WINE STORIES

Κρασί με άρωμα…κυπριακό!
Ξυνιστέρι, Μαραθεύτικο, Σπούρτικο, Γιαννούδι, Μαύρο. Το οινικό μέλλον της Κύπρου είναι τοπικό! Μάθε ποιες είναι οι γηγενείς ποικιλίες της Κύπρου και δοκίμασε κρασιά με 100% κυπριακό ταπεραμέντο.
Από τη Μαρία Θ. Μασούρα

Το μέλλον του κρασιού της κάθε χώρας, έγκειται στη μοναδικότητα των ποικιλιών της. Όλοι μπορούν να παράγουν Cabernet Sauvignon και Chardonnay, όμως μόνο η Κύπρος μπορεί να παράγει Ξυνιστέρι, Μωροκανέλα και Μαύρο. Η ανακάλυψη των γηγενών κυπριακών ποικιλιών, η σωστή οινοποίηση και εξερεύνηση των υφιστάμενων, είναι κεφάλαιο στο κυπριακό κρασί που μόλις τα τελευταία χρόνια άρχισε να μεγαλώνει και να αναπτύσσεται. Αυτό είναι χάρη στον αείμνηστο οινολόγο Άκη Ζαμπάρτα, ο οποίος κατά τη διάρκεια της θητείας του στην ΚΕΟ, ανακάλυψε, κατέγραψε, φύτεψε και οινοποίησε 12 κυπριακές, γηγενείς ποικιλίες. Αυτές οι ποικιλίες είναι το μέλλον του κυπριακού κρασιού, τόσο σε τοπικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Πάμε να τις δούμε.
Μαραθεύτικο
Η πιο σημαντική γηγενής, ερυθρή ποικιλία της Κύπρου στην περιοχή Πιτσιλιάς, γνωστή και ως ‘βαμβακάδα’. Μια δύσκολη ποικιλία, που ταλαιπωρεί τους παραγωγούς, αφού τα φυτά της βρίσκονται μεμονωμένα σε διάφορα αμπέλια, γι’ αυτό και το Μαραθεύτικο καλύπτει μόνο ένα μικρό ποσοστό του κυπριακού αμπελώνα.
Δίνει κόκκινα κρασιά με έντονο ταπεραμέντο, συμπυκνωμένα τόσο σε γεύση όσο και αρώματα και με καλή δυνατότητα παλαίωσης Στην όψη, το κρασί από Μαραθεύτικο είναι σκουρόχρωμο. Στη μύτη, είναι έντονο, με αρώματα κερασιού και βατόμουρου και κάποια βοτανικά χαρακτηριστικά. Η βιολέτα, όμως, είναι ένα από τα σημαντικότερα αρώματά του. Η ωρίμαση σε βαρέλι, δίνει στοιχεία ζεστών μπαχαρικών (κανέλα, γαρίφαλο) και ξύλου. Στη γεύση, είναι γεμάτο, με πλούσιο σώμα. Το Μαραθεύτικο, ως ένα κρασί με ‘ρουστίκ’ χαρακτήρα, συνοδεύει κρεατικά, όπως βοδινό φιλέτο, ψητό, αρνίσιο μπούτι, και πιάτα με μπαχαρικά.
Δοκίμασε
KEO Heritage: Το πρώτο Μαραθεύτικο που παράχθηκε. Είναι ένα κρασί που πρέπει οπωσδήποτε να βάλεις στο bucket list σου. Φτιάχνεται με παραδοσιακή οινοποίηση και δίνει αρώματα φρούτων του δάσους και στοιχεία λόγω της παλαίωσης σε βαρέλι.
Οινοποιείο Μακκάς, Μαραθεύτικο: Ένα πολύ ευχάριστο κρασί με σώμα, έντονο χρώμα και αρώματα μούρων, βανίλιας από την παλαίωση σε βαρέλι, καθώς και στοιχεία φρεσκοκομμένου γρασιδιού.
Οινοποιείο Ζαμπάρτας, Μαραθεύτικο: Μια τυπική έκφραση της γηγενούς αυτής ποικιλίας. Αρώματα μαύρων κερασιών, που παντρεύονται κομψά με στοιχεία από την παλαίωση σε γαλλικά, δρύινα βαρέλια. Πλούσιο σε γεύση, δομημένες τανίνες και με τα κόκκινα κεράσια να κυριαρχούν στο στόμα.
Vasilikon Winery, Αίων: ??????????????????
Οινοποιείο Κολιός, Άγιος Φώτιος: Το πιο φθηνό, ίσως, Μαραθεύτικο της αγοράς, από ένα οινοποιείο με παράδοση σε κρασιά της ποικιλίας αυτής. Αρώματα κόκκινων φρούτων, βιολέτας, μελάνι και κάποια βοτανικά στοιχεία και ένα σώμα γεμάτο με αρκετά μαλακές τανίνες.
Οινοποιείο Έζουσα Μεθάρμη: Ένα Μαραθεύτικο, με κλασική οινοποίηση, ωρίμαση 9 μηνών σε γαλλικά, δρύινα βαρέλια. Κρασί με πολυπλοκότητα, με αρώματα μαύρου κερασιού, μέντας και θυμαριού. Έντονο και πλούσιο στο στόμα και καλοδομημένο. Δοκίμασε και το Gris τους, ένα ροζέ από 100% Μαραθεύτικο, καθώς και το υπέροχο Έρως, που είναι ροζέ από Μαραθεύτικο!
Οινοποιείο Καμαντέρενα: Με έντονο βαθύ χρώμα, εκλεπτυσμένα αρώματα κόκκινων και μαύρων φρούτων, στοιχεία βοτανικά (μέντα) και νότες από καπνιά λόγω της παλαίωσης σε βαρέλι.
Οινοποιείο Τσιάκκας, Βαμβακάδα, 2012: Με έντονο πορφυρό χρώμα, είναι ένα κρασί με κύρια χαρακτηριστικά, τα μαύρα μούρα (κεράσια, βατόμουρο), ψηλή οξύτητα και ώριμες τανίνες.
Οινοποιείο Φικάρδος, Μαραθεύτικο, 2014: Αρώματα από μαύρα δαμάσκηνα, μαύρα βατόμουρα, βιολέτα και φρούτα του δάσους. Απαλές τανίνες και ευχάριστη επίγευση.
Κτήμα Αργυρίδη, Μαραθεύτικο: Ένα τυπικό Μαραθεύτικο με όλα τα χαρακτηριστικά της ποικιλίας, τόσο αρωματικά όσο και γευστικά. Δοκίμασε και το ροζέ τους από Μαραθεύτικο.

Ξυνιστέρι
Η γηγενής ποικιλία, που παράγει το σημαντικότερο, μέχρι στιγμής, λευκό κρασί της Κύπρου. Αν απολαμβάνεις Ξυνιστέρι από την περιοχή της Πάφου, είναι αρωματικό και φρουτώδες με νότες από εσπεριδοειδή, μήλο, νεκταρίνι και ροδάκινο. Όταν προέρχεται από αμπελώνες της περιοχής Λεμεσού, θα διακρίνεις επιπλέον βοτανικά χαρακτηριστικά και μεταλλικότητα. Στο στόμα, η φρεσκάδα, η ψηλή οξύτητα και η έντονη επίγευση, είναι εντυπωσιακά στοιχεία. Ένα λευκό κρασί παντός καιρού, από το οποίο έχουμε, όμως, να δούμε πολλά ακόμα, αφού οι πειραματισμοί και οι δοκιμές δείχνουν πως το Ξυνιστέρι είναι μια πολύ αξιόλογη ποικιλία.
Δοκίμασε
Vouni Panayia Winery, Alina: Η Dry εκδοχή (υπάρχει και Medium Dry), η οποία έχει βραβευτεί με Platinum βραβείο στα Decanter Awards. Κρασί με ορυκτότητα, βάθος, κομψότητα και αρώματα εσπεριδοειδών, πεπονιού, μάνγκο και άνθη λεμονιάς.
Οινοποιείο Ζαμπάρτας, Ξυνιστέρι Single Vineyard: Το πρώτο Ξυνιστέρι, που προκύπτει από ένα και μόνο αμπελοτόπι, σε αυτήν την περίπτωση στα Μανδριά. Ένα πολύπλοκο κρασί, με αρώματα εσπεριδοειδών, λευκών ανθών, βερίκοκο, καθώς και αρώματα από παντεσπάνι, γλυκό ψωμί από την ολιγόμηνη παραμονή σε δρύινα βαρέλια. Όταν το αγοράσεις, επωφελείται από ακόμα 1-2 χρόνια παλαίωσης στο μπουκάλι.
Οινοποιείο Κυπερούντας, Πετρίτης: Φτιαγμένο από Ξυνιστέρι από αμπελώνες σε ψηλό υψόμετρο. Φρέσκο, αρωματικό, με μια επιπλέον βουτυράδα και σώμα, που προκύπτουν από τη μερική ωρίμαση σε δρύινα βαρέλια.
Lambouri Winery, Seaside Dream: Ένα ευχάριστο κρασί με αρώματα γκρέιπφρουτ, πράσινων μήλων και μοσχολέμονου. Στο στόμα, είναι ελαφρύ, φρουτώδες, φρέσκο.
Vasilikon Winery, Xynisteri: Αυτό είναι το κρασί που καθιέρωσε την ποικιλία. Φρουτώδη χαρακτηριστικά από βερίκοκο και ροδάκινο και μια δροσερή, ευχάριστη επίγευση.
Οινοποιείο Κολιός, Περσεφόνη: Value for money Ξυνιστέρι από την περιοχή Στατός-Άγιος Φώτιος της Πάφου. Υπέροχα αρωματικό, ελαφρύ και δροσερό.
Οινοποιείο Τσαγγαρίδη, Ξυνιστέρι: Το ξηρό Ξυνιστέρι αυτού του παφίτικου οινοποιείου, με παλαίωση σε βαρέλι, έχει αρώματα ροδάκινου, λευκών λουλουδιών, βερίκοκου και μήλου, ενώ στο στόμα είναι αρκετά πλούσιο και λιπαρό με ωραία επίγευση.
Οινοποιείο Βλασίδη, Γρίφος 2, Λευκός: Ένα πάντρεμα των ποικιλιών Ξυνιστέρι (75%) και Sauvignon Blanc (25%). Το αποτέλεσμα είναι ένα αρωματικό κρασί με στοιχεία ανανά, λεμόνι και πράσινο μήλο.
Εκφράσεις Βασιλειάδη, ΗΩ: Μια μοναδική περίπτωση γλυκού κρασιού από Ξυνιστέρι (μην ξεχνάμε πως εξαιρετικές κουμανδαρίες φτιάχνονται από Ξυνιστέρι), όπου ο ευγενής μύκητας βοτρύτης (Noble Rot) βάζει το χεράκι του, για να δημιουργήσει ένα συμπυκνωμένο κρασί, με αρώματα από μέλι, κερήθρα και παστά ‘χρυσά’ φρούτα.

Μωροκανέλα
Ακόμα μια ξεχασμένη κυπριακή ποικιλία, που προσφάτως εμφανίστηκε, και τρία, προς το παρόν, οινοποιεία της Κύπρου την οινοποιούν. Η Μωροκανέλα, δίνει κρασιά λευκά, αρωματικά, χαριτωμένα, με στοιχεία από τροπικά φρούτα, ροδάκινο. Είναι φρέσκο, δροσερό και θα το απολαύσεις στο μπαλκόνι σου ένα δροσερό απόγευμα ή ως απεριτίφ σε εστιατόριο.
Δοκίμασε
Οινοποιείο Άης Αμπέλης, Μωροκανέλα: Παραδοσιακή οινοποίηση λευκού κρασιού, με φρουτώδη αρώματα και γεύσεις, όπως λευκό ροδάκινο, κυδώνι, άγρια φρούτα, κανέλα, και ευχάριστη επίγευση.
Vasilikon Winery, Μωροκανέλα: Ένα ακόμα πολύ καλό παράδειγμα της ποικιλίας με τα φρούτα να πρωταγωνιστούν, με λίγη λιπαρότητα και πολύ ωραία επίγευση.
Κτήμα Γερόλεμο, Μωροκανέλα: Εσπεριδοειδή και στοιχεία από πράσινα φρούτα, σε ένα κρασί με ωραία οξύτητα, αλλά και ορυκτότητα.

Πρωμάρα
Μια όχι τόσο διαδεδομένη ποικιλία, που πρόσφατα μπήκε στον οινικό χάρτη της Κύπρου. Είναι, όμως, υποσχόμενη και δίνει λευκά κρασιά με φινέτσα.
Δοκίμασε
Vouni Panayia Winery, Πρωμάρα: Πλούσια αρώματα τροπικών φρούτων, ανθών λεμονιάς και νότες βανίλιας. Στο στόμα, είναι ένα κρασί γεμάτο, με τα τροπικά φρούτα και τις νότες από εσπεριδοειδή φρούτα να αφήνουν μια επίγευση που διαρκεί.
Οινοποιείο Τσιάκκα: ??????????????????

Σπούρτικο
Μια ακόμα ξεχασμένη, γηγενής ποικιλία του τόπου μας, που μόλις τα τελευταία χρόνια άρχισε να καλλιεργείται παράγοντας ενδιαφέροντα λευκά κρασιά. Το όνομά του αναφέρεται στην ευκολία με την οποία σπάζουν οι φλούδες των ρωγών του, ενώ σύμφωνα με το DNA του, το Σπούρτικο είναι πιο κοντά στη γηγενή ερυθρή ποικιλία Όφθαλμο. Αμπελώνες με Σπούρτικο, βρίσκονται κυρίως στην Πάφο και την Πιτσιλιά. Τα κρασιά της ποικιλίας, είναι ανάλαφρα, με ανοικτή κίτρινη απόχρωση και χαρακτηριστικά αρώματα λεμονιού, ανθών λεμονιού, γκρέιπφρουτ και μερικές φορές λεμονόχορτου, ενώ στο στόμα, έχουν μια κομψή οξύτητα. Τα κρασιά από αυτήν την ποικιλία καταναλώνονται φρέσκα.
Δοκίμασε
Vouni Panayia Winery, Σπούρτικο: Χρώμα σχεδόν διάφανο με αρώματα λευκών λουλουδιών, ροδάκινου και πράσινου μήλου. Στο στόμα είναι ευχάριστο, με μέτριο σώμα και ωραία επίγευση.
Οινοποιείο Φικάρδος, Σπούρτικο: Αρώματα πράσινου μήλου και γκρέιπφρουτ. Ευχάριστη οξύτητα, δροσερό, ενώ στο στόμα θα διακρίνεις στοιχεία passion fruit και γρασιδιού.
Οινοποιείο Κολιός, Σπούρτικο: ?????????????????????????

Γιαννούδι
Μια γηγενής ποικιλία, προς εξαφάνιση, που άρχισε να καλλιεργείται ευρέως τα τελευταία χρόνια και να παράγει κόκκινα κρασιά. Τα πρώτα δείγματα οινοποίησης, δίνουν ένα ελκυστικό κρασί με προοπτική, ταπεραμέντο, βάθος, τανίνες και με δυνατότητες παλαίωσης. Με έντονο κόκκινο χρώμα και βιολετί ανταύγειες και με αρώματα, όπως κόκκινα μούρα (κεράσι, βύσσινο), βανίλια, καραμέλα, αλλά και μυρωδιές της κυπριακής γης.
Δοκίμασε
Οινοποιείο Τσιάκκας, Γιαννούδι: Κρασί με πορφυρό χρώμα, με αρώματα μαύρων φρούτων, ξύλου και καπνού από την πολύμηνη παλαίωση, με ψηλή οξύτητα, γεμάτο σώμα, ψηλές αλλά γλυκιές τανίνες.
ΚΕΟ, Οινοποιείο Μαλλιάς, Γιαννούδι: Με σκούρο χρώμα και μπλε ανταύγειες, στη μύτη θα σου δώσει αρώματα ώριμων κερασιών, δαμάσκηνων, μούρων, ξύλου και στοιχεία από γλυκά μπαχαρικά. Εύκολο στο στόμα, μαλακό και φρουτώδες. Κυκλοφορεί σε περιορισμένη ποσότητα.
Vouni Panayia, Γιαννούδι: ????????????????????

Όφθαλμο
Μια ποικιλία όχι και τόσο διαδεδομένη, που σύμφωνα με το DNA της, είναι γενετικά συνδεδεμένη με το Σπούρτικο. Τα κρασιά από Όφθαλμο είναι αρωματικά, με ελαφρύ χρώμα και σώμα, χαμηλή οξύτητα και γι’ αυτό συνήθως μπλεντάρονται με άλλες ποικιλίες, όπως Μαύρο και Μαραθεύτικο.
Δοκίμασε
Nelion Winery, Κοιλάδα Διαρίζου: Είναι το μόνο κρασί στην αγορά, που φτιάχνεται από 100% Όφθαλμο. Θα μυρίσεις αρώματα passion fruit, γκουάβας και φρεσκοκομμένου άχυρου. Στο σώμα είναι γεμάτο.

Μαύρο
Η κυρίαρχη ποικιλία του κυπριακού αμπελώνα, που για χρόνια έδινε αδιάφορα κρασιά και χρησιμοποιείτο κυρίως για την παραγωγή κουμανδαρίας και ζιβανίας. Τώρα, όμως, τα πράγματα αλλάζουν και οι τολμηροί οινοποιοί άρχισαν να φτιάχνουν σοβαρά κρασιά με βάση το Μαύρο.
Δοκίμασε
Εκφράσεις Βασιλειάδη Ροζέ: Φτιαγμένο αποκλειστικά από Μαύρο, αυτό το ελκυστικό χρωματικά κρασί, δίνει έντονα αρώματα κερασιών, φράουλας, ροδιού και καραμέλας. Δροσερό με μια ευχάριστη οξύτητα και επίγευση.
Santa Irene Winery, Laxia: Κόκκινο, ξηρό κρασί με αρώματα κόκκινων φρούτων και νότες από μπαχαρικά και ξύλο. Μέτριο σώμα, ευχάριστη οξύτητα και επίγευση. Δοκίμασε και το Daniel, που είναι λευκό κρασί (Blanc de Noir) από Μαύρο.

Η Κύπρος έχει σίγουρα δρόμο να διανύσει, όμως, με τη σωστή δουλειά, την ομαδικότητα των Κύπριων οινοπαραγωγών, τη στήριξη από το κράτος και πάνω από όλα την υποστήριξη από εμάς τους καταναλωτές, το κυπριακό κρασί έχει ένα αξιόλογο μέλλον.