ΠΟΛΛΑ ΤΑ ΕΜΠΟΔΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΣΤΟΙΧΗΜΑΤΑ ΕΝΟΨΕΙ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΕΥΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ


Λεπτές… ελβετικές ισορροπίες



ΠΡΟΤΑΞΗ
Αν και στην εσωτερική ασφάλεια έχει διανυθεί μεγάλη απόσταση, εντούτοις υπάρχουν ζωτικές διαφορές: · Η ε/κ πλευρά εισηγείται πολυεθνική δύναμη, που θα παρεμβαίνει μέσω πολύπλοκων μηχανισμών σε διακοινοτικές ταραχές και αφού εξαντληθούν όλα τα άλλα μέσα διαχείρισης.
· Η τ/κ - τουρκική πλευρά εισηγείται συμμετοχή στη δύναμη Ελλάδας και Τουρκίας και διατήρηση μονομερούς επεμβατικού δικαιώματος της Τουρκίας στην τ/κ συνιστώσα όταν τίθεται θέμα ασφάλειας, που δεν περιορίζεται




ΦΥΤΕΥΤΟ
Κοντά σε κατάληξη στο κοινό έγγραφο-οδηγό βρίσκεται ο Έσπεν Μπαρθ Έιντε. Επιστρέφει στην Κύπρο με μεγάλο στοίχημα τη σειρά συζήτησης των άλλων ζητημάτων.
Εργαλεία - πυλώνες που συμφωνήθηκαν στο Μον Πελεράν 3 αποτελούν τον σκελετό του κοινού εγγράφου. Δυσκολότερο εγχείρημα η συμφωνία για τη σειρά και τον τρόπο συζήτησης των εσωτερικών πτυχών του Κυπριακού


ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ

Στις 28 Ιουνίου, στη Γενεύη, υπό την αιγίδα του Γ.Γ. των Η.Ε., Αντόνιο Γκουτέρες, συγκλήθηκε επίσημα, σε πολιτικό επίπεδο, η νέα διάσκεψη για την Κύπρο, με τη συμμετοχή του Προέδρου Αναστασιάδη, του Μουσταφά Ακιντζί, καθώς επίσης της Ελλάδας, της Τουρκίας και των Ηνωμένου Βασιλείου ως εγγυητριών δυνάμεων, και στην παρουσία της Ε.Ε. ως παρατηρητή.
Αν και δεν αναφέρεται συγκεκριμένα, εντούτοις έχει κλειδώσει η εκπροσώπηση των εγγυητριών δυνάμεων σε επίπεδο Υπουργών Εξωτερικών.
Αυτό, ωστόσο, που κάνει εντύπωση, είναι το γεγονός πως, παρότι το κοινό έγγραφο - οδηγός για τις διαπραγματεύσεις στο θέμα της ασφάλειας - εγγυήσεων είχε προαλειφθεί ως σχεδόν προαπαιτούμενο, εντούτοις, ο διεθνής οργανισμός προέβη στη σύγκληση της διάσκεψης, προτού ο Έσπεν Μπαρθ Έιντε καταλήξει στη σύνταξή του.



Σημειώνεται ότι τα ταξίδια του Νορβηγού διπλωμάτη σε Αθήνα και Άγκυρα τοποθετούνται χρονικά μετά τις 22 Ιουνίου, ενώ στη Λευκωσία θα βρεθεί, όπως πληροφορούμαστε, περί τα τέλη της ερχόμενης εβδομάδας.
Η νέα διάσκεψη δεν αποκλείεται να διαφοροποιηθεί από αυτήν του περασμένου Ιανουαρίου, δεδομένου ότι, μεταξύ άλλων, η Αθήνα ευνοεί μια σύνοδο που δεν θα εκπέμπει στοιχεία δημόσιας εκδήλωσης και θα δίνει τον απαραίτητο χρόνο, χώρο και εχεμύθεια στους εμπλεκομένους για μια σε βάθος συζήτηση.

Η διεθνής κοινότητα
Την ίδια ώρα, η διεθνής κοινότητα, προεξάρχουσας της Ε.Ε., έχει στραμμένο το βλέμμα στη Γενεύη. Όλοι αναμένεται να διαδραματίσουν τον ρόλο τους και να ασκήσουν την επιρροή τους με στόχο να υπάρξουν θετικά αποτελέσματα.
Σημαντικός αναμένεται να είναι και ο ρόλος των ΗΠΑ, τις απόψεις των οποίων μετέφερε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ο Αμερικανός Αντιπρόεδρος Μάικλ Πενς στην πρόσφατη συνάντησή τους στην Ουάσιγκτον.
Η στάση των Αμερικανών είναι ιδιαίτερα καθοριστική για την Κυπριακή Δημοκρατία, δεδομένης της εγγύτητας του χρόνου έναρξης της γεώτρησης της TOTAL στο οικόπεδο 11, εν μέσω και των συνεχιζόμενων προκλήσεων της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ.
Σαφής ήταν η δήλωση του Προέδρου Αναστασιάδη, όσον αφορά την αμερικανική στάση, μετά τις επαφές του στην αμερικανική πρωτεύουσα: «Και βεβαίως αυτό που μας απασχόλησε, και που με ικανοποίηση θέλω να δηλώσω, είναι η θέση αρχής των ΗΠΑ ότι ουδείς μπορεί να αμφισβητήσει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κ.Δ. εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης».
Με την επιστροφή του, ο ΠτΔ ξεκινά την προετοιμασία για τη Γενεύη, συμπεριλαμβανομένης της ενημέρωσης του Εθνικού Συμβουλίου.
Καθοριστικό στοιχείο θα είναι η σύνταξη του εγγράφου-οδηγού από τον Έιντε, το οποίο θα διαμορφώσει το πλαίσιο της διαπραγμάτευσης στο θέμα της ασφάλειας-εγγυήσεων.



Το κοινό έγγραφο
Γραπτώς τις απόψεις των εγγυητριών δυνάμεων επί του κοινού εγγράφου-οδηγού, που καλείται να ετοιμάσει για μια δομημένη συζήτηση στο κεφάλαιο ασφάλεια - εγγυήσεις κατά την επιστροφή στη Γενεύη, συνέλεξε και θα συζητήσει κατ' ιδίαν τα επόμενα 24ωρα ο Ειδικός Σύμβουλος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο, Έσπεν Μπαρθ Έιντε. Η συγγραφή του κειμένου δεν πρόκειται να δημιουργήσει ιδιαίτερα προβλήματα, καθώς, παρά τις εκ διαμέτρου διαφορετικές απόψεις που καταγράφηκαν στη συνάντηση των τεχνοκρατών στο Μον Πελεράν 3 -αμέσως μετά την 1η Γενεύη-, υπήρξε κοινόν έδαφος όσον αφορά τους κύριους πυλώνες και κυρίως τα εργαλεία που θα συνθέτουν ένα νέο μοντέλο ασφάλειας στο ενδεχόμενο λύσης του Κυπριακού. Μάλιστα, όπως πληροφορείται η «Σημερινή», μετά τις συζητήσεις είχε ετοιμαστεί, χωρίς να γίνει γνωστό, ενοποιημένο έγγραφο (όχι κοινό), από το οποίο εύκολα εξάγονται συμπεράσματα, που μπορούν να οδηγήσουν σε μια δομημένη και επί της ουσίας συζήτηση όταν και εφόσον επανασυγκληθεί η διάσκεψη για την Κύπρο στην Ελβετία.


Εφαρμογή και παρακολούθηση
Από τους τέσσερεις πυλώνες-εργαλεία που φαίνεται να αποτελούν κοινό τόπο, μετά τις τεχνοκρατικές διαβουλεύσεις στο ελβετικό θέρετρο, ο σημαντικότερος αφορά στον πυλώνα της εφαρμογής και παρακολούθησης της λύσης, καθώς εντός τούτου εμπίπτουν θέματα χρονοδιαγραμμάτων αποχώρησης στρατευμάτων, επιστροφής εδαφών κ.λπ.
Οι πυλώνες οι οποίοι απαντώνται στα έγγραφα του Μον Πελεράν 3 και οι οποίοι αποτελούν τα εργαλεία για τις συζητήσεις που αναμένονται, είναι:
- Εσωτερική ασφάλεια
- Εξωτερική ασφάλεια
- Χρονοδιαγράμματα
- Υλοποίηση εφαρμογής της λύσης (monitoring and implementation)
Στόχος, όπως μας λέχθηκε από πηγές του Προεδρικού, είναι οι συζητήσεις στη νέα Γενεύη να είναι δομημένες και όχι γενικόλογες και ανούσιες, όπως ήταν τον περασμένο Γενάρη. Και το βάρος θα δοθεί στα σημεία εκείνα όπου το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών είναι τεράστιο.

Εσωτερική και εξωτερική ασφάλεια

Αν και στην εσωτερική ασφάλεια έχει διανυθεί μεγάλη απόσταση, εντούτοις υπάρχουν ζωτικές διαφορές:
· Η ε/κ πλευρά εισηγείται πολυεθνική δύναμη, που θα παρεμβαίνει μέσω πολύπλοκων μηχανισμών σε διακοινοτικές ταραχές και αφού εξαντληθούν όλα τα άλλα μέσα διαχείρισης.
· Η τ/κ - τουρκική πλευρά εισηγείται συμμετοχή στη δύναμη Ελλάδας και Τουρκίας και διατήρηση μονομερούς επεμβατικού δικαιώματος της Τουρκίας στην τ/κ συνιστώσα όταν τίθεται θέμα ασφάλειας, που δεν περιορίζεται.
Δύσκολα είναι τα πράγματα και στην εξωτερική ασφάλεια:
· Η ε/κ πλευρά εισηγείται τη σύσταση ενός μικρού, μεικτού, ευέλικτου στρατού για την εξωτερική ασφάλεια, την ασφάλεια των θαλάσσιων συνόρων και τις ασύμμετρες απειλές.
· Η τουρκική - τ/κ πλευρά εισηγείται διατήρηση τουρκικής βάσης στην Κύπρο με συγκεκριμένο αριθμό στρατιωτών (το ίδιο να γίνει και με την Ελλάδα), που θα συνδράμουν, πέραν της εσωτερικής ασφάλειας, στην εξωτερική ασφάλεια του ομόσπονδου κράτους.

Αλλού τα δύσκολα
Για όσους παρακολουθούν το Κυπριακό, τις δημόσιες δηλώσεις των εμπλεκομένων και, κυρίως, γνωρίζουν το διπλωματικό παρασκήνιο, αναγνωρίζουν ότι υψηλό εμπόδιο, υψηλότερο, όπως δείχνουν τα πράγματα, και από αυτό του λεγόμενου κοινού εγγράφου, αποτελεί το ζήτημα του τρόπου συζήτησης και της σειράς των κεφαλαίων των εσωτερικών πτυχών του Κυπριακού.
Η διπλή ανάγνωση που γίνεται στη δήλωση του Γενικού Γραμματέα, με την ε/κ πλευρά ορθά να δηλώνει ότι η σειρά των θεμάτων (εδαφικό, περιουσιακό κ.λπ.) είναι αυτή που θα πρέπει να ακολουθηθεί και την τ/κ να ισχυρίζεται ότι δεν είναι θέσφατο, θέλοντας διασύνδεση των θεμάτων, είναι ενδεικτική της δυσκολίας καθορισμού της διαδικασίας που θα πρέπει να προηγηθεί της μετάβασης.
Πίσω από τις διπλές αναγνώσεις κρύβονται πολύ σημαντικά σημεία της πολιτικής διαπραγμάτευσης και του αναμενόμενου πάρε - δώσε που θα πρέπει σε κάποια στιγμή να γίνει, αν και εφόσον βέβαια το κεφάλαιο ασφάλειας - εγγυήσεων προχωρήσει.
Η προσπάθεια της Τουρκίας και του εγκαθέτου της Μουσταφά Ακιντζί είναι να προβάλουν το ζήτημα της διακυβέρνησης και πολιτικής ισότητας διασυνδεδεμένο με την ασφάλεια, καθώς θεωρούν ότι οποιαδήποτε κίνηση στο μείζον κεφάλαιο θα πρέπει να την εξαργυρώσουν με ζητήματα όπως η εκ περιτροπής προεδρία και η αποτελεσματική συμμετοχή.
Η τουρκική στρατηγική ενόψει Γενεύης είναι, βεβαίως, γνωστή στο Προεδρικό, το οποίο καλείται να προβεί σε τέτοιους χειρισμούς που θα προστατεύσουν τη δική μας πλευρά από ένα ενδεχόμενο ανοικτό πάρε - δώσε, που δεν μπορεί να διασφαλίσει κανένα συμφέρον της ε/κ πλευράς. Εξ ου και η δουλειά του Έσπεν Μπαρθ Έιντε, που αναμένεται στην Κύπρο τη μεθεπόμενη εβδομάδα, όταν θα επιστρέψει από το εξωτερικό ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, θα είναι πάρα πολύ δύσκολη.