Περί φελλού
Ο φελλός και το κρασί είναι έννοιες απόλυτα ταυτισμένες. Τα τελευταία χρόνια έχουν επινοηθεί διάφορες ενναλακτικές λύσεις σφράγισης του μπουκαλιού, αλλά σε αρκετές χώρες ο φελλός θεωρείται επιτυχής και σημαντικός με μια μεγάλη δόση ρομαντισμού.
Παράγεται από τον φλοιό του φελλόδεντρου, μιας ειδικής ποικιλίας δρυός, της Quercus Suber L. Είναι, λοιπόν, ένα απόλυτο φυσικό προϊόν και, αφού γίνει ειδική επεξεργασία, κόβεται και εφαρμόζεται στη φιάλη σφραγίζοντάς την και περνώντας μαζί της το υπόλοιπο της ζωής του. Παράλληλα, συμβάλλει στην εξέλιξη και παλαίωση του κρασιού όσο αυτό είναι στο μπουκάλι.
Το φελλόδεντρο το συναντάς στη Μεσόγειο και συγκεκριμένα στην Πορτογαλία. Στην Ισπανία το βρίσκεις στα σύνορα με την Πορτογαλία, στη δυτική Ιταλία και Σικελία, καθώς και στη βόρεια Αφρική, σε μέρη που βρέχονται από τη Μεσόγειο. Το δέντρο έχει τη δυνατότητα να επιβιώσει μέχρι και 100 χρόνια, όπου κατά την διάρκεια αυτή μπορεί να αναπαράγει τον φλοιό του περίπου 18 φορές. Οι αρχαίοι Έλληνες ήταν από τους πρώτους λαούς που χρησιμοποιούσαν τον φελλό στην καθημερινή τους ζωή τόσο για να σφραγίσουν δοχεία με κρασί και ελαιόλαδο όσο και για να διατηρούν τα δίχτυα του ψαρέματος στην επιφάνεια και να στεγανοποιούν τις σόλες από τα σανδάλια τους. Ο διάσημος καλόγερος Dom Perignon καθιέρωσε τον φελλό ως το βασικό πώμα για το κρασί μέχρι και τις μέρες μας.
Ο λόγος για αυτό είναι επειδή πρόκειται για ένα προϊόν 100% φυσικό και ανακυκλώσιμο, ελαφρύ, στεγανό και εξαιρετικά εύκαμπτο. Το βασικό του πλεονέκτημα είναι η μοριακή του σύνθεση, η οποία του προσδίδει ζωτική σημασία στην εξέλιξη του κρασιού. Προστατεύει αποτελεσματικά το κρασί από το οξυγόνο και οποιονδήποτε εξωτερικό άλλο παράγοντα και παράλληλα είναι διαπερατός, ώστε να επιτρέπει απειροελάχιστη εισροή ποσότητας αέρα στη φιάλη σε βάθος χρόνου. Έτσι παίζει καθοριστικό ρόλο στην ωρίμανση του οίνου όσο αυτό παλαιώνει.
Μείζων πρόβλημα είναι το ‘φελλομένο’ κρασί. Οι φυσικοί μύκητες που περιέχει επιμολύνονται από διάφορα στοιχεία στο περιβάλλον και παράγουν μια χημική ουσία που ονομάζεται Τριχλωροανισόλη (TCA). Η ουσία αυτή έχει μια άσχημη οσμή μούχλας, κλεισούρα, βρεγμένο χαρτόνι, η οποία μεταδίδεται και στο κρασί. Η επιρροή της ουσίας αυτής είναι μη ανατρέψιμη και δεν θεωρείται κατάλληλο προς κατανάλωση. Το ποσοστό των φελλών που μολύνονται από την ουσία TCA κυμαίνεται από 1% έως 7%. Οι εταιρείες κατασκευής φελλών προσπαθούν να αποφύγουν αυτήν την εξέλιξη και αγωνίζονται να το μειώσουν όσο μπορούν περισσότερο. Αυτό εκμεταλλεύονται οι ανταγωνιστές τους εισάγοντας στη αγορά νέα είδη πωμάτων από γυαλί, συνθετικό, ή και μεταλλικά βιδωτά πώματα. Ο φελλός, όμως, έχει χρήση πάνω από 70% παγκοσμίως και όλα δείχνουν ότι θα μείνει άρρηκτα συνδεδεμένος με το κρασί για πολλά ακόμη χρόνια. Ακόμη και ο οικείος ήχος που κάνει ο φελλός όταν βγαίνει είναι συνυφασμένο με τη χαρά και την ευτυχία
Ο φελλός στην κάβα πρέπει να διατηρηθεί σε τέλεια φόρμα. Η συντήρηση των κρασιών πρέπει να γίνεται σε ελεγχόμενες συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας, αλλά πάνω από όλα σε οριζόντια θέση, ώστε να βρέχεται συνεχώς ο φελλός από το κρασί. Έτσι διατηρεί το σωστό σχήμα, την τέλεια ευκαμψία του, και το οξυγόνο που θα το περάσει, θα είναι ελεγχόμενο, για να μην οξειδωθεί το κρασί.

Τι δοκιμάσαμε αυτόν τον μήνα
2014 Κτήμα Άλφα, Ξινόμαυρο Reserva Παλαιά Κλήματα, Αμύνταιο, Ελλάδα, €24.50
Ένα πληθωρικό, ερυθρό κρασί από Ξινόμαυρο για πολύ ιδιαίτερες περιπτώσεις. Xαρακτηρίζεται από περίτεχνη πικάντικη μύτη, γεμάτο στόμα με σωστά έντονες τανίνες, ισορροπία και μεγάλη διάρκεια. Λαμπερό, ρουμπινί χρώμα με έντονα ερυθρές ανταύγειες. Σύνθετο μπουκέτο με χαρακτηριστικά αρώματα αποξηραμένου δαμάσκηνου και ντομάτας. Γεμάτο στόμα, εξαιρετικής ποιότητας, φαινολικό, δυναμικό, με ισορροπημένη οξύτητα και μακράς διάρκειας επίγευση. Οίνος με μεγάλες δυνατότητες παλαίωσης. Από τις κορυφαίες ερυθρές προτάσεις της σεζόν! Το συνιστά ανεπιφύλακτα και ο Robert Parker, δίνοντάς του βαθμολογία 93/100, τη μεγαλύτερη βαθμολογία για ελληνικό, ερυθρό οίνο. (La Maison du Vin)

2017 Jaffelin, Chablis AOC, Γαλλία, €29.50
Όμορφο λευκό κρασί από τη διάσημη ζώνη του Chablis, από έναν από τους διασημότερους παραγωγούς της. Επιλεγμένα σταφύλια και μία πολύ δυνατή χρονιά, δίνουν ένα κρασί τυπικό και απολαυστικό, με χαρακτηριστικά λεμονάτα αρώματα, έντονη μεταλλικότητα και εξαιρετική οξύτητα. Στο στόμα ώριμο, σαρκώδες και φρέσκο φρούτο σε συνδυασμό με την τοπική μεταλλικότητα. Πλούσιο στο στόμα, αλλά και τραγανό. Μακρύ και κομψό τελείωμα. (Bottles)

Luc Belair Rare Ros?, Γαλλία, €32
Βαθύ ροζέ χρώμα και μεσαίας αρωματικής έντασης μύτη, στην οποία συνδυάζεται το κόκκινο φρούτο των Grenache, Cinsault, Syrah με αρώματα φράουλας και φραγκοστάφυλου στη μύτη. Ζωηρό στο στόμα, χωρίς νευρικότητα και με την οξύτητα να ισορροπεί θαυμάσια το dosage 100% Syrah (το μείγμα που προσδίδει τη τελική γλυκύτητα στα αφρώδη κατά τη παραδοσιακή μέθοδο). Ο αφρισμός παρατεταμένος σε διάρκεια και κρεμώδης ενισχύει την ποιοτική αίσθηση που δίνει το κρασί. Ένα κρασί που συνδυάζει το κατάλληλο κλίμα της Προβηγκίας, το εξαιρετικό χαρμάνι των ερυθρών ποικιλιών και τις ικανότητες του δημιουργού του, πείθοντας ότι αποτελεί μια σοβαρή και σίγουρα προσιτή εναλλακτική στα ροζέ αφρώδη κρασιά.
2015 Οινοποιείο Έζουσα Μεθάρμη, Πάφος, €17
Ένα πικάντικο Μαραθεύτικο με βαθύ ρουμπινί χρώμα με ελαφριά εξέλιξη, που αντιλαμβάνεται κάποιος από τις κεραμιδί σε απόχρωση ανταύγειες. Στη μύτη ένας συνδυασμό φρούτων, όπως δαμάσκηνο και μαύρο κεράσι, με ισχυρή δόση μπαχαρικών τόσο πικάντικων (πιπέρι) όσο και γλυκών (βανίλια, κανέλα). Στο στόμα είναι ξηρό και δίνει την αίσθηση του γεμάτου σε σώμα, ενώ οι τανίνες είναι πολύ καλής ποιότητας, έχοντας λεπτόκοκκη αίσθηση. Το τελείωμα είναι μακρύ σε διάρκεια με πολυπλοκότητα και εξέλιξη αρωμάτων. (Ghalanos Distributors)
2017 Εκφράσεις Βασιλειάδη Sauvignon Blanc, Λεμεσός, €8
Λαμπερό, υποκίτρινο χρώμα με πράσινες ανταύγειες. Σύνθετη αρωματική παλέτα, όπου οι φυτικοί χαρακτήρες του σπαραγγιού και της πιπεριάς συνυπάρχουν με νότες ώριμων φρούτων (πεπόνι, ροδάκινο, ανανάς). Πλούσιο στη γεύση, διακρίνεται για τη δροσερή οξύτητα, ορυκτότητα και τη λιπαρότητα, τη γευστική πολυπλοκότητα και την επίμονη, φρουτώδη επίγευση. Μια άριστη οινοποίηση του Sauvignon Blanc, που ασφαλώς εντυπωσιάζει, από αμπελώνες που φτάνουν τα 1.400 μέτρα. (French Depot)