχρι και σήμερα τα φαντάσματα των γιων του.